Het Amerikaanse feest Halloween wint snel terrein in Nederland. Een van de populaire activiteiten rond 31 oktober is het kijken van horrorfilms. Waarom genieten we toch zo van bioscoopfilms vol bloed en schrikeffecten? En welke titels moet je in elk geval gezien hebben?

Wie in Nederland horror zegt, denkt aan Jan Doense. De vaderlandse filmicoon richtte in de jaren tachtig het Weekend of Terror op, was directeur van het Imagines Fantastic Film Festival en organiseert evenementen als de Nacht van de Wansmaak en de Halloween Horror Show.

Bovendien regisseerde hij zelf de veelbekroonde korte genrefilm R.I.P. met Huub van der Lubbe en ontwikkelde hij diverse titels met zijn productiebedrijf House of Netherhorror. Het leverde hem de geuzennaam 'Mr Horror' op.

"De link tussen Halloween en horrorfilms is evident sinds eind jaren tachtig, toen regisseur John Carpenter de klassieker Halloween maakte", legt hij uit. In de legendarische griezelfilm heeft een psychopathische moordenaar het gemunt op zijn zus, vertolkt door Jamie Lee Curtis.

Een goed ontvangen verlaat vervolg draait vanaf woensdag in de Nederlandse bioscopen.

Griezelfilms hebben niets te maken met oorspronkelijke halloweenfeest

"Met de oorspronkelijke betekenis van Halloween, oftewel de avond voor Allerheiligen als alle gestorvenen terugkomen, heeft het natuurlijk weinig meer van doen", erkent Doense. "Halloween heeft net als Kerstmis een 'Disneyficatie' doorgemaakt. Maar het is wel een traditie geworden die na veertig jaar nog steeds leeft."

Eigenlijk zijn er ook in de Nederlandse bioscopen elk jaar eind oktober meerdere griezelfilms te vinden. Een van de meest gestelde vragen aan 'Mr Horror' is wat er nou toch zo leuk is aan enge films waarin hoofden worden afgehakt of lichamen worden doorboord met machetes.

"Het is een hobby die vergelijkbaar is met bungeejumpen of diepzeeduiken", legt Doense uit. "Je weet dat je na anderhalf uur griezelen weer veilig de bioscoop kunt verlaten. Je ervaart een emotie die een bepaalde kick geeft, zonder het risico dat je natuurlijk wel zou lopen als in het echte leven een gek met een hockeymasker en een bijl achter je aan zou rennen."

Horror biedt méér dan goedkoop bloederig vermaak

Maar horrorfilms bieden méér dan alleen maar bloederig vermaak, beklemtoont de grootste fan van Nederland. "De beste genretitels bevatten een diepere laag", legt hij uit. "De meeste verhalen gaan over confrontaties met angsten die je liever niet onder ogen wilt zien. De angst voor donkere huizen of enge geluiden op zolder. Maar ook voor de dood, voor ieder mens een van de ongrijpbare zekerheden die je hebt in het leven."

Het genre heeft de afgelopen jaren flink aan populariteit gewonnen. Waren horrorfilms lange tijd vooral veroordeeld waren tot de planken van de toenmalige videotheken, zien tegenwoordig ook grote Hollywood-studio's weer brood in het genre. "En het zijn niet alleen maar inspiratieloze sequels zoals we in de jaren tachtig en negentig zagen. Maar het zijn echt inventieve films die iets te melden hebben, zoals Get Out, Hereditary, The Conjuring of IT."

Grote kloof tussen splatter en psychologische thrillers

De horrorexpert verdeelt het genre in pakweg drie categorieën: de klassiekers, splatterfilms (waarin zo veel mogelijk bloed en ingewanden over het doek moeten gutsen) en de atmosferische psychologische horror. "Het is eigenlijk appels met peren vergelijken", erkent hij.

"Maar alle drie de categorieën hebben juweeltjes opgeleverd." Een van zijn eigen all time favourites blijft The Texas Chainsaw Massacre uit 1974, waarin een groep tieners wordt belaagd door een kannibalenfamilie. "Het is een enorm suggestieve film die de hele tijd op ingenieuze wijze met de kijker fuckt", legt hij uit.

Een splatterkomedie die iedereen volgens Doense zou moeten zien is Braindead, een van de vroege films van Lord of the Rings-regisseur Peter Jackson. "Het is een krankzinnige, extreem smerige komedie over een man met een grasmaaier die een huis vol zombies te lijf gaat", schetst 'Mr Horror'.

"Zelfs na een kwart eeuw blijft het een van de grappigste films die ik ken. Humor in horrorfilms is heel effectief; je kan als kijker even stoom afblazen en bent dan weer klaar voor het volgende schrikmoment."

In de categorie atmosferische horror raadt Doense de Australische thriller The Babadook aan, over een autistisch jongetje dat wordt gekweld door een enge man uit een boek dat zijn moeder, een weduwe, voorleest. "Het is een heel slimme film waarin het monster de personificatie van de rouw is", legt hij uit. "Omdat de moeder daar niet goed mee omgaat, lijdt het jochie eronder. Het is een ontzettend knappe vondst die tot de laatste minuut ingenieus wordt uitgewerkt. Ook dát is horror, al zijn er veel mensen die dat soort psychologische suspense niet heel snel met het genre associëren."

Veel bioscopen door het hele land vertonen woensdagavond voorpremieres van de nieuwe Halloween en de horrorfilm Suspiria, met Renée Soutendijk. In theater Carré is ter gelegenheid van het halloweenfeest de veelgeprezen griezelvoorstelling Horror van Jakop Ahlbom te zien.