Nederland was donderdag het eerste EU-land waar de stemlokalen voor de verkiezingen voor het Europees Parlement open gingen. Ook in het Verenigd Koninkrijk wordt donderdag gestemd. De verkiezingen duren tot en met zondag. Volg in dit liveblog alle ontwikkelingen.

Hallo, hier hielden we je donderdag op de hoogte van de ontwikkelingen rond de Europese Verkiezingen. De PvdA lijkt verrassend de grootste te worden, gevolgd door de VVD en het CDA. Zondag gaan we verder met dit liveblog, want dan komen we erachter hoe er in de rest van de Europese Unie wordt gestemd. Mocht je voor die tijd vragen hebben, mail dan naar redactie@nu.nl of kijk op ons verkiezingsdossier.
donderdag 23 mei om 22:56
Inmiddels hebben de meeste betrokkenen gereageerd op de voorlopige verkiezingsuitslag. Daarmee komt een einde aan dit liveblog. De komende dagen blijven we jullie op de hoogte houden over alles wat er speelt rond de Europese Verkiezingen, bijvoorbeeld op ons dossier. Ook zondag als de meeste landen naar de stembus gaan, volg je de laatste ontwikkelingen bij ons. Voor nu een fijne avond!
donderdag 23 mei om 22:05
Sophie in 't Veld (D66): "Natuurlijk is dit een teleurstelling. We gaan hard aan de slag met deze twee zetels. Timmermans heeft een goed resultaat gehaald."
donderdag 23 mei om 22:03
Rutte: "Mooie uitslag. We zijn niet de grootste partij, de PvdA heeft een ongelofelijke prestatie geleverd. Dat is wel heel knap." Pro-Europese visie heeft winst opgeleverd voor VVD, aldus Rutte.
donderdag 23 mei om 21:51
Voor Frans Timmermans en ook GroenLinks-fractievoorzitter in het EP Bas Eickhout gaat de campagne trouwens nog door tot en met zondag. Dat komt doordat zij ook Spitzenkandidaten zijn; kopstukken van hun Europese fracties. Aangezien de verkiezingen in de meeste landen op zondag plaatsvinden, gaan hun campagnes ook nog door.
donderdag 23 mei om 21:50
donderdag 23 mei om 21:48
Timmermans: "Ik wil iedereen bedanken. Ik merk dat er overal in Europa behoefte is aan een ander Europa. Dat zich veel harder inzet voor de klimaatcrisis en ook moeten we op sociaal gebied meer doen. Grote bedrijven moeten eindelijk belasting betalen. Die thema's komen overal in Europa terug en op die thema's zetten sociaaldemocraten zich in."
donderdag 23 mei om 21:37
Tweede Kamerfractievoorzitter Lodewijk Asscher van PvdA: "Wat een een ongelofelijk goede exitpoll. Wat een bizarre comeback." Daarnaast bedankt hij "iedereen die vertrouwen heeft geschonken aan de Partij van de Arbeid".
donderdag 23 mei om 21:36
Derk Jan Eppink van Forum voor Democratie: "Iets waar we zeker rekening mee hebben gehouden. Grootste winnaar in aantal zetels. Ik bedank de mensen die voor Forum hebben gestemd. Verrassend is de winst van PvdA. Dat is denk ik te danken aan de heer Timmermans."

Verder is hij voorzichtig met peilingen. "De echte uitslag volgt op zondag. We hopen op een zeteltje erbij."
donderdag 23 mei om 21:33
Sterker nog, dit is de hoogste opkomst in dertig jaar. In 1989 lag de opkomst op ruim 49 procent.
donderdag 23 mei om 21:32
Opkomst: volgens de peiling van Ipsos ligt die op ruim 41 procent. Dat is flink hoger dan voorgaande jaren.
donderdag 23 mei om 21:29
donderdag 23 mei om 21:27
donderdag 23 mei om 21:26
Nederland heeft recht op 26 zetels in het Europees Parlement. Wanneer de Britten uit EU zijn vertrokken, komen daar nog eens drie bij.
donderdag 23 mei om 21:24
Eventjes naar een ander EU-land: Frankrijk. Daar wordt vandaag niet gestemd, maar er wordt wel gepeild. Volgens een peiling van OpinionWay voor de krant Les Echos leidt de partij van Marine Le Pen, Rassemblement National, momenteel met 25 procent van de stemmen. De partij van Emmanuel Macron (En Marche!) volgt met 23 procent van de stemmen.
donderdag 23 mei om 21:21
Voor de goede orde: er komen geen uitslagen per gemeente. Dit zijn slechts exitpolls.
donderdag 23 mei om 21:17
Vraag van twitteraar Bart Swagemakers: 
Betekent dit dat FVD nu drie zetels heeft? Of wat betekent het dat ze 'drie' hebben?

Antwoord: 
Voorop gesteld: dit is een exitpoll met een foutmarge van een. Dus niemand 'heeft' nog iets, dat weten we pas zondag. Maar hieronder had ik het inderdaad over (virtuele) zetels.
donderdag 23 mei om 21:12
De echte uitslag volgt overigens op zondag, samen met de uitslagen uit de andere EU-landen.
donderdag 23 mei om 21:11
GroenLinks-leider Jesse Klaver: "We hebben weer gewonnen, maar het zijn maar exitpolls. Er is ook winst voor Frans Timmermans en ik feliciteer hem van harte. Wat dit laat zien, is dat linkse progressieve politiek wint van rechts. Het negativisme van VVD levert één zetel op en het Forum voor Democratie komt uit op drie zetels. PvdA en GL doen het samen beter. Ik ben hier onwijs blij mee."
donderdag 23 mei om 21:09
VVD-lijsttrekker Azmani: "Het is een mooie uitslag. We hebben winst behaald en daar ging het mij om. De Pvda komt er bijzonder goed uit." De VVD'er is ook blij dat Nederland met deze uitkomst laat zien dat het "een pro-Europees land is."
donderdag 23 mei om 21:08
Wat zetelwinst betreft is Forum dus wel de grote winnaar, maar deze exitpoll zal vooral voor de PvdA als winst voelen. Grote verliezers zijn PVV en D66.
donderdag 23 mei om 21:06

Omgerekend naar zetels, volgens de NOS het aantal zetels (foutmarge van een zetel):


PvdA: 5 (+2)
VVD: 4 +(+1)
CDA: 4 (-1)
FvD: 3 (+3)
GL: 3 (+1)
D66: 2 (-2)
CU/SGP: 2
PVV: 1 (-3)
SP: 1 (-1) 
PvdD: 0 (-1) 
50Plus: 1 (+1) 

donderdag 23 mei om 21:02
De voorlopige exitpoll van Ipsos, uitgevoerd in opdracht door de NOS: PvdA is de grootste partij, gevolgd door de VVD en CDA. Forum voor Democratie eindigt als vierde partij.
donderdag 23 mei om 20:59
Interessant worden ook de opkomstcijfers. Die zijn de afgelopen decennia vrij laag in zowel Nederland als de hele EU. Als de opkomst hoger is dan 39,26 procent, dan zijn dat de hoogste opkomstcijfers in dertig jaar. 

Nederlandse opkomstcijfers:
1979: 58,12 procent
1984: 50,88 procent
1989: 47,48 procent
1994: 35,69 procent
1999: 30,02 procent
2004: 39,26 procent
2009: 36,75 procent
donderdag 23 mei om 20:55
De stembussen zijn nog 4 minuten en 55 seconden open. Dat is precies zo lang als het nummer The Final Countdown van de band Europe.
donderdag 23 mei om 20:47
De PvdA profiteert van de bekendheid van Frans Timmermans, hun Spitzenkandidat. Volgens opiniepeiler Maurice de Hond heeft Timmermans een hoop kiezers weggetrokken bij andere partijen. Zo switchte van de kiezers die bij de gemeenteraadsverkiezingen in maart nog GroenLinks stemden 19 procent naar de PvdA, van D66 14 procent, van de SP 12 procent en van 50PLUS 11 procent. De Hond ondervroeg 7000 kiezers. (ANP)
donderdag 23 mei om 20:08
donderdag 23 mei om 20:05
Volgens de NOS lag de opkomst om 19.30 uur rond de 34 procent. Dat is iets hoger dan vijf jaar geleden rond dat tijdstip.
donderdag 23 mei om 19:23
Kleine reminder: niet alleen in Nederland wordt er gestemd vandaag. Ook in het Verenigd Koninkrijk gaat men naar de stembus. Dat de verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk plaatsvinden, kun je wel een beetje gek noemen. Oorspronkelijk was de planning dat de Britten nu al twee maanden uit de EU waren vertrokken. 

Exitpolls krijgen we overigens niet uit het VK. Voor uitslagen moeten we wachten tot zondag, wanneer we ook de rest van de resultaten uit Europa weten.
donderdag 23 mei om 18:51
Vraag van NUjij'er Sammie33: Wordt straks in het VK duidelijk door deze verkiezingen wat 'het volk' wil met betrekking tot de Brexit? Het lijkt mij aannemelijk dat daar een signaal afgegeven gaat worden. Misschien geeft dat een mooie indicatie of een nieuw referendum zinvol zou zijn.

Antwoord:
Een signaal kun je het misschien wel noemen, maar alle Britse partijen benadrukken wel dat deze verkiezingen geen referendum zijn. De uitslag van de verkiezingen veranderen natuurlijk helemaal niks aan het proces - dat kan alleen een meerderheid in het Britse Lagerhuis.
donderdag 23 mei om 18:36
donderdag 23 mei om 18:32
Je kunt ook op een treinstation stemmen. Of mensen dat ook doen, lijkt van de stad af te hangen. Op Utrecht Centraal en Rotterdam Centraal is het rustig, maar op Den Haag Centraal is het druk, meldt ANP. Tot 21.00 uur kun je nog stemmen.
donderdag 23 mei om 18:28
De opkomst ligt ongeveer op dezelfde hoogte als vijf jaar geleden, blijkt uit een analyse van onderzoeksbureau Ipsos waarover de NOS bericht. 24 procent van alle kiesgerechtigden heeft nu gestemd.
donderdag 23 mei om 18:08
donderdag 23 mei om 17:25

PvdA'er Frans Timmermans heeft trouwens op zichzelf gestemd. Tegen Politico zei hij daarover:

"I've voted for the first time ever, for myself. I've never done so before. Most of the time, I'll go for the first woman on the list. But today, for some reason or other, I just spontaneously put a cross next to my own name."

("Ik heb voor het eerst op mezelf gestemd. Dit heb ik nog nooit eerder gedaan. Meestal ga ik voor de eerste vrouw op de lijst. Maar vandaag heb ik, om de een of andere reden, spontaan een kruisje naast mijn eigen naam gezet.")

donderdag 23 mei om 17:04
Een rijtje opkomstpercentages om 17.00 uur. 

Amersfoort: 25,2 procent
Den Haag: 23,1 procent
Eindhoven: 21,8 procent
Groningen: 26,7 procent
Purmerend: 20,4 procent
Rotterdam: 19,8 procent
Utrecht: 26,0 procent
donderdag 23 mei om 16:57
donderdag 23 mei om 16:55
donderdag 23 mei om 16:48
Donderdagmiddag rond 16.00 uur heeft 19 procent van de Nederlandse kiesgerechtigden een stem uitgebracht, meldt onderzoeksbureau Ipsos aan NRC. Die voorlopige opkomst is gelijk aan die van de Europese verkiezingen in 2014 op hetzelfde tijdstip.

Eerder leken de cijfers nog te duiden op een wat lagere opkomst dan die in 2014.
donderdag 23 mei om 16:34
Franse partijleider Marine Le Pen moet 3 ton terugbetalen aan Europees Parlement
Marine Le Pen, leider van de Franse partij Rassemblement National (RN), moet definitief 298.497 euro terugbetalen aan het Europees Parlement. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft haar beroep verworpen, meldt de Franse krant Le Monde.

Le Pen betaalde tussen 2010 en 2016 een medewerker van haar partij, Catherine Griset, ten onrechte met EU-geld. Griset is momenteel de nummer tien op de lijst van de RN voor de Europese verkiezingen.
donderdag 23 mei om 16:29
De Belgische Europarlementariër en Brexit-afgezant Guy Verhofstadt noemt het Britse besluit om de EU te verlaten een "tragedie voor Europa", maar signaleert ook een positieve kant.

"Sinds Brexit willen in de meeste landen mensen geen uittreding van hun land meer. Niemand wil meer een Nexit, de Nederlanders eruit, of een Frexit, de Fransen eruit. Wat we sinds Brexit zien, is dat het idee van Europa populairder dan ooit is", aldus Verhofstadt.

De Belgische liberaal zei verder dat hij er vertrouwen in heeft dat de liberale alliantie in het EP (ALDE), waar ook en de Nederlandse VVD deel van uitmaakt, samen met La République van de Franse president Emmanuel Macron een sterke centristische groep zal vormen.

Dat blok zou veel macht krijgen als de socialisten en de conservatieven voor het eerst sinds de eerste Europese verkiezingen in 1979 geen meerderheid weten te behalen en op zoek moeten naar liberale steun.
donderdag 23 mei om 16:19
donderdag 23 mei om 16:04
Lezersvraag van Loes P.: Mijn man heeft twee nationaliteiten: Belgisch en Nederland. Hij mag in beide landen stemmen. Kunt u mij dit uitleggen?

Het is voor EU-burgers die in andere lidstaten wonen verboden om dubbel te stemmen, maar de controle is niet altijd waterdicht. Bij de vorige twee Europese verkiezingen zijn daar Kamervragen over gesteld. Niet alle lidstaten controleren of iemand een dubbele nationaliteit heeft.

Voor het overtreden van de Kieswet in Nederland staat een boete van 4.000 euro of een maand celstraf.
donderdag 23 mei om 15:22
donderdag 23 mei om 15:17
Lezersvraag van Frans J.: Bestaat er ook een wachtgeldregeling voor parlementsleden uit het VK, die nu worden gekozen in het Europese Parlement en bij een Brexit weer vertrekken?

De wachtgeldregeling van het Europees Parlement is als volgt: voor elk jaar dat een politicus in het parlement heeft gezeten, krijgt hij of zij ongeveer een maandsalaris aan wachtgeld, tot een maximum van twee jaar.

Om in aanmerking te komen voor wachtgeld, moet een Europarlementariër wel eerst minstens een jaar hebben gediend. Als het VK dus inderdaad op 31 oktober (of daarvoor) vertrekt, krijgen de nieuwe Britse Europarlementariërs die vandaag worden verkozen geen wachtgeld mee. Parlementariërs die worden herkozen krijgen wel wachtgeld mee op grond van hun dienstjaren.
donderdag 23 mei om 15:09
donderdag 23 mei om 15:01
De meeste Nederlandse kandidaten bij de Europese verkiezingen wonen in Zuid-Holland. Die provincie levert 72 van de 308 kandidaten. Noord-Holland komt daar met 70 kandidaten net achteraan. Bij elkaar hebben ze bijna de helft van alle Nederlandse kandidaten. Noord-Brabant levert 31 kandidaten, Gelderland 30.

Drenthe heeft de minste kandidaten. Slechts 3 potentiële Europarlementariërs komen uit die provincie. Ralph du Long (PvdA) en Jannie Drenthe (SP) komen uit Assen, CDA'er Albert Jan Maat uit Paterswolde. Overijssel en Friesland leveren elk 8 kandidaten, Zeeland en Groningen 9. (ANP)