Dit weekend gaan op de Zwarte Cross wederom meer dan 200.000 bezoekers los bij stevige rockmuziek en scheurende motoren. NU.nl zoekt uit hoe een 'veredeld buurtfeest' uitgroeide tot een van de grootste festivals van Europa.

3FM-dj Frank van der Lende kan zich zijn eerste bezoek aan de Zwarte Cross nog heel goed herinneren. Hij maakte tien jaar geleden voor het eerst kennis met het festival in het Gelderlandse Lichtenvoorde en was meteen onder de indruk.

"Ik was echt ondersteboven van de grootsheid van het festivalterrein", vertelt de 3FM-dj. "Heel veel podia met verschillende muziekstromingen, theater, cabaret en natuurlijk motorcross. Ik had nog nooit zoiets gezien. Net als de meeste mensen dacht ik dat het puur een feest was met boerenrock en bierzuipende Achterhoekers; maar de Zwarte Cross is zo veel meer dan dat."

Contrast maakt festival uniek

De radio-dj slaat sindsdien geen editie over. Hij denkt dat vooral de ongedwongen sfeer dé grote trekpleister van het festival is.

"De muzikale programmering is niet zo heel bijzonder, maar de details op het festival maken het een feest van de vrijheid. Er is een heel ongedwongen sfeer, waar iedereen zichzelf kan zijn. Of je nu heel hip gekleed bent of een boerenkiel draagt: het zal niemand een zorg zijn. Die sfeer is heel bijzonder."

Van der Lende denkt dat diezelfde losse sfeer ook wordt bevorderd door de zeer diverse line-up van het festival.

"Qua programmering kan ook alles. Er is een bluesschuur, er is veel te doen voor kinderen en er is zelfs hiphop. Zo kun je de Black Eyed Peas zien spelen, maar ook naar een concert gaan van Bökkers, waarbij motoren van twee kanten over het podium springen. Of je kan naar een lezing luisteren van olympisch schaatskampioen Kjeld Nuis. Dat contrast maakt de Zwarte Cross uniek."

Zwarte Cross' boegbeeld Tante Rikie tijdens de perspresentatie van Zwarte Cross 2019. (Foto: Bruno Press)

Het begon als 'veredeld buurtfeest'

Toen de Zwarte Cross in 1997 het levenslicht zag, was er niemand die had verwacht dat het festival zou uitgroeien tot een van de grootste van Europa en het jaarlijks stijf uitverkoopt.

"Eigenlijk was het een veredeld buurtfeest georganiseerd door de band Jovink en de Voederbietels", legt festivalwoordvoerder Pieter Holkenborg uit. "Er waren nog geen duizend man en die kwamen voornamelijk uit de regio. Nu hebben we 33 podia, 250 bands en duizend theaterartiesten.”

Volgens Holkenborg is de populariteit van de Zwarte Cross voornamelijk het resultaat van mond-tot-mondreclame, die door de jaren heen ook het festivalpubliek buiten de oostelijke regio bereikte.

"Onze formule, of je er nu fan van bent of niet, is uniek in de wereld", zegt hij. "Maar in het begin kleefde wel het stigma aan Zwarte Cross dat het een festival voor boeren was. Voor ons is de term 'boeren' een geuzennaam die we koesteren, maar daardoor lieten de media ons wel links liggen. Door de mensen die ons festival door de jaren heen bezochten, is dat veranderd en nu komen er bezoekers vanuit het hele land. Daar zijn we best trots op."

Naast muziek en theater is er ook motorcross. (Foto: Bruno Press)

Succes door geen enorme ambitie

Volgens dj Van der Lende is juist die koppige houding het geheim van het succes van de Zwarte Cross.

"Het festival is bedacht door gasten die gewoon iets tofs wilden organiseren", vertelt hij. "Er zat verder geen enorme ambitie achter en daarom is het volgens mij juist een succes geworden. De gedachte was simpel: als wij het vet vinden, doen we het gewoon. En eerlijk is eerlijk: dat werkt. Want of je nu Lowlands, Down The Rabbit Hole of Best Kept Secret neemt: ze lijken allemaal op elkaar, maar de Zwarte Cross is met geen enkel ander festival te vergelijken."