Jean van de Velde (De Kleine Blonde Dood) verwacht het verwijt te krijgen, dat hij de Surinaams-Nederlandse geschiedenis van de slavernij in zijn nieuwe film Hoe duur was de suiker? te menselijk heeft uitgebeeld.

De film die woensdagavond het Nederlands Film Festival zal openen is een bewerking van het gelijknamige boek van de Surinaamse schrijster Cynthia McLeod uit 1987.

Het verhaal speelt zich af in de tweede helft van de achtiende eeuw en belicht het leven van de blanke Sarith (Gaite Jansen) en haar lijfslavin Mini-Mini (Yootha Wong-Loi-Sing). De film verschijnt precies 150 jaar nadat de slavernij in Suriname is afgeschaft.

Volgens Van de Velde is het beeld dat veel mensen van de slavernij hebben vaak te eenzijdig. "Alle zwarte mensen werden de hele dag geslagen met een zweep en waren zielig en alle blanke mensen stonden de hele dag te schuimbekken.

De regisseur wil laten zien dat de mensen destijds, zwart of wit, 'vooral mensen' waren. Net als het boek schetst dus ook de film een beeld van menselijke, warme relaties tussen slaven en blanken in het Suriname van 1780.

Der Untergang

De makers van de film Der Untergang, over de laatste uren van Adolf Hitler, kregen het verwijt dat de dictator te veel als mens werd neergezet. Van de Velde vreest dat hij misschien dezelfde aantijgingen zal moeten verwerken, als critici zijn uitleg van de koloniale geschiedenis gaan beoordelen. 

"Ik denk dat het een reactie is die ik kan verwachten. Maar was het kwaad maar zo makkelijk te herkennen, dan kon je er iets tegen doen. Maar het kwaad is niet makkelijk te herkennen. Ik vind het veel huiveringwekkender om te zien hoe een familievader, die geroemd wordt om zijn zorgzaamheid en liefde voor zijn gezin, de ergste dingen doet."

Van de Velde doelt op een scène in de film waarin een vader zijn zoon op kalme toon uitlegt hoe hij een Surinaams meisje moet verkrachten.

"De vader doet dit op een vriendelijke manier: Je hoeft niet bang te zijn, het is een lief meisje, ze spartelt heus niet tegen', zegt hij. Het gaat me erom juist dit soort nuances te laten zien."

"Mensen functioneren in systemen en doen hun werk", zegt Van de Velde, "En als het systeem hen opdraagt om Joden te vermoorden, dan doen sommigen dat. Ook al spelen ze thuis leuk hop-paardje-hop met hun kinderen. Maar die mensen in Suriname kregen ondanks deze systemen onherroepelijke relaties met elkaar. Zwart of wit, gebaseerd op liefde, vriendschap en haat."

Bekijk de trailer van de film:

Zwarte schaap

Op de vraag of het niet vreemd is dat er nu pas een film over de geschiedenis van de slavernij in Suriname wordt vertoond, geeft Van de Velde een terughoudend antwoord.

"Het heeft voor een deel te maken met het feit dat wij niet van die exorbitante budgets hebben. Het maken van een historisch drama is duur. En als het zich niet in Nederland afspeelt is het nog duurder. Door het toepassen van cgi (computer-generated imagery, red.) kun je echter met vrij weinig middelen een beeld schetsen van Paramaribo van anno 1780."

Maar Van de Velde noemt nog een andere reden: "De kolonialisering van Suriname door Nederland is geen periode waar men graag aan herinnerd wordt. Suriname is de zwarte bladzijde binnen onze kolonisatie. Als men woensdagavond na het zien van deze film daarover een discussie in het foyer van de Utrechtse Stadschouwburg gaat voeren, dan vind ik dat alleen maar interessant."

Hoe duur was de suiker? is vanaf donderdag in de  bioscoop te zien