Maandag 15 augustus 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
walnoten boom

Wat kunnen voedselbossen op landbouwgrond ons opleveren?

Een voedselbos zou een van de oplossingen zijn voor meer biodiversiteit op landbouwgrond. Het kan een optie zijn voor boeren die willen of moeten omschakelen. Stichting Voedselbosbouw Nederland berekende dat 170.000 hectare aan voedselbos een miljoen Nederlanders zou kunnen voeden. Wat voor eten zou dat zijn?
Door Germieke Smits

Stichting Voedselbosbouw helpt twintig boeren om hun land of een deel daarvan in te richten als voedselbos. Een eerste doel van de stichting - 150 hectare aan voedselbossen realiseren op landbouwgrond - is daarmee al gehaald en nu wil ze door naar de 170.000. Dat kan, want er is meer zicht op wat voedselbossen kunnen opleveren. Dat komt door monitoring van het eerste grote voedselbos in Nederland: Ketelbroek in Gelderland.

"In dit voedselbos zijn nu meer dan vierhonderd eetbare soorten", vertelt eigenaar en voedselbospionier Wouter van Eck. Hij is ook voorzitter van Stichting Voedselbosbouw Nederland. "Daarnaast zijn er ontzettend veel insecten en vogels. Er zijn wezels en dassen en een beverpaar heeft er zelfs een burcht gebouwd. Ons optimisme is overtroffen: het systeem werkt, de natuur keert terug."

Het voedselbos in Groesbeek levert vooral fruit, noten en bladgroenten op. "Ook eetbare bloemen, kruiden en bamboescheuten", vertelt Van Eck. "We hebben net een notitie naar de ministers voor Stikstof en van Landbouw gestuurd, waarin we voorrekenen dat 170.000 hectare voedselbos genoeg calorieën, koolhydraten, eiwitten, vitaminen, mineralen en vezels kan produceren voor ruim een miljoen mensen."

'Noten kunnen prima uit Nederland komen'

Hoe is dat onderzocht? "We hebben de beste gewassen uitgekozen om mee door te gaan en berekend wat er op een hectare kan staan aan noten, kastanjes, fruit en bladgroenten. De rijen in deze toekomstige voedselbossen zijn zo ingericht dat we makkelijk kunnen oogsten. Dan kun je volume gaan maken en aan grotere afnemers leveren."

Voedselbossen lijken de pioniersfase te ontgroeien. Zo is er bij het voedselbos in Schijndel (20 hectare) een samenwerking met cateringbedrijf Vitam. "Sommige werknemers krijgen nu al een lunch met producten uit dit voedselbos." Verstegen wil specerijen gaan afnemen. "Hiermee wordt ons land meer zelfvoorzienend. Noten halen we nu nog van heel ver, maar die kunnen prima uit Nederland komen."

Chefs willen bijzondere planten en kruiden op hun snijplank

Voedselbossen kunnen niet voor al ons voedsel zorgen, dat ziet ook Van Eck. "Bloemkolen groeien niet in een voedselbos. Dit kan prima naast wat akkerbouw. Zo krijg je een gevarieerd landschap."

Emile van der Staak, chef van sterrenrestaurant De Nieuwe Winkel in Nijmegen, haalt veel van zijn ingrediënten uit voedselbos Ketelbroek. "We willen laten zien dat er meer lekkers is dan alleen bloemkool, aardappels en ui, waar veel land voor wordt gebruikt. In Ketelbroek hebben we de Chinese mahonie ontdekt, een boom waarvan de bladeren exact naar gebakken ui smaken."


Er is wel positieve aandacht voor voedselbossen in de politiek, maar ondersteuning voor bedrijven die omschakelen ontbreekt.
Wouter van Eck, voorzitter Stichting Voedselbosbouw Nederland

Nederlandse chefs willen graag nieuwe, bijzondere planten en kruiden op hun snijplank, ziet hij. We moeten ons vlees- en zuivelgebruik flink verminderen, dus we willen graag nieuwe dingen proberen met planten. Een voedselbos is daar ideaal voor."

Maar dan hebben we het over culinaire toepassingen met vaak hoge prijzen. "Dat klopt. Maar nu er bij voedselbosbouw opgeschaald wordt, verwacht ik dat er bladgroenten van voedselbossen in de supermarkt komen te liggen. En als we het over bulkinzet hebben: kastanjes kunnen gebruikt worden voor kastanjemeel en noten voor Nederlandse notenpasta en notenmelk. Walnoten voor walnotenolie en bamboescheuten voor wokgerechten. Dat gaat nu gebeuren."

Bossen hebben geen bestrijdingsmiddelen of water nodig

Het onderzoek naar de opbrengst van voedselbossen gaat door. Als onderdeel van het Nationaal Monitoringsprogramma Voedselbossen worden dertig voedselbossen aan wetenschappelijk onderzoek onderworpen.

"Daar is gelukkig financiering voor", zegt Van Eck. "Maar het aanleggen van deze voedselbossen wordt nu particulier bekostigd. Er is wel positieve aandacht voor voedselbossen in de politiek, maar ondersteuning voor bedrijven die (deels) omschakelen ontbreekt. Terwijl dit systeem wel een oplossing biedt voor de lange termijn, waarbij boeren aan het werk kunnen blijven."

Voedselbossen lossen meer problemen op, besluit hij. Ze leggen volgens hem CO2 vast en stoten geen stikstofverbindingen uit. "Ook heeft een voedselbos geen bestrijdingsmiddelen of besproeiing met water nodig. Na een aantal jaar heeft het systeem de eigen waterhuishouding op orde." Dat scheelt enorm in de kosten voor een boer. Dat heet klimaatrobuust. "In droge zomers blijft ons voedselbos groen, terwijl de landbouwvelden eromheen verdorren. We moeten landbouw en natuur niet uit elkaar trekken."

Deze inhoud kan helaas niet worden getoondWij hebben geen toestemming voor de benodigde cookies. Aanvaard de cookies om deze inhoud te bekijken.

Aanbevolen artikelen