Filmrecensie: Dheepan is een indrukwekkend en actueel meesterwerk

De winnaar van de Gouden Palm op het filmfestival in Cannes dit jaar, is een indrukwekkend en actueel meesterwerk.
BEOORDELING

Wat er zo goed is aan Dheepan, in een paar woorden? Regisseur Jacques Audiard doet je al heel snel vergeten dat je naar een film zit kijken, een constructie, en laat het je allemaal meebeleven. Hij geeft je drie personages om van te houden, een situatie die zindert van de spanning en een verhaal dat voortdurend verrast.

De finale is gefilmd op een manier waar veel regisseurs van actiefilms iets van zouden kunnen leren, maar de trailer en het onderwerp van de film zullen er wel weer voor zorgen dat vooral liefhebbers van arthouse een kaartje voor Dheepan gaan kopen. Eigenlijk is dat jammer, want het verhaal van Dheepan, Yalini en Illayaal zal iedereen raken.

Noodlot

Het zijn, zo leren we al aan het begin van de film, niet eens hun échte namen. Op de vlucht voor de burgeroorlog in Sri Lanka nemen een man, een vrouw en een negenjarig meisje de namen en paspoorten over van een gestorven familie. Sterker: ze kennen élkaar niet eens. Het noodlot heeft ze bij elkaar gebracht.

Zo belanden ze in Frankijk, waar ze asiel krijgen en een nieuw leven proberen op te bouwen. Dat is moeilijk. Ze hebben een geheim dat ze moeten bewaren en de nieuwe wereld waarin ze beland zijn is in hun ogen soms onbegrijpelijk, en soms net zo angstaanjagend als de wereld die ze ontvluchtten.

Bekijk de trailer:

Drugsbende

Want in de troosteloze Franse flatwijk waar de vluchtelingen worden gehuisvest, deelt een gewelddadige drugsbende de lakens uit. Dheepan, die een baantje als conciërge heeft gekregen, en Yalini, als verzorgster van een oude man, schuifelen dagelijks angstig langs die dealers en gangsters met hun bontkragen en agressieve manieren.

Maar ook de relatie tussen Dheepan en Yalini zorgt voor spanning. Ze zijn niet man en vrouw, maar misschien kunnen ze dat wel worden? En wat gaat er eigenlijk om in de teruggetrokken Dheepan? We horen dat hij in Sri Lanka bij de Tamil Tijgers heeft gevochten. Welke psychologische wonden heeft die wrede oorlog bij hem achtergelaten?

Tamil Tijger

Een Gouden Palm dus, voor Audiard. Hij viel vaker in de prijzen. Zijn debuut Regarde les hommes tomber won in 1994 meteen drie Césars, de grote Franse filmprijs. Un prophète won in 2009 de grote juryprijs in Cannes en was genomineerd voor een Oscar. De rouille et d´os (2012) met Marion Cotillard en Matthias Schoenaerts won ruim dertig prijzen.

Schoenaerts was in die laatste film geen lieverdje en ook in Dheepan bewijst Audiard zijn talent om je te laten meeleven met ‘moeilijke’, niet meteen sympathieke mensen. Dheepan is een ruwe, niet erg communicatieve man en mogelijk heeft hij zelfs oorlogsmisdaden begaan. En toch, tegen de tijd dat deze Tamil Tijger zijn tanden laat zien sta je aan zijn kant.

Uit eigen ervaring

Wat Dheepan ook bijzonder maakt is dat hoofdrolspeler Jesuthasan Anthonythasan uit eigen ervaring put. Hij was zestien toen hij werd ingelijfd door de Tamil Tijgers. In 1993 bereikte hij, op een vals paspoort, Frankrijk waar hij, net als Dheepan, eerst allerlei klusjes aannam om te overleven: in de keuken, als vaatwasser, vakkenvuller, bij Eurodisney.

Later ontwikkelde hij zich tot schrijver. Gorilla (2008) en Traitor (2004) gaan over zijn tijd bij de Tijgers en over een grote massamoord die in 1983 werd gepleegd door de Sri Lankese regering. In Dheepan is te zien dat hij ook een goed acteur is. Tegenspeelster en toneelactrice Kalieaswari Srinivasan is trouwens ook uitmuntend in haar filmdebuut.

Ontwapenend

In een van de mooiste momenten in de film bekent Dheepan dat hij de humor van de Fransen niet begrijpt. "Vind jij de mensen hier grappig?", vraagt hij. Yalini lacht. Het is geen kwestie van nationaliteit, antwoordt ze. Dheepan heeft gewoon totaal geen gevoel voor humor - en juist dat karakterfoutje maakt de man opeens heel ontwapenend.

Audiard is erg goed in dat soort menselijke momenten. Yalini krijgt door haar kook- en schoonmaakwerk voor de oude man te maken met de leider van de bende. Brahim (Vincent Rottiers) is aardig tegen haar. Ze straalt als ze hem ziet, proeft stiekem van zijn sigaret - maar begrijpt eigenlijk niet goed wat die elektronische enkelband aan zijn been betekent.

No Fire Zone

Niet alleen het scenario, de acteurs en de regie kloppen als een bus; Audiard en cameravrouw Éponine Momenceau zorgen ook voor bijzondere visuele momenten: Dheepan die lichtgevende sleutelhangers verkoopt op straat, twee motoren met gangster die dreigend in de mist verdwijnen, een mysterieus droombeeld uit het oerwoud van Sri Lanka.

Film is je verplaatsen in het leven van een ander. Dit leven is als Démons et merveilles, het rijmpje van de bekende Franse dichter Jacques Prévert dat de kleine Illayaal op school leert: vol van demonen en vol van wonderen. En Dheepans hartenkreet hoor je dezer dagen aan alle Europese buitengrenzen: ‘No Fire Zone!’ Kippenvelfilm.

Te zien in veertig zalen

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUshop

Tip de redactie