Met de release van Gemini Man krijgen bioscoopgangers vanaf deze week twee keer Will Smith voor de prijs van één. Een zeldzaamheid is zo'n dubbelrol niet in de filmwereld. Acteurs die meerdere personages voor hun rekening nemen, zijn in allerlei genres en stijlen terug te vinden. NU.nl maakt een overzicht van de bekendste voorbeelden.

Dankzij geavanceerde digitale technieken kon Will Smith in Gemini Man zowel een sluipschutter als diens jongere kloon spelen. Een gevaarlijke kopie, zo blijkt in de nieuwe sf-film van Ang Lee. Maar dat is niet zo gek. Het is eerder regel dan uitzondering dat een exacte kloon voor problemen zorgt.

Eerder dit jaar was dat bijvoorbeeld ook het geval in de horrorfilm Us, waarin een gezin tijdens hun vakantie wordt belaagd door de griezelversies van zichzelf. Verder moest Arnold Schwarzenegger het opnemen tegen zijn kloon in The 6th Day en overzag Michael Keaton de gevolgen niet toen hij zichzelf kopieerde om z’n drukke leven te beheersen in Multiplicity.

Zelf een kloon zijn valt intussen ook niet mee. Kijk maar naar Ewan McGregor en Scarlett Johansson in thriller The Island, of naar Andrew Garfield en Carey Mulligan in de boekverfilming Never Let Me Go. Beide films gaan over klonen die erachter komen dat ze puur in het leven zijn geroepen om als orgaandonor op te kunnen treden.

Dubbelrol in fantasievolle setting

Bovenstaande voorbeelden laten meteen zien dat de dubbelrol verschillende functies kan hebben. Om fantasie aan het verhaal toe te voegen, bijvoorbeeld. Denk aan de eindeloze kopieën van Agent Smith in The Matrix, de mogelijkheid om iemands gedaante over te nemen in de Harry Potter-reeks, of de manier waarop droom en fantasie overlap krijgen in The Wizard of Oz.

Intussen kan een dubbelrol ook volkomen serieus bedoeld zijn. Zo was Tom Hardy te zien als identieke tweelingbroers in het misdaaddrama Legend, speelde Armie Hammer de gebroeders Winklevoss in The Social Network, en werden koning Lodewijk XIV en zijn tweelingbroer in The Man in the Iron Mask beiden gespeeld door Leonardo DiCaprio.

Meerdere personages voor komisch effect

En dan zijn er natuurlijk de talloze dubbelrollen van komieken. Jerry Lewis speelde bijvoorbeeld drie rollen in The Nutty Professor (1963) en Eddie Murphy speelde er zelfs zeven in de gelijknamige remake uit 1996. Die laatstgenoemde duikt vaker de verkleedkist in. Met dank aan dikke lage make-up, speelde Murphy vier personages in Coming to America en drie stuks in Norbit.

Adam Sandler deed iets vergelijkbaars met de broer en zus in Jack & Jill. En ook Mike Myers maakt graag een komische show van verschillende gedaantes. In de Austin Powers-films is hij naast het titelpersonage te zien als schurken Dr. Evil, Goldmember en Fat Bastard. In de tijdreisfilm Back to the Future kreeg Michael J. Fox daarnaast de mogelijkheid om hetzelfde personage in verschillende levensfases te spelen.

De grap van dubbelrollen zit vaak in het feit dat kijkers direct kunnen zien dat het om dezelfde acteur gaat. Denk bijvoorbeeld aan de twee tegenpolen die Charlie Chaplin speelde in klassieker The Great Dictator. Maar een dubbelrol kan soms ook juist heel goed verborgen zijn.

Zo zit de boekverfilming Cloud Atlas vol met dubbelrollen, en acteurs als Tom Hanks en Hugh Grant zijn daarbij niet altijd even makkelijk te herkennen. Het kan zelfs nog een stapje verder gaan, bewees Tilda Swinton in het vorig jaar verschenen Suspiria. Dat zij naast een dansschooldocent ook een bejaarde man speelt, zal voor veel kijkers pas bij de aftiteling zijn gebleken.

Tilda Swinton is onherkenbaar gemaakt in de bovennatuurlijke thriller Suspiria. Foto: Cinéart.