Kaleidoscopisch filmproject waarin 16 Nederlandse regisseurs de moord op Theo van Gogh herdenken.

Na de moord op Theo van Gogh op 2 november moest er iets gedaan worden, vond de Nederlandse filmwereld. Het ongeloof, de woede en het verdriet leverde geen tweede Submission op, maar een verzamelproject van korte filmpjes. De reacties kenmerken zich door zwarte humor dan wel goed gemikt sentiment.

72 Maagden

Het eerste filmpje, getiteld 72 Maagden (Michiel van Jaarsveld) zet meteen de toon, al was het maar door de titel, die uiteraard verwijst naar de vermeende beloning voor islamitische martelaars. Jack Wouterse speelt Theo Van Gogh die zich met een enorm Arabisch mes dwars door zijn kolossale lijf meldt bij een portier. De bonusregeling van de maagden slaat hij af, hij heeft liever een pakje sigaretten. De bijtende satire wordt helaas ontsierd door een pathetisch slot.

Genade van Nicole van Kilsdonk pakt het gevoeliger aan. Leny Breederveld speelt een moeder die na de moord naar Amsterdam trekt om de moeder van Theo van Gogh te troosten. Zelf heeft ze ook ooit een zoon verloren, al viel die uit een boom. Wat op papier wellicht sentimenteel klinkt pakt in het filmpje fraai tragikomisch uit, dankzij het meesterlijke spel van Breederveld.

Aanplakbaarden

De filmpjes zijn opvallend divers, wat initiatiefneemster Mieke de Jong tot de opmerking verleidde dat pluriformiteit het beste antwoord is op extremisme. Een aantal van de filmpjes zijn wel onvervalst Nederlands, want erg cabaretesk.

Zoals Van 12 hoog (Gerrad Verhage), waarin drie Nederlandse acteurs met aanplakbaarden een islamitische raad speelt die homo's van een flatgebouw gooit. Of het fraai in beeld gebrachte Groeten uit Holland, waarin een Turkse en een Marokkaanse buurman beiden hopen dat moordenaar van Van Gogh niet uit hun land komt.

Ronduit poëtische filmpjes zijn er ook, zoals Goodbye en Stabat Mater, die met beelden van naakte liggende vrouwenlichamen duidelijk naar Submission verwijzen. Maar 02/11 van Mijke de Jong raakt het diepst, met reacties van iedereen die op de fatale 2e november een afspraak met Van Gogh had. Vooral het verwijt van Hans Teeuwen dat Van Gogh zich aan zijn afspraak moet houden en niet "op zijn rug in de Linneasstraat moet gaan liggen bloeden" is humor die schrijnt en daardoor hard aankomt.

De films mogen dan wisselend van niveau zijn, het initiatief waaraan bijna 800 mensen meededen is zeker te prijzen. Maar een definitieve reactie is er pas wanneer Submission weer gewoon kan worden vertoond, of wordt gevolgd door Submission 2, dat al spottend 'Submission Impossible' is genoemd.

Het Parool: "veel filmpjes zijn kwalitatief onder de maat (..) de films die het dicht bij huis zoeken zijn de beste"
De Volkskrant: "van suggestie en reflectie moet de Nederlandse film het niet hebben (..) De filmmakers blijven ronddobberen in Amsterdam"
In 20 zalen