De kandidaat-voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen heeft dinsdag met een hoop beloftes nog één keer geprobeerd voldoende Europarlementariërs achter zich te krijgen, vooral aan de linkerkant van het Europees Parlement. Dinsdagavond wordt in Straatsburg over de Duitse politicus gestemd.

Net zo veel mannen als vrouwen in de Europese Commissie, initiatiefrecht voor het Europees Parlement (EP), transnationale kieslijsten, een Europees minimumloon, een belasting voor grote techbedrijven en een klimaatneutraal continent in 2050; aan beloftes is er dinsdagochtend in het EP in Straatsburg zeker geen tekort.

De vraag is uiteraard in hoeverre deze beloftes waargemaakt kunnen worden. Von der Leyen moet naast het EP ook de lidstaten (de Raad) meekrijgen. In sommige gevallen, zoals in het geval van belasteringen, is er zelfs unanimiteit voor nodig.

De beloftes zijn duidelijk gericht op het progressieve centrum en de centrumlinkse vleugel van Europees Parlement: de liberalen en de sociaaldemocraten. Aangezien radicaal-rechts, -links en de Groenen al hebben aangegeven tegen Von der Leyen te zullen stemmen, heeft ze de steun van de sociaaldemocraten en liberalen hard nodig. Parlementariërs uit die partijen hebben dan ook overwegend positief - soms zelfs enthousiast - op de plannen van Von der Leyen gereageerd.

"Er zitten een aantal elementen in die progressieve kiezers zullen aanspreken", aldus de Nederlandse PvdA'er Kati Piri. "Als u wordt gekozen, zal de PvdA u daarin steunen." Wel had Piri behoorlijke kritiek op het proces. Wat democratisering heeft Europa “nog een lange weg te gaan”, aldus de PvdA’er.

Een stuk kritischer dan haar meeste liberale fractiegenoten was D66’er Sophie in ‘t Veld, die zich hardop afvroeg of Von der Leyen niet “net als haar voorgangers het schoothondje van de lidstaten” wordt.

Of de beloftes van Von der Leyen genoeg zijn, zal dinsdagavond blijken. Vanaf 18.00 uur wordt er gestemd.

Steun vanuit rechts nu minder waarschijnlijk

Dat de beloftes naar links zijn geschoven, is ook de ECR opgevallen - de conservatieve fractie waartoe ook Forum voor Democratie behoort. Steun vanuit die hoek leek eerder nog mogelijk, maar lijkt nu minder waarschijnlijk. "De standpunten zijn flink gewijzigd", aldus de Italiaan Rafaelle Fitti. "Het is allemaal erg verwarrend, en er wordt bovendien nergens gezegd hoe u al die beloftes wilt waarmaken."

"Ze heeft eigenlijk alleen geprobeerd om links tevreden te stellen", zegt ECR-parlementariër Hermann Tertsch. "U bent nu een cordon sanitaire aan het samenstellen. U bent hetzelfde als Timmermans."

Vanuit de rechterkant van het EP klonk er ook veel kritiek op het huidige functioneren van Von der Leyen, als Duitse minister van Defensie. Von der Leyen is omstreden in Duitsland. Volgens critici verkeert de Bundeswehr (de Duitse krijgsmacht) door haar beleid in vreselijke staat.

Spitzenkandidaten op de lange baan

Tijdens de verkiezingen beloofden de grootste Europese partijen dat een van hun topkandidaten de nieuwe voorzitter van de Commissie zou worden. De Europese regeringsleiders dachten daar echter anders over, waardoor er nu wordt gestemd over Von der Leyen, die niet een van de topkandidaten was.

Hoewel een meerderheid van de Europarlementariërs vóór de Europese verkiezingen nog zei dat de nieuwe voorzitter van de Commissie een van de topkandidaten (de 'Spitzenkandidaten') moest zijn, lijkt een meerderheid nu te accepteren dat dat niet gaat gebeuren. De liberalen - die sowieso al niet echt overtuigd waren van dit systeem - lijken blij te zijn met de steun voor de door hen voorgestelde hervormingen (transnationale kieslijsten).

De sociaaldemocraten lijken voor nu hun verlies te nemen. "Met de Spitzenkandidaten is het ons niet gelukt. Dat neemt niet weg dat we de handdoek niet in de ring gooien", aldus Iratxe García Perez namens de sociaaldemocraten. Ze wil dat het systeem de komende jaren verder wordt uitgebouwd.