De Nederlander die Platoon mogelijk maakte

Hollywood Banker, vanaf volgende week in de bioscoop, belicht een fascinerend stukje filmgeschiedenis - maar is ook een persoonlijk document over de in 2011 overleden Frans Afman.

Frans Afman was topbankier en filmfinancier. De Nederlander was medeverantwoordelijk voor het realiseren van films als Terminator 2, Platoon, Dances with Wolves en When Harry met Sally

Zijn dochter, documentairemaakster Rozemyn Afman, heeft met Hollywood Banker zijn leven in beeld gebracht. 

"Dat zijn nou vragen die ik hem ook nog had willen stellen..." Rozemyn Afman valt even stil. Hollywood Banker, vanaf volgende week in de bioscoop, belicht een fascinerend stukje filmgeschiedenis - maar is ook een persoonlijk document over haar in 2011 overleden vader Frans Afman.

De vraag was, wat nou eigenlijk zijn favoriete filmproject was. Superman, The Terminator, First Blood, Platoon, De Aanslag, Barfly, Driving Miss Daisy, When Harry Met Sally, Basic Instinct… De lijst is lang en het zijn allemaal films die er zonder Frans Afman waarschijnlijk niet zouden zijn geweest. De flamboyante Nederlandse bankier bedacht namelijk een financieringssysteem dat de filmindustrie voorgoed veranderde.

"In oktober 2010 hoorde ik dat mijn vader alvleesklierkanker had,” vertelt Rozemyn Afman. "Hij had altijd zijn memoires willen schrijven, maar daarvoor restte hem geen tijd meer. Daarom besloot ik die video-interviews met hem te doen. Na zijn dood had ik twintig uur materiaal en ben ik verder onderzoek gaan doen. Als je hem heel goed kent, dan zie je wel dat hij zwakker wordt.”

Het verhaal begint in de jaren zeventig. Je vader werkt bij Slavenburg's Bank in Rotterdam en ontmoet de wereldberoemde filmproducent Dino De Laurentiis.

"The right man at the right time, hé? Anders was hij misschien een gewone bankier gebleven. Ze ontwikkelden samen het zogenoemde pre-sales systeem. Vroeger was het heel moeilijk om een lening te krijgen voor een film. Je had altijd dat risico: wordt het een flop of een succes? Mijn vader heeft eigenlijk het risico weggenomen."

"Je moet het zo zien: een producent heeft een script en een idee van de acteurs en gaat daarmee naar de distributeurs of de bioscoopketens, wereldwijd. Hij vertelt: ik ga deze film maken. Zou je interesse hebben, voor jouw territorium, en kan ik hem aan je voorverkopen? Op basis van die toezeggingen en afspraken kan de bank vervolgens krediet verstrekken."

Three Days of the Condor was in 1975 de eerste, maar uiteindelijk financierde hij - Slavenburg werd later Credit Lyonnais - bijna negenhonderd films op die manier.

"King Kong, Dances with Wolves, The Fabulous Baker Boys, de Rambo-films… Die zijn allemaal op die manier buiten het studiosysteem gemaakt. Hij reisde negen maanden van het jaar. Dan zat hij in Los Angeles of Cannes. Er waren natuurlijk wel andere banken de filmleningen verstrekten, zoals Citibank en National of America, maar die deden moeilijker."

"Zijn kracht was zijn flexibiliteit. Hij werkte intuïtief. In het begin was hij ook veel op de set. Hij wilde een vinger in de pap houden: Superman II en III, Pirates van Roman Polanski. In de zomervakanties gingen we soms met hem mee."

Herinner jij je daar iets van?

"Nee, ik was te klein. Mijn broers wel, die hebben op de kamelen gereden en nog met de zwaarden gespeeld. Maar hij heeft me natuurlijk wel de liefde voor film meegegeven."

Bekijk de trailer:

Zijn finest hour was de Oscaruitreiking in 1987. De producent van Platoon bedankte hem in zijn toespraak.

"Hij was heel trots op Platoon. Er waren dat jaar 27 nominaties voor films die door Credit Lyonnais waren gefinancierd. Acht Oscars hebben ze uiteindelijk verzilverd. De Aanslag, A Room with a View, Platoon. Dat was gigantisch."

Je laat in de documentaire ook zien wat er daarna mis ging. Een Italiaanse producent koopt de Amerikaanse studio MGM met geleend geld en drijft zowel MGM als Credit Lyonnais naar de afgrond. Schandalen. Corruptie. De reputatie van je vader raakt beschadigd. Wilde je met je film ook…

"… iets recht zetten? Zeker! Dat wilde hij ook met zijn boek. Er zijn veel verhalen geschreven over zaken waarmee hij wel of niet te maken zou hebben gehad. Dat heeft hij nooit helemaal de wereld uit kunnen helpen. Dat heeft hem veel pijn gedaan."

Hij werd ook bekritiseerd omdat hij een commissarispost accepteerde bij één van zijn beste klanten, Cannon van de Israëlische producenten Yoram Globus en Menahem Golan.

"Ik heb het aan de kijker overgelaten zelf te bepalen wat hij daarvan vindt. Ik vond het belangrijk het zo genuanceerd mogelijk te vertellen, anders ben je geen goede documentairemaker. Maar ja, hij kon het zich toen permitteren bij de bank, en hij had wel goede ideeën.”

Bijzonder is, dat je ook laat zien hoe mensen als Oliver Stone, Kevin Costner en Paul Verhoeven mooie herinneringen ophalen aan je vader.

"Ik wist natuurlijk wat hij deed, maar door die interviews heb ik pas ontdekt wat voor bekendheid mijn vader daar was. Oliver Stone zei: "Your father was a Godssend". Hij heeft Platoon mogelijk gemaakt, omdat ze die in Amerika niet wilden financieren. Dances with Wolves hetzelfde: gesproken in een andere taal, de film duurde te lang, niet interessant genoeg… Als je Kevin Costner dat hoort vertellen, dan doet dat wat met je. Het is wél je vader waar hij het over heeft."

Lees alles over het NFF in ons dossier

Lees meer over:

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUshop

Tip de redactie