Duitse Hitlerfilm, die al veel stof deed opwaaien bij onze Oosterburen. Bruno Ganz is fenomenaal als de besnorde booswicht die in de bunker zijn laatste dagen slijt. @@@@

Bekijk trailer: Modem/ Breedband

Hitler blijft zestig jaar na zijn dood filmmakers fascineren. Vorig jaar alleen al was er een miniserie, Hitler: The Rise of Evil, met Robert Carlyle (Trainspotting) als de dictator, en de film Max, die zich concentreerde op Hitlers mislukte schilderscarrière. Beide keren werd Hitler door een Engelstalige acteur gespeeld, wat onvermijdelijk leidt tot een onbedoeld 'Allo 'Allo-effect. In de Duitse productie Der Untergang komt Hitler, briesend in het Duits, pas echt tot leven.

Briesen

Dat was ook meteen de controverse die Bruno Ganz met zijn rol opriep in Duitsland. Want door Hitler ook zijn charmante momenten te gunnen zou men de dictator te menselijk te hebben gemaakt. Onzin natuurlijk: zelfs een dictator wiens Derde Rijk in verval is geraakt loopt niet voortdurend te briesen. Dat doet Ganz' Hitler regelmatig zo luid dat de hele bunker ervan mee kan genieten. En iedereen moet het ontgelden: de joden uiteraard, maar ook de Berlijnse burgers, die hij met pervers plezier wil opofferen, en zelfs zijn eigen generaals, die hij laffe idioten vindt.

Bunker

Afgezien van een korte proloog, spelend in 1942, concentreert Der Untergang zich op Hitlers laatste twee weken, van zijn verjaardag op 20 april 1945, tot zijn zelfmoord. In die periode kwam Hitler met zijn getrouwen zijn Berlijnse bunker nauwelijks meer uit. Een van zijn trouwe volgelingen was Traudl Junge, de secretaresse die Hitler in de proloog in dienst neemt. Via haar is de toeschouwer getuige van de bizarre gebeurtenissen in de bunker, waar de zelfmoorden elkaar steeds sneller opvolgden

Frau Goebbels

De echte Traudl deed twee jaar terug, vlak voor haar dood, haar verhaal in de documentaire Im Toten Winkel - Hitlers Sekretärin. Een fragment daaruit is aan het slot van de film te zien. Het is een goede keuze, want met deze redelijk onschuldige -want naïeve- deerne kan de toeschouwer zich nog enigszins identificeren. Zij steekt nog gunstig af vergeleken met de raaskallende dictator, en het domme gansje Eva Braun, van wie zelfs de afscheidsbrief onnozel is. Maar de echte schurken in dit bunkerdrama zijn de beide Goebbels. De scène waarin Frau Goebbels haar zes kinderen een voor een een cyaankali-capsule toedient is zo gruwelijk dat het bijna niet aan te zien is.

Claustrofobisch

Ook de oorlogsscènes buiten de bunker liegen er niet om in hevigheid, zeker wanneer er spoedoperaties nodig zijn. Maar desondanks geven ze wat lucht tussen de claustrofobische bunkerscènes. Wellicht was Der Untergang nog sterker geweest, als de oorlogsbeelden afwezig waren geweest- we kennen ze tenslotte uit andere oorlogsfilms- en Hirschbiegel de bunker een film lang niet had verlaten. In zijn vorige film, Das Experiment, deed hij immers iets vergelijkbaars. Maar waarschijnlijk was de beklemmende sfeer dan werkelijk ondraaglijk geweest voor de toeschouwer.

(Voor degenen die vorige week kwaad reageerden omdat ik het eind van Alien vs Predator zou hebben verraden, terwijl ik alleen schreef dat er 'van alles ontploft aan het eind': excuses dat ik nu weer verklap dat Hitler het eind van Der Untergang niet haalt.)

Het Parool: "indrukwekkend verslag van de doodsstrijd van een criminele, politieke sekte"
De Volkskrant: "Der Untergang maakt optimaal gebruik van de kracht die het medium film bezit"
In 20 zalen