In het oeuvre van de Deense regisseur Lars von Trier offeren vrouwen zich opvallend vaak op. Emily Watson ging in Breaking the Waves de hoer uithangen om haar verlamde man te helpen, en Björk offerde in Dancer in the Dark haar ogen op zodat haar zoon wel kon zien. In Dogville wordt misbruik gemaakt van de dankbaarheid en vrijgevigheid van Nicole Kidman. @@@@

De rijke dame Grace (Kidman) strijkt op een avond neer in het bijna verlaten mijnstadje Dogville, dat flink heeft te leiden onder de Depressie van de jaren dertig. Grace is op de vlucht voor gangsters, maar de van goede bedoelingen overlopende schrijver-in-spe Tom (Paul Bettany) weet haar te verbergen. Als hij vervolgens ook zijn dorpsgenoten weet over te halen de vluchtelinge te verbergen, loopt Grace over van dankbaarheid. Ze biedt aan in ruil voor onderdak lichamelijk werk te verrichten.

Uitbuiting

Daar krijgt ze op den duur spijt van. Eerst willen de dorpsgenoten uit trots niets van hulp weten, maar al snel slaat de stemming om en wordt Grace voor zware en smerige karweitjes ingezet. Tom, die inmiddels verliefd op Grace is geworden, maakt een werkrooster voor Grace en helpt zodoende mee met haar uitbuiting. Wanneer ook de politie naar de vluchtelinge komt informeren eisen de dorpsbewoners nog meer tegenprestaties van Grace. Immers, de prijs van het verbergen is steeds hoger geworden. De uitbuiting slaat al snel om in sexuele exploitatie.

Kapitalisme

Amerikaanse filmjournalisten zagen in Cannes, waar Dogville eerder dit jaar werd gepresenteerd, een nieuwe aanval op Amerika na Dancer in the Dark. Dat idee mag de dwarse Deen, die nog nooit een stap in de VS heeft gezet ook graag voeden. Maar in feite levert Dogville vooral kritiek op de grondslagen van het kapitalisme, waarbij een schaars produkt meer waard wordt. Bovendien zou Dogville -afgezien van de gangsters waarop Grace op de vlucht is- zich in elk Europees land met asielzoekers kunnen afspelen.

Leeg

Het verhaal van Dogville mag dan te dun zijn om drie uur (!) te kunnen boeien, dat compenseert Von Trier weer ruimschoots door de intrigerende uitvoering. Hij koos voor een vrijwel geheel leeg speelvlak, waar alle spelers zich bewegen tussen de getekend contouren van hun 'huizen'. Simpel, maar effectief: het werkt uitermate schokkend dat de overige dorpsbewoners gewoon met hun dagelijks leven verder gaan wanneer op de achtergrond Grace wordt misbruikt. Zo weet Von Trier met in feite ouderwetse theater-technieken niet alleen te provoceren, maar ook andere emoties aan te spreken.

Het Parool: "Dogville had een experimenteel meesterwerk kunnen worden, maar zover komt het niet"
De Volkskrant: "virtuoze lijdenstocht"
In 15 zalen