Dat de cast en crew van de oorlogsfilm De Oost een paar maanden samen doorbrachten in Indonesië zorgde niet alleen voor een sterke onderlinge band, maar geeft volgens acteurs Jonas Smulders en Joenoes Polnaija ook een extra lading aan de film.

De Oost gaat over de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog, en dan specifiek over de acties van kapitein Raymond Westerling (gespeeld door Marwan Kenzari) en zijn commandotroepen, die in 1946 de opdracht kregen om het eiland Zuid-Celebes (tegenwoordig Zuid-Sulawesi), te 'pacificeren'. Hoewel het verhaal deels werd gefictionaliseerd, bevat het ook elementen die op waarheid berusten.

"Het is de plek waar het is gebeurd", zegt Polnaija tegen NU.nl. De acteur, die zelf een Molukse achtergrond heeft, vecht in de film tegen Nederlandse militairen omdat zij de koningin hebben beledigd.

"We hadden ook naar een ander land in Zuidoost-Azië kunnen gaan, maar de lading was nu al daar, dat hoefde niet meer gespeeld te worden. De plekken waar we draaiden, waren de plekken waar bepaalde gebeurtenissen uit de film plaatsvonden. Volgens mij ademt de film dat."

Smulders, die in de huid van soldaat Mattias kruipt, heeft hetzelfde gevoel. "De crew was ook heel gemengd. Indonesische mensen vervulden rollen in verschillende departementen. Dat heeft ook voor extra diepte gezorgd."

De acteur verdiepte zich in de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog door er veel over te lezen en er met mensen over te praten. "In de periode van de opnamen ging ik dan soms naar plekken waarover ik had gelezen, dat had voor mij persoonlijk echt meerwaarde."

Hoofdrolspeler Martijn Lakemeier (rechts, zittend) en Jonas Smulders (rechts, staand) in De Oost.

Hoofdrolspeler Martijn Lakemeier (rechts, zittend) en Jonas Smulders (rechts, staand) in De Oost.
Hoofdrolspeler Martijn Lakemeier (rechts, zittend) en Jonas Smulders (rechts, staand) in De Oost.
Foto: New Amsterdam

'Het ging er best extreem aan toe'

De momenten in de film die de meeste indruk maakten op Smulders, waren de razzia's die door de soldaten werden uitgevoerd. "Het ging er best extreem aan toe, ondanks dat we met stuntmannen en figuranten werkten. Soms waren er takes van vijf, zes minuten waarbij het er hard aan toe ging en mensen uit hun huizen werden gesleurd. Dat heeft wel indruk gemaakt."

Na zulke momenten veranderde de sfeer op de set, merkte de acteur. "Dat moest dan ook wel worden verwerkt de dag erna. Maar voor de rest hebben we ook gewoon een leuke tijd gehad met elkaar en voelde ik me heel geprivilegieerd dat we die film daar met z'n allen mochten maken."

Zowel Polnaija als Smulders vindt het essentieel dat het verhaal van De Oost, geregisseerd door Jim Taihuttu, wordt verteld. "Het is een pijnlijk onderwerp, omdat je als land niet graag terugkijkt op een koloniale periode", zegt Smulders.

"De algemene opinie is nu erg antikoloniaal, maar ik denk wel dat menselijkheid in onze samenleving steeds meer vooropstaat, en om dat fundament sterker te maken, moet je naar achteren kijken en juist dit soort onderwerpen belichten."

Still uit De Oost. "Het ging er best extreem aan toe", aldus Jonas Smulders.

Still uit De Oost. "Het ging er best extreem aan toe", aldus Jonas Smulders.
Still uit De Oost. "Het ging er best extreem aan toe", aldus Jonas Smulders.
Foto: New Amsterdam

'Wat we op school leerden, ging over de Gouden Eeuw'

Polnaija vindt het stuitend dat hij op de middelbare school maar weinig leerde over de gebeurtenissen in Indonesië voor en na de Tweede Wereldoorlog. "Dan heb ik het niet alleen over de politionele acties, maar over de 350 jaar durende kolonisatie van Nederlands-Indië. Wat we leerden, ging over de Gouden Eeuw en hoe goed het toen ging met Nederland."

"Ik denk dat het voor iedereen die hier woont goed is om te weten wat er heeft gespeeld", gaat hij verder. "Hoe het komt dat ik hier ben, dat Georgina Verbaan hier is. Wij hebben roots die in Indonesië liggen. We hebben het vaak over de Tweede Wereldoorlog, maar over die 350 jaar kolonisatie wordt minimaal gesproken. Ik vind dat we daar net zo veel aandacht aan moeten geven."

De Oost is vanaf 13 mei te zien op Amazon Prime Video.