Filmrecensie: Retour à Ithaque - Laurent Cantet

Uitstekend geacteerd drama over de gebroken dromen van de jongeren van de Cubaanse revolutie.
BEOORDELING

Ithaka ligt natuurlijk niet in Cuba, maar in Griekenland. In Homerus is het de bijna mythische eindbestemming van Odysseus na al zijn vermoeiende omzwervingen.

Maar de vergelijking gaat wel op. Wanneer Amadeo na zestien jaar ballingschap terugkeert in Cuba, heeft hij nauwelijks nog een realistische kijk op zijn geboorteland.

En net als in Homerus, roept zijn terugkeer tegenstrijdige gevoelens op bij de vrienden die destijds achterbleven. Laurent Cantet (Vers le Sud, Entre les Murs, Foxfire) maakte samen met de Cubaanse journalist en romanschrijver Leonardo Padura een mooie film over Cuba en, meer in het algemeen, over het gevoel dat je leven je is afgenomen.

Oude lullen

De film speelt zich vrijwel volledig af op een dakterras, ergens in Havana. Beneden klinkt het rumoer van het moderne Cuba. Boven vieren Tanía, Eddy, Rafa en Aldo de terugkeer van Amadeo. Ze halen herinneringen op aan hun revolutionaire jeugd: de hoop, het idealisme, de suikerrietbrigades, de muziek…. "Wat zijn we oude lullen geworden."

Eerst is het gezellig, maar wanneer Amadeo vertelt over zijn moeilijke start in Spanje reageren zijn vrienden met: "Wat klaag je nou?" Het leven in Cuba is veel zwaarder, vinden zij, en ze zijn nog steeds kwaad omdat Amadeo destijds een zieke vriendin in de steek liet. Wanneer Amadeo aankondigt dat hij wil blijven, reageren ze bijna woest.

Harde kritiek

De personages zijn mooi neergezet. Tanía is oogarts, maar haar kinderen zitten in Miami en ze heeft nauwelijks inkomen. Rafa, een kunstenaar, is al zijn inspiratie kwijt. Aldo is nog een beetje positief - misschien omdat hij als enige zwarte wél profijt heeft gehad van de revolutie. En Eddy? Eddy, met zijn dure jasje en halsketting, is waarschijnlijk corrupt.

"We deden alles op geloof. Nu weten we dat we genaaid zijn", zegt één van hen. Dat is harde kritiek. Het is wellicht een teken van de grotere vrijheid van meningsuiting dat Retour à Ithaque in Havana gedraaid kon worden met Cubaanse acteurs, al is onduidelijk of de film ook in Cuba zelf te zien zal zijn.

Toneelvoorstelling

Als film is Retour à Ithaque een beetje statisch. Eén decor, één avond, vijf hoofdrolspelers en drie kleinere rollen: het zou als toneelvoorstelling ook werken. Niet het camerawerk of de montage, maar Néstor Jiménez, Isabel Santos, Jorge Perugorría, Fernando Hechevarría en Pedro Julio Díaz Ferran maken de film.

Dat doen ze overigens wel heel goed. En de twijfel, woede en teleurstelling die deze mensen verwoorden zijn natuurlijk niet alleen in Cuba herkenbaar: ‘De pijn is niet te weten of je je vergist hebt of bent misleidt.’

Te zien in vier zalen

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUwerk

Tip de redactie