Zodiac - David Fincher

Dirty Harry, een harde film over een nog hardere rechercheur die in San Francisco op de seriemoordenaar Scorpio jaagt, kwam in 1971 zeker niet uit de lucht vallen. De stad was twee jaar eerder opgeschrikt door een reeks moorden die waren gepleegd door iemand die zich in brieven aan plaatselijke kranten voorstelde als 'the Zodiac'.

De moordenaar zou in totaal 37 dodelijke slachtoffers claimen, waarvan er 5 met zekerheid aan hem toegeschreven konden worden. Maar wat de inwoners van San Francisco en omgeving met nog meer huiver vervulde was dat de Zodiac nooit werd gepakt. Daarom hadden ze ook behoefte aan een Dirty Harry, die de Scorpio aan het eind van de gelijknamige film wél neerschiet, met de klassiek geworden uitspraak "Go ahead, make my day!"

Amateurspeurneus

De rechercheur die destijds model stond voor Dirty Harry heeft ook een prominente rol in Zodiac, maar hij loopt niet oneliners uitroepend met zijn Magnum .44 rond te zwaaien. Rechercheur David Toschi (Mark Ruffalo) gelooft in degelijk speurwerk en draagt regelmatig een sullig vlinderdasje. Hij bijt zich in de zaak vast wanneer in oktober 1969 in San Francisco een taxichauffeur wordt neergeschoten door de Zodiac Killer.

Twee maanden eerder had een amateurspeurneus zich al op de zaak gestort. Robert Graysmith (Jake Gyllenhaal) was beginnend cartoonist bij het dagblad The San Francisco Chronicle toen daar de eerste Zodiac-brief arriveerde, vergezeld van een puzzel vol codes. Volgens de anonieme afzender zat de identiteit van de Zodiac Killer verborgen in de code.

Met behulp van bibliotheekboeken stortte Graysmith zich op de lugubere puzzel, en hoewel hij de code niet kon kraken -de FBI ook niet, maar een echtpaar fanatieke puzzelaars wel- was dit het begin van een jarenlange obsessie met de Zodiac Killer. Daarbij werd Graysmith bijgestaan door SF Chronicle-collega Paul Avery, die in Zodiac wordt gespeeld door Robert Downey Jr. Graysmith zou er in 1986 een bestseller over schrijven, en op dit boek baseerde Fincher zich weer voor zijn Zodiac.

Stoffig speurwerk

Zodiac is geen doorsnee film over een seriemoordenaar: doorgaans wordt die gepakt aan het eind, terwijl de Zodiac Killer nooit is gearresteerd. Dat geeft de film een beklemmend open einde. Daarnaast koos Fincher voor een weinig sensationele, eerder documentair aandoende stijl, waarin het speurwerk centraal staat. En in de tijd vóór CSI betrof dat vooral stoffig speurwerk in archiefdozen.

Bovendien duurt Zodiac 2 1/2 uur, wat behoorlijk lang is voor een thriller met een open einde. Toch is Zodiac intrigerend en zelfs spannend: net als in Finchers baanbrekende Seven zorgt het speurwerk rond de puzzels die de seriemoordenaar opgeeft voor de meeste spanning. Zodiac is minder spectaculair dan Seven, maar de film over de obsessie van een paar gewone mensen rond een waar gebeurde, onopgeloste zaak gaat even goed onder je huid zitten.

Het Parool: - "Zodiac is lang spannend en meeslepend"

De Volkskrant: - "Als het onderzoek vastloopt dreigt ook de film te verzanden, maar de acteurs weten de aandacht steeds vast te houden"

In 19 zalen

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUshop

Tip de redactie