Steeds meer festivalbezoekers kiezen naast het biertje vaker voor een pil of zwaarder geschut. Kunnen festivals iets doen om drugsgebruik op hun terrein te voorkomen of is het dweilen met de kraan open?

Judith Noijen is senior preventiemedewerker bij Jellinek, een instelling die gespecialiseerd is in verslavingspreventie. Ze denkt dat vooral organisatoren hun verantwoordelijkheid al goed nemen.

"Iedereen begrijpt dat je nooit 100 procent kunt voorkomen dat er drugs gebruikt worden op een festival", legt ze uit. "Maar de organisatie moet vooraf wel duidelijk maken dat het verboden is op het terrein en bij binnenkomst fouilleren. Informeren en attenderen dus. De gemeenten moeten dit eigenlijk allemaal in hun vergunningseis opnemen, maar dat gebeurt niet altijd."

Ze vervolgt: "Gemeenten zouden in overleg met organisatoren moeten kijken hoe ze preventie een vast onderdeel laten zijn van de maatregelen die genomen worden. Een voorbeeld hiervan is het beleidskader dance van de gemeente Amsterdam of de leidraad voor gemeenten van het Trimbos instituut."

Volgens de preventiemedewerker is het dan ook belangrijk dat er een nationale richtlijn komt.

"Landelijke informatie zou helpen. In sommige gemeenten, zoals bijvoorbeeld Amsterdam, is een zero tolerance-beleid, waarbij iemand die wordt gesnapt het festivalterrein niet meer op mag, maar in andere gemeenten is daar helemaal geen regelgeving voor. Die informatie is belangrijk omdat mensen immers het hele land doortrekken om festivals te bezoeken."

Jongeren niet criminaliseren bij drugsbezit

De regelgeving is wat vaag als het om drugsgebruik gaat. Het bezit van drugs is namelijk verboden, maar onder invloed zijn is toegestaan. Een ogenschijnlijke tegenstelling, die Noijen wel begrijpt.

"Ik snap dat de overheid jonge mensen met een toekomst voor zich niet wil criminaliseren bij drugsgebruik en het dus bij een waarschuwing laat. Als er wel sancties zouden volgen, loop je het risico dat jongeren er niet over willen praten als het misgaat of erger nog: geen hulp zoeken."

“Jongeren moeten op festivals geen angst hebben om naar de EHBO te stappen als ze zich niet lekker voelen.”
Judith Noijen, Jellinek

Want juist die nazorg bij een eventuele overdosis of andere druggerelateerde problemen is volgens haar heel belangrijk.

"Jongeren moeten op festivals geen angst hebben om naar de EHBO te stappen als ze zich niet lekker voelen. Dat gebeurt wel als er consequenties zijn. Wat dat betreft staat gezondheid echt voorop bij ons. Gelukkig leven we in een land waar we onze ogen niet sluiten voor de problemen rond drugs, maar er wel op een normale manier mee omgaan."

Drugsgebruik is maatschappelijk fenomeen

Willem Westermann van de Vereniging Van EvenementenMakers (VVEM) denkt ook dat bewustwording creëren belangrijker is dan sanctioneren.

"We stimuleren het uiteraard niet", zegt hij. "Maar als je het doet, doe het dan veilig. Daarom is het goed dat drugs vooraf en op de festivals getest kunnen worden en er overal professionele EHBO aanwezig is om te adviseren en helpen."

Volgens hem is toegenomen drugsgebruik een maatschappelijk fenomeen, dat je terugziet in de uitgaanscultuur.

"Vroeger kostte een pil 25 euro en nu is dat veel goedkoper. Daardoor is dat ook makkelijker bereikbaar voor jongeren en dat zie je dan ook terug in het toenemende gebruik. Ik denk dat het vooral belangrijk is dat we het nu niet meer ontkennen, maar erkennen dat er een probleem is met drugs."

Westermann denkt dat het een illusie is om drugs van festivals te weren. Volgens hem is de 'pakkans bij de voordeur' simpelweg te klein.

Het advies voor mensen die drugs gebruiken op festivals: laat je drugs altijd testen. (Foto: ANP)

Meenemen in de risicoanalyse van een festival

"Het naar binnen smokkelen is vrij gemakkelijk, omdat beveiligers niet de bevoegdheid hebben om op bepaalde plekken te zoeken waar de drugs meestal verstopt zitten. Daarom is het goed dat we sinds ADE in 2016 (toen drie doden vielen na drugsmisbruik, red.) het serieus in de risicoanalyse van festivals meenemen en er echt werk van maken om voor te lichten en te assisteren als het misgaat."

Noijen denkt ook dat het altijd lastig zal blijven om drugs te weren van festivals. Maar ze is positief over de stappen die tot nu toe zijn genomen.

"We zijn op de goede weg, maar uitbannen kun je het nooit. Daarom is het belangrijk om voor de festivals goede voorlichting te geven en medische hulpverlening te bieden tijdens de festivals. Natuurlijk heerst er nog een taboesfeer rond drugs, maar dat wordt wel steeds minder. Vroeger werd er gedaan alsof het probleem niet bestond, maar die tijden zijn gelukkig voorbij."