Ellen Vogel is woensdagochtend overleden. Collega's noemen haar een bijzondere en gepassioneerde vrouw. 'Het was een grote eer om met haar te werken.'

Paul Voorthuysen werkte in 2010 en 2011 samen met Ellen Vogel, die woensdag is overleden, voor de series Beatrix, Oranje onder vuur en Bernhard, schavuit van Oranje.  De producent vond het een grote eer om met Vogel te werken, zo vertelt hij.

"Ellen was een bijzondere en gepassioneerde vrouw met een bijzonder leven", aldus Voorthuysen. "Het was een grote eer om met haar te werken in de twee series. Ze was al dik in de tachtig toen we de series maakten. Het is geweldig dat je het dan nog kan opbrengen om dat werk te doen. Dat hoef je niet meer te doen, maar ze vond het geweldig."

Voorrecht

Joop van den Ende noemt het een voorrecht dat hij als producent met Vogel heeft mogen werken. "Ellen Vogen is voor mij altijd een prachtige, unieke actrice geweest, zowel in blijspel als tragedie", laat de theaterproducent weten.

"Daarnaast was zij als mens bescheiden, integer en een warme persoonlijkheid", gaat Van den Ende verder. "Ook na haar laatste eigen rollen zag ik haar vaak in het theater als zij voorstellingen van jongere collega's kwam bekijken." De theaterproducent noemt Vogel 'een van de grootste Nederlandse toneel-, televisie- en filmactrices van na de Tweede Wereldoorlog. "Zij werd bewonderd en was geliefd zowel bij collega's als het grote publiek."

Juliana

Volgens Voorthuysen maakte Vogel zich wel zorgen of ze haar teksten nog wel kon onthouden. "Maar, ze wilde het gelijk doen", aldus Paul. "Ze wilde ook heel graag nog een keer met Eric Schneider werken, een generatiegenoot van haar." Schneider speelde de rol van de oude Bernhard in de serie. "Ze had ook wel iets met Juliana, dat was wel een vrouw voor wie ze sympathie had."

Voorthuysen vertelt dat hij nog met Ellen en haar zoon naar Monaco is geweest omdat de serie over Bernhard was geselecteerd voor het Festival de Télévision de Monte-Carlo. "Dat was een feestje, ze genoot met volle teugen van de glitter en glamour."

'Grande dame'

Ben Sombogaart, de regisseur van De tweeling, kende Ellen Vogel als 'groot theateractrice, een grande dame'. Vogel, die een rol speelde in De tweeling, overleed woensdag op 93-jarige leeftijd in Amsterdam.

"Die mevrouw was niet voor de poes, die wist waar ze het over had. Ik vond het heel spannend om op audiëntie te gaan bij haar thuis, zo voelde het. Ik ben daar op bezoek geweest om haar over te halen voor een rol in De tweeling", vertelt de filmmaker.

Tijdens het gesprek maakte ze volgens Sombogaart een 'waanzinnige indruk'. "Heel bijzonder om te ontdekken hoe die vrouw nog midden in het leven stond, en dat op haar leeftijd. Ik dacht echt: als ik zo oud word, wil ik dat ook graag."

'Allure'

Jeroen Krabbé herinnert zich Ellen Vogel als iemand die schitterde in alles wat ze deed. “Ellen was een van de grote leading ladies van het Nederlandse toneel na de oorlog. Ze heeft zich ontpopt als de grootste tragédienne van het Nederlandse toneel”, zegt Krabbé.

“Dankzij haar echtgenoot Fons Rademakers brak ze door in de filmwereld, en ook daar schitterde ze in alles wat ze deed. Zodra zij in beeld kwam, had de film allure en stijl.” In Krabbés film De ontdekking van de hemel was Vogel maar kort te zien. “Ze speelde een rol van anderhalve minuut, daarvoor moest ze helemaal naar Spanje reizen. Maar het was het waard - zij weet zelfs in die kleine rol in korte tijd enorm te ontroeren.”

Krabbé zag Vogel vorig jaar voor het laatst, op zijn verjaardag. “Ze zag niet goed meer, en de laatste jaren moest ze teksten leren door alles te laten voorlezen. Maar dat weerhield haar er niet van alles te volgen. Ze zat bij elke première nog op de eerste rij en had naderhand altijd pittige maar liefhebbende kritiek voor de acteurs.”

Koninklijk

Dat herinnert ook Daan Schuurmans zich. “Ze bleef altijd contact houden met alle generaties”, zegt de acteur, die met Vogel in Bernhard - Schavuit van Oranje speelde. “Ze zag nog steeds alles en zat altijd in de zaal bij premières. Dat ging dan ook voor aanvang door de kleedkamers: Ellen zit op rij 1, Ellen zit op rij 1!”

Schuurmans koestert warme herinneringen aan de reis die hij met Vogel maakte naar Monaco toen Bernhard - Schavuit van Oranje was ingezonden voor het televisiefestival. “Het was een hele mooie trip. We waren uitgenodigd op het paleis van Albert van Monaco, daar zat ze prachtig te wezen in haar mooie avondjurk. Ze genoot er enorm van en was eigenlijk nog koninklijker dan de gastheer zelf. Dat straalde ze ook uit, als Ellen ergens bij was, had het meteen iets koninklijks.”

Middenin het leven

De laatste keer dat Vogel Schuurmans zag was in de voorstelling Gijsbrecht van Amstel. “Na de voorstelling had ze altijd wel iets te zeggen over je spel. En daar hechtten jonge acteurs ook waarde aan: het voelde toch alsof de koningin een oordeel over je velde.”

Ook Pim van Hoeve, die Vogel regisseerde in Bernhard - Schavuit van Oranje en Beatrix, Oranje onder vuur, vindt het bewonderenswaardig dat Vogel van alles op de hoogte bleef. “Zo zou ik later zelf ook graag oud willen worden. Nog zo midden in het leven staan.”

Sterren van de hemel

“Dat ze fantastisch was om mee te werken, staat buiten kijf”, zegt Van Hoeve. “Maar wat mij vooral is bijgebleven is dat ze zo flexibel en jong van geest was. Je associeert ouder zijn toch enigszins met vastgeroest zijn en in vaste patronen werken en denken. Ze zag bijna niet meer, fysiek was het lastig - ik moest altijd zeggen wie ik was - maar ze speelde nog de sterren van de hemel.”