Festivals leunen al lang niet meer puur op muziek. Organisatoren weten precies wat de bezoekers willen: onuitwisbare herinneringen en vriendschappen voor het leven. "Na een echt tof festival, heb je het gevoel dat je drie weken in het buitenland bent geweest."

Arne van Terphoven kan zich de eerste keer dat hij als kind Pinkpop op televisie zag, nog goed voor de geest halen. De auteur van Het Festivalgevoel zag grauw geklede alternatievelingen die headbangend voor het podium het sfeerbeeld bepaalden.

"Ik vond dat een enorm spannend gezicht, al die lui met band-T-shirts en legerkisten. Nu is alles veranderd en is iedereen op een festival knap en goedgekleed. Dat komt mede omdat het laagdrempeliger is geworden. Alles is veel beter geregeld: van de kaartverkoop tot de toiletten en het eten. Best Kept Secret heeft zelfs een food-line-up."

“Iedere jongere die ik spreek, heeft weleens met een pil in zijn mik op een festival staan dansen”
Arne van Terphoven, auteur van Het Festivalgevoel

Festivals waren voor zonderlingen. Ten tijde van zijn eerste Lowlands, kende Van Terphoven niemand die daar ook kwam. "Het was obscuur en voor alto's. Nu heeft iedere jongere die ik spreek weleens met een pil in zijn mik op een festival staan dansen."

Lowlandspubliek in 2000. "Festivals waren abscuur", zegt Arne van Terphoven. (Foto: ANP)

Festival als magische wereld

Volgens Van Terphoven explodeerde de festivalscene in het vorige decennium. "Festivals groeiden uit tot een magische wereld, waar je met gelijkgestemden in een prachtige setting en ondersteund door goede muziek, herinneringen verzamelt. Het werd mainstream en organisatoren speelden daar goed op in met steeds mooiere aankleding en toffe randprogrammering."

Deze ontwikkeling was voor Van Terphoven de reden om een boek over het "festivalgevoel" te schrijven. "Festivals zijn een veilige vorm van escapisme die je dagelijks leven niet beïnvloedt of schaadt. Je gaat een weekend helemaal los in een vacuüm van intensiteit, maar op maandag ga je weer terug naar de normale wereld."

“Mensen laten regels los en leven een paar dagen via een soort code”
Arne van Terphoven, auteur van Het Festivalgevoel

Op een festival ontsnappen mensen dus uit een steeds drukker wordende wereld, waarin steeds meer geëist wordt. "Mensen laten de regels los en leven een paar dagen via een soort code. Daarbij speelt het samenzijn een essentiële rol."

Dat gevoel van collectieve energie is volgens Van Terphoven nergens door te vervangen. "Sander Lantinga zei ooit tegen mij: 'Na een echt tof festival heb je het gevoel dat je drie weken in het buitenland bent geweest.' Dat is precies de grote kracht."

Volgens Sander Lantinga heb je na een echt tof festival het gevoel dat je drie weken in het buitenland bent geweest. (Foto: ANP)

Knusse bijeenkomst wordt megafestijn

Presentator Dennis Weening heeft de festivalcultuur ook enorm zien veranderen. De Hagenaar zag festivals groeien van knusse bijeenkomsten naar megafestijnen. "Ik presenteer al zeven jaar Paaspop en in het begin had je daar maar twee podia: een pop- en metalpodium. Nu wordt het terrein ieder jaar groter en mooier. Het lijkt wel een kermis."

“Vroeger hoefde je niet naar een festival voor mooie vrouwen, nu is dat wel anders”
Dennis Weening, presentator Paaspop

Hij ziet daarbij - net als Van Terphoven - het communitygevoel als belangrijkste reden voor deze enorme ontwikkeling. "Het is een minivakantie, waarbij je lekker in een bubbel kunt feesten en drinken. Dat trekt ook het hippe publiek aan. Vroeger hoefde je niet naar een festival voor de mooie vrouwen. Dat is nu wel anders."

Nichefestivals hebben de toekomst

Weening denkt dat de groei van de vele festivals uiteindelijk zal stagneren. "Er is nu heel veel mainstream en dance, dus daar zie ik weinig ruimte. Ik denk dat er in de toekomst wel meer plek komt voor nichefestivals, zoals nu met Loose Ends, dat zich puur op garagerock richt."

Volgens Van Terphoven is het typische festivalgevoel een blijvertje en de sky nog steeds the limit. "Als iets zo lang aanhoudt, kun je niet meer spreken van een hype. De technologie groeit, waardoor producties steeds vetter worden. Ik denk niet dat we over 25 jaar terugblikkend zeggen: o ja, toen gingen we nog naar festivals."