Na veel verzet vanuit Centraal-Europa is het PvdA'er Frans Timmermans niet gelukt het voorzitterschap van de Europese Commissie te bemachtigen. De EU-regeringsleiders schuiven de Duitse minister van Defensie, Ursula von der Leyen, naar voren. Als het Europees Parlement (EP) haar goedkeurt, staat er voor het eerst een vrouw aan het hoofd van de Commissie.

Verdeling van de topbanen

  • Voorzitter Europese Commissie: Ursula von der Leyen (Duitsland)
  • Voorzitter Europese Raad: Charles Michel (België)
  • Voorzitter ECB: Christine Lagarde (Frankrijk)
  • Buitenlandchef: Josep Borrell (Spanje)

Er werd in Brussel meerdere dagen vergaderd om de belangrijkste banen van de Europese Unie te verdelen.

Behalve Timmermans, 'Spitzenkandidat' voor de sociaaldemocraten, waren ook de Duitser Manfred Weber (Spitzenkandidat van de christendemocraten) en de Deense Margrethe Verstager (Spitzenkandidat van de liberalen) in de race voor het voorzitterschap van de Commissie, maar zij lijken alle drie naast de positie te grijpen.

Afgelopen week werd al duidelijk dat de regeringsleiders te weinig vertrouwen hadden in Weber, waardoor de kansen van Timmermans iets leken te groeien. Dinsdag bleek echter dat voornamelijk de zogeheten Visegrad-landen (Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije) tegen zijn benoeming waren.

Benoeming Von der Leyen nog niet in definitief

Von der Leyen lijkt nu als compromis naar voren te zijn geschoven. Het is echter duidelijk dat het parlement het liefst een van de Spitzenkandidaten als voorzitter van de Europese Commissie zou zien; het is dus de vraag of Von der Leyen genoeg steun zal krijgen.

Direct na de bekendmaking van de nominaties voor de topposities kwam er al uit verschillende hoeken kritiek. Zo noemde de Duitse sociaaldemocratische parlementsvoorzitter Martin Schulz zijn landgenoot de "zwakste Duitse minister".

Ook stellen meerdere parlementariërs dat deze verdeling een eind maakt aan het Spitzenkandidatenmodel. Door middel van dit systeem schuiven alle politieke partijen een kandidaat voor het voorzitterschap van de Commissie naar voren. De Europese regeringsleiders zijn nu voorbij gegaan aan deze meer democratische procedure.

Ursula von der Leyen. (Foto: AFP)

Ook duidelijkheid over andere functies

De Belgische premier Charles Michel (43) zal mogelijk EU-president Donald Tusk opvolgen. Ook is er een opvolger voor Frederica Mogehrini genomineerd: Josep Borrell (72) wordt naar verwachting de nieuwe EU-buitenlandchef.

Ook de nieuwe voorzitter van de Europese Centrale Bank is dinsdag genomineerd: IMF-directeur Christine Lagarde (63) zal waarschijnlijk Mario Draghi opvolgen. De Franse president Emmanuel Macron zou dit hebben overlegd met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. In ruil voor de benoeming van Lagarde zou Merkel graag een Duitser op een hoge positie terugzien.

Tusk heeft aangegeven dat Von der Leyen graag Timmermans en Vestager als hoogste vicevoorzitters van de EC wil. De twee Spitzenkandidaten hebben hier nog geen reactie op gegeven.

Alle voordrachten moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement.

Voorzitters Europees Parlement moeten nog worden gekozen

Het is nog niet duidelijk wie de voorzitters van het Europees Parlement worden. De Europarlementariërs kiezen hiervoor woensdag twee kandidaten voor een termijn van 2,5 jaar. Meestal zijn dit kandidaten van de twee grootste fracties in het EP.

Tusk zei dinsdag na de EU-top dat de regeringsleiders hopen dat de eerste termijn zal worden geleid door een sociaaldemocraat en de tweede termijn door een christendemocraat. Daarnaast zei de huidig EU-president dat de kans bestaat dat het parlement zal stemmen voor een president uit een Oost-Europees land.