Met 75.000 bezoekers behoort North Sea Jazz, dat dit weekend plaatsvindt, tot een van de grootste en populairste festivals van ons land. Dit hoge bezoekersaantal in de nichemarkt van jazz-, soul en wereldmuziek werpt de vraag op: wat is het geheim achter het succes van het Rotterdamse festival?

Al maanden voordat North Sea Jazz in Rotterdam Ahoy begint, is er geen kaart voor het festival meer te krijgen. En dat al voor het achtste jaar op rij.

Festivaldirecteur Jan Willem Luyken denkt dat de basis voor het huidige succes al tijdens de eerste editie midden jaren zeventig werd gelegd, toen het festival nog in het Haagse Concertgebouw neerstreek.

North Sea Jazz (Foto: Stijn Ghijsen)

Eerste festival met meerdere muziekgenres

"Oprichter Paul Acket was creatief en zakelijk een hele slimme man", legt hij uit. "Hij was een echte 'jazzcat' met een geschiedenis in de rock-'n-rollwereld en hij durfde het in Nederland als eerste aan om meerdere muziekgenres bijeen te programmeren. In het buitenland gebeurde dat al, maar omdat het klimaat hier vaak grillig is, besloot hij er een indoorfestival van te maken, wat helemaal uniek was voor die tijd."

Acket boekte vooral jazz-, swing- en rythm-and-bluesacts, maar vulde de line-up aan met wereldsterren als Ray Charles, Van Morrison en James Brown. Het bleek een gouden greep.

Terugloop in de kaartverkoop

Maar toen het festival in 2006 van de Hofstad naar Rotterdam verhuisde kwam er een kink in de kabel "Dat was wel even spannend", blikt Luyken terug. "Ons bezoekersaantal liep met tienduizend terug en de daling zette zich in de crisisjaren wat door. Maar uiteindelijk heeft de transitie ons goedgedaan. We waren gedwongen om onszelf als festival opnieuw uit te vinden."

North Sea Jazz onderging zeker geen metamorfose, maar ging zich nog meer richtten op het boeken van aanstormend talent. Zo stonden Kanye West, Adele, Kendrick Lamar en Janelle Monáe al in een vroeg stadium in hun carrière op de festivalposter.

Kendrick Lamar op North Sea Jazz in 2013. (Foto: North Sea Jazz)

Balans zoeken tussen diepgang en vermaak

"We hebben hele goede programmeurs die de markt kennen en zoeken daarbij altijd naar de perfecte balans tussen diepgang en vermaak. North Sea Jazz staat voor kwaliteit en ik denk dat onze bezoekers dat nog het meest waarderen. Veel van hen kopen blind een kaart, omdat ze weten dat het met de programmering altijd goedkomt."

Naast een diverse line-up heeft North Sea Jazz ook een zeer gemêleerd publiek. Iets waar de festivaldirecteur ook trots op is.

"Wij zijn een evenement voor alle leeftijden en het meest gekleurde festival van Nederland. Dat komt omdat we veertien podia hebben met honderdvijftig artiesten, waardoor er altijd wel iets speelt dat in de smaak valt. Zo kun je van een intens freejazz-concert naar een singer-songwriter en van een klassiek jazztrio naar wereldacts als bijvoorbeeld Earth, Wind & Fire of Toto."

Extra betalen voor een 'plusconcert'

Het grote aantal artiesten en podia brengt wel een flink kostenplaatje mee. Een driedagenkaart voor het festival kost zonder campingmogelijkheden 230 euro en wil je naar een 'plusconcert' komt daar nog 20 tot 30 euro bij.

"Dit is puur omdat het seated-concerten zijn, waarbij we grote toeloop verwachten en zo de echte liefhebbers een plek kunnen garanderen. Daarnaast gaat dit om exclusieve artiesten die we zonder de toeslag niet kunnen programmeren."

Muziekjournalist Gijsbert Kamer volgt het festival al dertig jaar op de voet. Hij denkt dat met name de overgang naar Rotterdam flink heeft bijgedragen aan de groei van North Sea Jazz.

"De locatie in Den Haag was lastig te bereiken en eigenlijk alleen geschikt om met de auto heen te gaan. Daarnaast waren de zalen klein en was het heel druk. In Ahoy voelt het simpelweg een stuk prettiger en je kunt er eenvoudig komen met het openbaar vervoer."

Volgens Kamer lift het festival daarnaast mee op de cross-overgolf die momenteel het muzikale landschap overspoelt.

Janelle Monáe op North Sea Jazz in 2012. (Foto: North Sea Jazz)

Succes door vervagende muzikale genres

"Muzikale genres vervagen, waardoor jazz, hiphop en pop steeds meer door elkaar heen lopen. Je ziet nu ook echte jazzartiesten als Kamasi Washington en Ezra Collective bijvoorbeeld op popfestivals als Lowlands en Down The Rabbit Hole. Zolang deze ontwikkeling zich doorzet, zal ook North Sea daarvan profiteren."

De muziekjournalist ziet de toekomst van het Rotterdamse jazzfestival dan ook zonnig in, al hoopt hij wel dat de pure jazz altijd zijn plaats zal behouden.

"Het zou mooi zijn als acts als Snarky Puppy of Robert Glasper met nog grotere projecten komen, zodat zij ook echte publiekstrekkers worden. Dan heb je een band als Toto niet meer nodig om kaarten te verkopen. Daarnaast denk ik dat het publiek altijd verrast wil blijven worden door dingen die ze niet kennen. Wat dat betreft doet North Sea Jazz dat ieder jaar goed en ik hoop dat dit ook de ambitie blijft voor de toekomst."