Gangs of New York - Martin Scorsese (video)

Groots opgezet epos met Leonardo DiCaprio, Daniel Day-Lewis en Cameron Diaz dwingt bewondering af door de omvang en de intensiteit. Maar van een perfectionist als Scorsese had een beter script verwacht mogen worden. @@@@

Bekijk hier de trailer

De proloog van Gangs of New York zet meteen de sfeer van de twee en half uur film durende film neer. In besneeuwd New York, anno 1846, trekken de Ierse Dead Rabbits onder leiding van priester Vallon (Liam Neeson) ten strijde tegen de Natives onder leiding van de vervaarlijke William Cutting, alias Bill the Butcher (Daniel Day-Lewis). De veldslag om Five Points die de sneeuw bloedrood kleurt had niet misstaan in een middeleeuws spektakel als Braveheart.

Na afloop worden de oren van de verslagen strijders afgesneden als trofee voor de winnaars. Behalve die van de priester, want daar kan Bill the Butcher nog wel respect voor opbrengen. Zijn zoon is bij hem als Vallon zijn laatste adem uitblaast.

Zestien jaar later is het ontroostbare zoontje uitgegroeid tot een verbeten man, die na jaren tuchtschool zijn bijbel wegsmijt. Amsterdam Vallon (Leonardo DiCaprio) heeft geen bijbel nodig voor zijn missie: het wreken van de dood van zijn vader. Hij keert terug naar Five Points met het plan om op zijn vaders sterfdag Bill the Butcher te vermoorden.

Wraakfilm

Daarmee is Gangs of New York in de eerste plaats een wraakfilm, een thema wat van western tot kung fu-film beproefd is gebleken. Een duidelijk gegeven, maar wel te dun voor twee en half uur film. Amsterdam ontmoet in Five Points ook nog jeugdvriend Johnny (gespeeld door de niet zo goed gecastte Henry Thomas, Elliot uit E.T.) en de vrouwelijke zakkenroller Jenny (Cameron Diaz) die ook zijn hart steelt. Maar de verbeten trek die niet van zijn gezicht wil wijken geeft aan dat zijn missie nooit van zijn agenda verdwijnt.

En omdat wraak volgens de overlevering een gerecht is dat koud moet worden opgediend, neemt Amsterdam zijn tijd. Hij sluit zich aan bij de bende van Bill the Butcher om dicht bij zijn doel te kunnen zijn. Maar door zich vast te pinnen op een specifieke datum -de eerdergenoemde sterfdag van zijn vader- laat hij eerdere mogelijkheden op vergelding door zijn vingers glippen. Sterker nog, hij redt Bill zelfs een keer van een aanslag, en dat maakt zijn missie langdradig en ongeloofwaardig.

De kijker voelt aan dat Amsterdam zijn kansen verder laat verlopen door verliefd te worden op Jenny, wat bij Johnny weer jaloezie aanwakkert.

Geschiedenisleraar

Maar Scorsese heeft dit simpele verhaaltje nodig om zijn eigenlijke onderwerp aan de orde te laten komen: de roerige geschiedenis van New York in het midden van de negentiende eeuw. Gelukkig toont Scorsese zich als geschiedenisleraar een meesterlijk verteller. Er zijn weliswaar al veel films over de Amerikaanse Burgeroorlog gemaakt, maar die speelden zich doorgaans aan het zuidelijk front af. Gangs of New York laat zien dat er ook in New York fikse rellen waren en ook in 'modern' Manhattan negers werden gelyncht.

En de xenofobie van de bende van Bill, die zichzelf als de enige echte Amerikanen beschouwen en de Ieren als illegalen ("ze pakken onze banen af en spreken de taal niet eens fatsoenlijk") klinkt ook nu nog vertrouwd in de oren -zeker in verkiezingstijd. Scorsese legt zelf ook een link met het heden, door aan het eind de opbouw van New York te laten zien, tot aan 11 september, en dus met het WTC nog intact.

De Newyorkse regisseur kon het niet over zijn hart verkrijgen de recente aanslag ook nog mee te nemen in de epiloog van een epos waarin het bloed eerder al letterlijk door de straten van New York gutste.

Bigger than Life

Gangs of New York is een meeslepende geschiedenisles, opgehangen aan een iets te dun verhaaltje. Scorseses perfectionisme is in elk detail terug te vinden, maar van het script had meer verwacht mogen worden, zeker als je bedenkt dat er dertig jaar aan het project is geschaafd.

Daar staat tegenover dat vooral Daniel Day-Lewis de toeschouwer bij de les houdt als de bigger-than-life Bill the Butcher. Als hij in beeld is, spat de haat en agressei bijna van het doek af. Leonardo is eigenlijk geen partij voor deze gecompliceerde bruut, en zonder Day-Lewis was Gangs of New York een geschiedenisles vol fraai neergezette decorstukken gebleven. Nu is het een bijna-meesterwerk waarvan je de tekortkomingen maar wat graag over het hoofd wil zien.

Het Parool: "gemankeerd meesterwerk (...) indrukwekkend epos"
De Volkskrant: "geen film om op slag op verliefd te worden (..) wel een film die onder je huid kruipt (..) een overdonderende ervaring"
In 105 zalen

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUshop

Tip de redactie