De salarissen voor de vitale beroepen zijn al jarenlang punt van discussie. Maar hoe hoog (of laag) liggen de lonen voor deze functies precies? Deze week nemen we het salaris van advocaten gespecialiseerd in sociaal strafrecht.

Advocaten zijn van levensbelang voor de rechtsstaat. Ze verdedigen al dan niet onschuldige verdachten in strafrechtelijke procedures, maar staan bijvoorbeeld ook mensen bij in echtscheidingprocedures of civiele zaken. Over advocaten - met name die in het strafrecht - wordt weleens geroepen dat ze hun zakken vullen over de rug van anderen. Wat is daarvan waar?

Wat verdien je als je net begint?

Julian Gijsen, strafrechtadvocaat bij Karakaya Strafrechtadvocaten, hamert op het verschil tussen de zogenoemde sociaal advocaten, die voornamelijk pro-Deozaken op zich nemen, en de 'Zuidasadvocaten' die aanzienlijk hogere uurtarieven rekenen. In dit artikel beperken we ons tot die eerste groep. "In de advocatuur begint iedereen als stagiair", vertelt Gijsen."Dat is vooral een interne functieomschrijving, voor de buitenwereld ben je gewoon advocaat."

“Hoeveel je verdient, is afhankelijk van diverse factoren – onder meer hoe goed je kunt onderhandelen.”

Een eerstejaarsstagiair verdient in 2021 een brutobedrag van 2.464 euro per maand, een tweedejaars 2.808 en in het derde stagejaar (dat er voor sommigen nog is) is het salaris 3121 euro. Het kantoor waarbij je als stagiair bent aangesloten, betaalt ook de opleiding van bijna 14.000 euro.

Hoe groei je door?

Afgezien van bovengenoemde bedragen bestaat er in de advocatuur niet zoiets als salarisschalen. Hoeveel je verdient, is dus afhankelijk van diverse factoren - onder meer hoe goed je kunt onderhandelen. Volgens Gijsen is de omzet die je als individuele advocaat draait voor je kantoor daarbij van cruciaal belang. "Als je steeds meer zaken binnenbrengt voor je werkgever, kun je natuurlijk beargumenteren dat je er jaarlijks op vooruit moet gaan."

In je vierde en vijfde jaar verdien je tussen de 3.400 en 3.700 euro per maand, schat Gijsen. Let wel: dat is met werkweken van vaak meer dan 50 uur, die in de advocatuur eerder regel dan uitzondering zijn.

Wat is nou precies het verschil met die zogenoemde Zuidas-advocaten?

Gijsen: "Sociaal advocaten staan regelmatig mensen bij die een laag inkomen hebben. Onder een bepaalde inkomensgrens krijgen burgers subsidie van de overheid, die wordt uitgekeerd aan de advocaat. Dan heb je het over andere bedragen dan bij de advocatenkantoren op de Amsterdamse Zuidas, waar ze klanten als Shell en Heineken hebben en een starttarief hanteren van 300 à 400 euro per uur."

Voor een sociaal advocaat is de betalende cliënt de uitzondering. "Persoonlijk laat ik me niet zo graag bewegen door geld, en dat kan ik me gelukkig permitteren. Ik vind het veel belangrijker dat ik iets voor iemand anders kan betekenen. Die mentaliteit zie ik ook bij mijn collega's. We komen rond en kunnen echt wel een keertje uit eten, maar ons salaris valt in het niet bij wat er op de Zuidas wordt verdiend. Alleen de stagiairs verdienen daar al het dubbele van wat stagiairs in de sociale advocatuur verdienen."

Wat is het hoogst haalbare salaris in de sociale advocatuur?

In theorie is the sky the limit, mits je voor jezelf gaat beginnen of partner wordt bij een kantoor. "De beste move als je veel vaste cliënten hebt en een naam hebt opgebouwd, is om je eigen kantoor op te starten", zegt Gijsen. "Dan kan het echt wel goed betalen, al loop je dan uiteraard ook meer ondernemersrisico. Er zijn sociaalstrafrechtadvocaten met een eigen kantoor die in een huis van 1 miljoen of meer wonen en een hele dikke auto rijden. Maar die zijn op een paar handen te tellen, vermoed ik."

Zijn er nog extra's?

Er zijn kantoren, ook in de sociale advocatuur, die jaarlijks een bonus uitkeren bij een gunstige omzet, aldus Gijsen. Maar dat zal zelden het bedrag van een dertiende maandsalaris overstijgen. Verder is er vakantiegeld, maar veel sociale kantoren hebben volgens Gijsen dan weer geen pensioenregeling. "Ik heb vaker gehoord dat die er niet was dan wel."

“Criminaliteit beperkt zich natuurlijk niet tot kantooruren, dus advocaten werken ook regelmatig in het weekend.”

Daarnaast zijn er nog vergoedingen voor de handelingen die je verricht tijdens piketdiensten. Criminaliteit beperkt zich natuurlijk niet tot kantooruren, dus advocaten werken ook regelmatig in het weekend. "Sommige kantoren bieden een klein bedrag aan voor die diensten, maar dan moet je denken aan 50 tot 100 euro. En daar moet je dan soms een hele weekenddag voor opgeven."

Voor welke uitdagingen staat de beroepsgroep?

Vooral familierechtadvocaten hebben een gigantische klap gehad van 'het systeem', zegt Gijsen. "Onder VVD-beleid zijn vergoedingen onder druk komen te staan en deze groep werd het hardst getroffen door die bezuinigingen. Dit type advocaten heeft zich de afgelopen jaren massaal uitgeschreven. Ze moesten er bijna geld op toeleggen om hun werk te kunnen doen."

Het is Gijsen ook een doorn in het oog dat over advocaten het beeld heerst dat ze zakkenvullers zijn over de rug van verdachten, 'en maar van alles roepen in een rechtszaal, zonder oog te hebben voor de andere partij'. "Dat vind ik heel jammer, want de meeste collega's doen dit omdat ze iets willen betekenen voor hun medemens."