Recensie: Straight Outta Compton is boeiend verhaal over branieschoppers

'Fuck tha Police!' Straight Outta Compton is een prima biopic over een van de belangrijkste en meest controversiële rap-formaties van de jaren tachtig.

N.W.A. (Niggaz With Attitudes) liet niet met zich sollen. "Fuck that shit, cause I ain't the one for a punk motherfucker with a badge and a gun to be beating on."

Ice Cube, Dr. Dre, MC Ren en Eazy-E rapten in 1988 over wat ze op straat zagen: geweld, drugsbendes en racistisch politieoptreden.

Anders dan Public Enemy, die in datzelfde jaar met It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back de zwarte revolutie predikte, ging bij N.W.A die kwaadheid over onrechtvaardigheid vergezeld door flink wat opschepperij (Tuffest Man Alive) en seksisme (A Bitch iz a Bitch). Hardcore rap, dat was destijds volkomen nieuw.

Straight Outta…

Straight Outta Compton, vernoemd naar het invloedrijke debuutalbum van N.W.A., werd al in 2009 aangekondigd. Ice Cube, Dr. Dre en de weduwe van Eazy-E waren vanaf het begin bij de film betrokken.

Regisseur F. Gary Gray genoot het vertrouwen, omdat hij eerder met Cube (in Friday, 1995) en Dre (Set it Off, 1996) samenwerkte.

Dr. Dre en Ice Cube leidden de eerste trailer persoonlijk in. Een slimme internet meme waarbij je je eigen stad kon invullen, zorgde voor nog meer publiciteit. De film is in Amerika nu al de meest lucratieve muziek bio-pic allertijden.

Sleazy manager

De film volgt in grote lijnen de opkomst en ondergang van N.W.A. Van de eerste studio-opname, toen Eazy-E (gespeeld door Jason Mitchell) nog moest leren rappen, tot het uiteenvallen van de groep, de vete tussen Ice Cube en Dr. Dre, en de dood van Eazy-E in 1995. De rapper overleed op 31-jarige leeftijd aan aids.

Spil in het conflict is hun Joodse manager, Jerry Heller (Paul Giamatti). Hij steunde de band vanaf het begin en won daarmee de loyaliteit van Eazy-E, maar Ice Cube (O'Shea Jackson Jr., de zoon van de echte Ice Cube) en de anderen maken zich zorgen: met het succes komt ook het geld, maar ze hebben nog altijd geen contract.

Klassieke tragedie

Het is een goed scenario, dat niet alleen ego's wil strelen of de fans probeert te bedienen met zoveel mogelijk muziek, maar zich concentreert op het vertellen van een sterk verhaal. Dit is een klassieke tragedie over hoe beste vrienden, met de beste intenties, zich tegen elkaar keren en elkaar eigenlijk te laat leren vergeven.

Dat is boeiend, zelfs als je de muziek niet zo goed kent. Straight Outta Compton is bovendien ook relevant. Rap is de meest invloedrijke muziekstroming van de afgelopen vijftig jaar en (de woede over) Amerikaans politiegeweld tegen minderheden is helaas ook nog steeds actueel.

Sign some cheques

F. Gary Gray regisseert het kundig, met een openingsscène die je meteen laat begrijpen waar de woede vandaan kwam, en concertscènes die je iets van de opwinding laten voelen. De wilde hotel- en zwembadfeestjes komen ook aan bod, maar Gray weerstaat gelukkig de verleiding er een vette videoclip van te maken.

Het niveau van de acteerprestaties wisselt helaas wel. O’Shea Jackson Jr. is goed, maar Jason Mitchell en Corey Hawkins acteren nogal stijfjes. Paul Giamatti casten was daarentegen een uitstekende zet: hij zorgt voor een hoop humor als de sympathieke maar onbetrouwbare manager: ‘Here, sign some cheques.’

Antisemitische diss

De echte (nu 74-jarige) Jerry Heller weerspreekt natuurlijk dat hij ooit iets fout heeft gedaan. Hij publiceerde in 2006 een boek waarin hij Dr. Dre van verraad beschuldigde. De antisemitische diss van Ice Cube nadat deze de band verliet ('you let a Jew break up my crew') raakt Heller nog altijd, blijkt uit een recent interview.

Kritiek was er ook van de voormalige vriendin van Dr. Dre en van rapper Dee Barnes, omdat de film niets zegt over het feit dat Dr. Dre vrouwen mishandelde. Dre reageerde in augustus: "Twenty-five years ago I was a young man drinking too much and in over my head (…) I'm doing everything I can so I never resemble that man again.(…) I apologize to the women I've hurt."

Pick-up truck

Geweld blijft de mannen echter wel achtervolgen. Producent Suge Knight  kreeg ruzie op de set van Straight Outta Compton en reed daarna, mogelijk opzettelijk, twee mannen aan met zijn pick-up truck. Hij werd gearresteerd op verdenking van moord en poging tot moord.

Het had F. Gary Gray wel gesierd als hij de sfeer van geweld en misogynie die rond N.W.A. hangt, iets meer had geproblematiseerd. Aan de andere kant: de film verheerlijkt het ook niet. Gray laat zien hoe ongelofelijk kort de lontjes zijn van al die opgefokte ego's - en de meeste bioscoopbezoekers zullen het hunne van denken.

Bekijk de clip van Straight Outta Compton:

Mooie bonus

Het moment waarop Heller de antisemitische rap van Ice Cube voor het eerst hoort, zit overigens wél in de film. Giamatti maakt er een sterke scène van die je beslist aan het denken zet. En na alle gangster rhymes en onderlinge ruzies laat het afscheid van Eazy-E in het ziekenhuis je ook niet onberoerd.

Straight Outta Compton is geslaagd omdat de film recht doet aan de betekenis die N.W.A. heeft gehad; maar vooral omdat het verhaal van die talentvolle branieschoppers uit Compton op zichzelf al boeiend is. En dat de opnames Dr. Dre inspireerden eindelijk weer eens een nieuw album uit te brengen is een mooie bonus.

Lees meer over:

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUshop

Tip de redactie