De Nederlandse regisseur Diederik van Rooijen zou de controversiële verkrachtingsscène in Bernardo Betrolucci's Last Tango in Paris nooit zo hebben aangepakt.

In de erotische dramafilm, die in 1972 verscheen, zit een scène waarin acteur Marlon Brando zijn destijds negentienjarige tegenspeelster Maria Schneider verkracht. De deze week overleden Bertolucci (77) raakte in opspraak door die verkrachtingsscène. 

Schneider werd pas kort voor de opname op de hoogte gebracht. De bewuste scène stond namelijk niet in het draaiboek en werd ter plekke door Brando en Bertolucci bedacht. Brando gebruikte vervolgens boter als glijmiddel, ook dat werd niet met Schneider besproken.

In latere interviews vertelde de in 2011 overleden actrice dat de nasleep van de opnames haar ontzettend veel pijn had gedaan.

'Nooit zonder toestemming'

"Ik zou zoiets nooit zonder instemming doen, dat is echt een smerig verhaal", zegt Van Rooijen, die successen behaalde met de hitserie Penoza en de film Daglicht, tegen NU.nl.

"Bertolucci gaf Marlon Brando instructies, maar zei niets tegen het meisje. Ik sta er bekend om dat ik ver ga en kan er vol in gaan. Ik praat er bijvoorbeeld tijdens het draaien weleens doorheen, om emoties los te trekken. Maar dit is echt een heel andere wereld."

Ben je als regisseur verplicht om je acteurs alles te vertellen?

Van Rooijen: "Je huurt acteurs in omdat ze iets kunnen. Om nou volledig te gaan freestylen en ze helemaal gek te maken... ik weet niet. Dat zou ik niet snel doen. In The Shining deed regisseur Stanley Kubrick dat met hoofdrolspeelster Shelley Duvall. Hij gaf bijvoorbeeld bewust alleen Jack Nicholson aandacht op de set, waardoor zij heel onzeker werd. Haar acteerprestatie is daardoor fantastisch, maar ik had dat in overleg gedaan. Ik ben iemand die mensen op de filmset opfokt, maar alleen met instemming van de acteurs."

'Je moet grote ballen hebben'

De 42-jarige Van Rooijen bevindt zich op dit moment midden in zijn vuurproef om ook in de rest van de wereld te te slagen.

De door hem geregisseerde horrorfilm The Possession of Hannah Grace verschijnt deze week bijna wereldwijd en zal aantonen of Van Rooijen, gesteund door productie- en distributiemaatschappijen als Sony en Screen Gems, internationaal een rol van betekenis kan spelen.

Is het belangrijk dat je als regisseur bang wordt van de scènes die je opneemt?

"Dat is bijna onmogelijk. Het is wel zo dat je ontzettend bezig bent de acteur of actrice zo ver te krijgen dat het lijkt alsof ze heel bang zijn. Er is op de set niks. Alles is nep en iedereen staat er omheen. Soms probeer je iets te doen met een megafoon, om iemand echt te laten schrikken. Dat zijn trucjes, maar je moet iemand er wel helemaal doorheen coachen."

Met welk verwachtingspatroon krijg je als Nederlandse regisseur in Hollywood te maken?

"Als je met filmstudio's werkt, komt daar een bepaalde druk bij kijken; er moet gewoon geld verdiend worden. En het is ook een politiek ding. Je moet veel mensen te vriend houden. Het is soms bijna een grote commercial. Maar ze zijn wel echt op zoek naar input. Ze willen geen 'gun for hire' die alleen maar doet wat zij zeggen. Ze zoeken iemand die eigenwijs genoeg is om te zeggen: 'Ja, maar ik vind dat je dit moet doen, dat het licht vanzelf uit en aan moet gaan, dat deze scène groter wordt.' Je moet grote ballen hebben en tegen mensen die al honderd films gemaakt hebben durven zeggen: 'Nee, we moeten het zó doen.'"

Is dat iets wat Nederlandse regisseurs beter kunnen dan anderen?

"Ik denk dat Nederlanders vooral eigenwijs en eerlijk zijn. Ik ben heel erg bezig met de politiek om het film maken heen. Als ik een ruimte betreed, probeer ik meteen in te schatten hoe die mensen te werk gaan en hoe ik ze moet aanpakken. Je moet soms durven om het niet met ze eens te zijn. Dat is pittig als je bijvoorbeeld in een zaal met zestien mensen zit, inclusief meerdere filmstudiobazen. De eigenwijsheid die je daarvoor nodig hebt is misschien wel Nederlands. Ik heb een tijdlang in Amerika gewoond en ben opgegroeid met Amerikanen. We hebben dezelfde humor. Ik ben soms een lompe Nederlander, maar heb ook mijn Eddie Murphy-canon klaarliggen die ik zo op tafel kan gooien."

Een Nederlandse collega wil dezelfde stap maken als jij, voor welke valkuilen ga je hem of haar waarschuwen?

"Je moet een lange adem hebben, want je moet vaak wachten. Ik heb ondertussen twee andere films gemaakt die gewoon zijn vervlogen. Je moet geld meenemen, want alles is zo ontiegelijk duur. Je moet ervoor zorgen dat je de middelen hebt om te wachten. En je moet eigenwijs blijven en politiek handig zijn. Dat heeft niks met de echte, vervelende politiek te maken. Je moet voelen wanneer je een bepaald contact met iemand moet aanhalen of wanneer je iemand een of meerdere weken moet laten wachten. Je moet mensen leren inschatten. Ik vind dat een heel leuk element van het maken van films."

"Als Amerikanen een gesprek beginnen, zijn ze heel open. Niet in persoonlijke zin, maar ze kunnen gewoon lekker lullen. Je kunt elke vergadering uitlopen met het gevoel: yeah, ik ga morgen die film draaien. Maar dat is vaak helemaal niet zo. Het is ook weer niet zo dat je die film helemaal nooit gaat maken. Je moet dat enthousiasme gebruiken om jezelf ook enthousiast te houden. Ik noem mezelf een optimistische realist. Als je je te snel laat meevoeren, dan kan dat gevaarlijk zijn. Maar als je te negatief bent en alles wantrouwt, kom je er ook niet. Want dan wordt het vervelend en ga je elke Amerikaan wantrouwen. Dan ga je geen leuke tijd tegemoet."

Je hebt net een omvangrijke Hollywood-productie achter de rug. Binnenkort beginnen de opnames van de Penoza-film, gewoon in Nederland. Hoe voorkom je dat dit als een stap terug voelt?

"Elk project heeft zijn eigen regels. Ik denk niet in grootte. Ik ben niet zo onder de indruk van geld of de omvang van een bepaald project. Film maken blijft film maken. Het vindt voornamelijk plaats in je hoofd. Penoza is bijna tien jaar lang mijn kindje geweest en dat moet gewoon episch afgesloten worden. Omdat dit een film is, mag het een einde hebben. Een serie mag natuurlijk nooit echt een einde hebben. Het is fijn om dit met zijn allen te doen en elkaar te omhelzen na afloop. Want het is toch een familie geworden. Stijn (Taverne, acteur, red.) was twaalf toen we begonnen en nu heeft hij gewoon zijn motorrijbewijs."

The Possession of Hannah Grace is vanaf deze week te zien in de Nederlandse bioscopen.