Lies Visschedijk speelt de moeder van de zesjarige Sam, die autisme heeft, in de nieuwe EO-dramaserie Het A-Woord. De actrice vertelt in gesprek met NU.nl over de obstakels waar ouders met kinderen met autisme mee kampen. "Daar komt veel schaamte bij kijken."

De serie is een Nederlandse adaptatie van de Israëlische serie Yellow Peppers en biedt diepgang over autisme, opvoeding en gezinsleven. Visschedijk speelt de rol van Mariël. "Zij is iemand die gewend is om alles goed te regelen op haar manier. Als ze dan een kind krijgt waar ze eigenlijk niks van begrijpt, zorgt dat voor enorme kortsluiting."

In de jaren zestig en zeventig dachten ze volgens Visschedijk dat je als moeder niet genoeg warmte had gegeven, wanneer een kind autisme had. "Dit noemden ze koelkastouders."

Hoewel dit lang geleden lijkt, zijn er in deze tijd nog steeds veel vooroordelen richting ouders, zegt de actrice. "Moet je maar eens kijken als je met een ander gezin op vakantie gaat, hoe snel je een oordeel hebt over de opvoeding. Ouders met een kind met autisme hebben hier nog tien keer zo erg last van."

"Daar komt heel veel schaamte bij kijken. In de serie zegt de man van Mariël ook: 'Jij schaamt je voor je kind, je schaamt je voor ons gezin en je schaamt je omdat je je schaamt'", aldus de actrice.

'Verjaardagen zijn voor een autist een minihel'

Vanwege de vooroordelen rondom autisme is het volgens de actrice juist zo belangrijk dat dit verhaal verteld wordt. "Veel ouders met kinderen met autisme zijn erg eenzaam en geïsoleerd. Verjaardagsfeestjes en familiebijeenkomsten zijn voor een autist een soort 'minihel'. Dat zijn te veel mensen en te veel prikkels. Je hebt altijd mensen die de ouders op zo'n moment van goedbedoeld advies voorzien. Dat is vaak superpijnlijk."

Deze vooroordelen zijn ook terug te zien in de serie. "Ik denk dat Mariël heel bang is dat haar kind in een soort hokje wordt geplaatst waarin hij als gek wordt weggezet en waardoor hij niet genoeg kansen zal krijgen in het leven. Iedere ouder wil natuurlijk een warm en empathisch kind dat huilt als hij op z'n knie valt en lacht als hij jarig is. Dat is niet zo met dit kind."

Hoewel de serie over kinderen met autisme gaat, spelen er geen kinderen met autisme mee. "Ik denk dat het voor een kind met autisme niet heel makkelijk zou zijn. De set is best een chaotische omgeving waarin je lang en hard moet werken."

'Autistische personages mogelijk populair vanwege doorbreken taboe'

Er zijn veel series te zien met personages met autisme, neem de Netflix-serie Atypical of sitcom The Big Bang Theory. Wat maakt deze personages zo populair? "Misschien dat er toch nog een soort taboe doorbroken moet worden. Een persoon met autisme kan bijvoorbeeld heel gelukkig worden van een geordende boekenkast, terwijl ik misschien liever met m'n vrienden ga skiën."

Visschedijk vervolgt: "Wat wij verstaan onder geluk of levenskwaliteit is voor een persoon met autisme heel anders. Maar misschien zijn we ons de laatste tijd wat meer aan het realiseren dat het ook fijn is om soms wat minder te doen. Het is soms nog een taboe om niet altijd het avontuur op te zoeken, maar ik heb het idee dat dit aan het doorbreken is."

De actrice hoopt dat Het A-Woord hulp kan bieden. "Ik hoop dat ouders het heel herkenbaar en troostend vinden. Al snap ik natuurlijk ook dat kinderen met autisme in alle soorten en maten komen."

"Tegelijkertijd moeten mensen ook gewoon weten dat het geen SIRE-campagne is, dan kijkt er natuurlijk niemand naar. Het is bovenal een fijne feelgoodserie."

Het A-Woord is vanaf maandag 21 september om 21.35 uur te zien bij de EO op NPO1.