AMSTERDAM - De Noorse regisseur Marius Holst heeft er tien jaar over gedaan om zijn speelfilm The King of Devils Island naar het witte doek te brengen. Het was de investering waard, zijn film gooit hoge ogen over de hele wereld.

Holst: ''Na Europa slaat de film nu ook aan in Argentinië. Zelfs in Mexico, daar hebben ze nog nooit sneeuw gezien!''

NU.nl sprak met de filmmaker over de draaiperiode in het ijskoude Estland. ''Ik voelde me soms net een scoutingbegeleider.''

The King of Devils Island speelt zich af in 1915 en is gebaseerd op ware gebeurtenissen. Bastøy is een eiland in Noorwegen, dat tegenwoordig zowel een officieel natuurgebied is als een gevangenis.

Het bijna drie kilometer lange eiland diende jarenlang als heropvoedingskamp voor criminele jongeren. ''Ook onhandelbare kinderen en of kroost van alcoholisten werden afgevoerd naar Bastøy'', vult Holst aan. ''Het idee achter het kamp was om de jongeren te behoeden voor een criminele toekomst. Zij kwamen daar terecht omdat ze in de ogen van de staat discipline bijgebracht moest worden.''

The King of Devils Island
Marius Holst in de kou

De filmmaker deed veel research naar het jongerenkamp van begin vorige eeuw. ''Het was een streng regime. Mishandeling, eenzame opsluiting en de opstand onder de jongeren. We hebben fictieve karakters bedacht om het drama goed in beeld te kunnen brengen.''

Waarom wordt dit verhaal, dat honderd jaar geleden plaatsvond, nu pas verteld? Holst: ''Als het aan mij lag had ik de film tien jaar geleden al gemaakt. Elke Noor weet van Bastøy en wat er ongeveer is gebeurd, maar niemand heeft het in kaart gebracht. Het verhaal helder krijgen kostte veel tijd.''

De vergelijking met Alcatrez, het zwaar beveiligde gevangeniseiland in de Baai van San Francisco, is snel gemaakt. ''Dat is geen vreemde vergelijking, al zijn er wel verschillen. Er zijn geen tralies voor de ramen, het lijken wel boerderijen. Het is een gevangenis in de open natuur. Niemand weet hoe lang hij nog moet blijven. De gouverneur bepaalde wanneer hij iemand ontwikkeld genoeg achtte om terug naar huis te mogen.''

Bekijk de trailer

Tegenwoordig bestaat het eiland nog steeds, maar de functie is veranderd. Holst: ''Het is een plaats voor volwassen delinquenten. Een open gevang waar de bewoners op het land werken. Gevangenen kunnen daar het laatste deel van hun straf uitzitten, zodat de stap van cel naar maatschappij makkelijker te overbruggen is.''

Je kan als gevangene een aanvraag doen het laatste deel van je straf op het eiland uit te zitten. ''Maar dat wil niet zeggen dat je dat ook voor elkaar krijgt. De kans om te ontsnappen is er, maar het is een behoorlijk stuk zwemmen naar het vaste land.''

De regisseur was oorspronkelijk van plan de film op het eiland op te nemen. ''Dat bleek helaas niet mogelijk. Er lopen daar 150 gevangenen rond, waarvan de meesten zeer beschaafd zijn. Maar we kregen geen goedkeuring en daar heb ik wel begrip voor. We moesten op zoek naar een andere plaats."

Estland

Hij week uit naar Estland. "Waterkoud was het daar. De Siberische wind waaide hard langs de kust. Ik heb min 23 graden Celsius zien staan op de thermometer."

Toch was de kou niet zo'n probleem bij het filmen. "Dat denkt het publiek vaak, als je in zulke omstandigheden werkt. Wij zijn dat wel gewend. Ik had een grote groep onervaren acteurs die ik op de set aan moest sturen, dát was pittig. Ze hebben het geweldig gedaan hoor, begrijp me niet verkeerd."

The King of Devils Island
Een ontsnappingspoging in de film

Het mentale aspect was het zwaarst voor Holst. "Probeer je voor te stellen; honderd puberende jongens die je om 05.30 uur 's morgens moet wekken om weer een lange draaidag aan te gaan. Dat vraagt om een enorme dosis enthousiasme. Ik was in die periode echt een coach, de ochtendhumeurtjes goedgemutst in de make-up zien te krijgen. Ik voelde me vaak een akela, de leider van de scouting die vechtende tieners uit elkaar moest houden."

De jongens uit het oorspronkelijke verhaal kwamen in opstand vanwege de minderwaardige manier waarop ze werden behandeld. "De kou hielp me om de jongens tijdens die scènes ook echt ontevreden te krijgen. Ze moesten met de groep overnachten na afloop van de opnames, die slaapplaats zit ook in de film. Niemand kon naar de veilige thuisomgeving."

Hoofdrolspeler Benjamin Helstad had een klein beetje ervaring. De andere acteurs plukte hij weg van schoolpleinen en hockeyvelden. ‘’Ik was op zoek naar jongens met een klassiek uiterlijk, met tijdloze gezichten. Die heb ik overtuigd dat dit een project was waar ze aan mee moesten doen."

Justin Bieber

"Die jongens vinden was niet makkelijk. Iedereen loopt tegenwoordig in de laatste mode, Justin Bieber-kapsels, een zongebruinde huid en een lichaam dat is aangesterkt in de sportschool. Of verpest door hamburgerketens. Dat is niet hoe de Bastoy-boys er bij liepen. Zij waren bleek en mager, moesten al vanaf hun negende aan het werk."

Trond Nilssen speelt Olav. ‘’Hij is een jongen die in therapie heeft gezeten omdat hij thuis onhandelbaar was. Dat was handige bagage voor zijn rol, acteren had hij nog nooit gedaan."

Hoofdrolspeler Benjamin Helstad (22) wordt door recensenten geroemd. "Mensen vergelijken hem met iedereen, ik heb al zoveel namen gehoord. Frodo van The Lord of the Rings, James Cagny, Joaquin Phoenix. Iedereen vindt iets van hem. Dat is ook zijn kracht, je kijkt naar hem en hij raakt je. Gelukkig heeft hij er lol in en is hij nu aangesloten op een acteeropleiding."

The King of Devils Island
Stellan Skarsgård en Benjamin Helstad

Stellan Skarsgård, onder andere bekend van de Pirates of the Caribbean-films, was de eerste persoon die de regisseur belde toen hij het idee voor de film kreeg. "Werken met een groep onervaren jongens vond hij ontzettend gaaf. Hij moest echt terug naar de basis, de jongens moesten hem vertrouwen. Stellan is iemand met een enorme bak aan ervaring, maar hij moest zijn ziel blootgeven om het vertrouwen van de jongens te winnen. Echt zijn, anders prikken ze door je heen."

De film werd al snel een groot succes in Noorwegen. ''De mond tot mond-reclame is de succesfactor geweest in mijn thuisland. Ik had al het gevoel dat ik een goed verhaal in handen had, maar ik kreeg veel waarschuwingen van mensen om me heen. Het onderwerp zou te heftig zijn. Je neemt ook een risico om een historische gebeurtenis in beeld te brengen. Maar die gok heeft Paul Verhoeven bij jullie ook met succes gewaagd. The King of Devils Island is eigenlijk de Zwartboek van Noorwegen.''

The King Of Devil's Island draait sinds 8 december in de bioscoop.