Woensdag 17 augustus 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
slapen

Waarom is goed slapen zo belangrijk als je wil afvallen?

Wie wil afvallen moet goed op zijn voeding letten en voldoende bewegen. Slaap speelt ook een rol, zeggen experts. Er is namelijk een verband tussen slecht slapen en lichaamsgewicht. Maar kom je ook aan als je één nacht slecht hebt geslapen? En val je makkelijker af als je een goede slaper bent? Twee experts leggen uit hoe het zit.
Door Sanne Wolters

Onderzoekers van het LUMC ontdekten een aantal jaar geleden een verband tussen slaapkwaliteit en lichaamsvet. Slechte of korte slaap gaat gepaard met vervetting van het lichaam - een bewijs voor de relatie tussen slapen en aankomen, zou je zeggen.

"Maar zo zwart-wit is het niet. Er is een verband, maar we kunnen er geen conclusies over oorzaak en gevolg aan verbinden. Slaap en voeding zijn ontzettend complex", zegt een van de onderzoekers, Raymond Noordam van de LUMC-afdeling Interne Geneeskunde.

Biologisch gezien zijn er wel verklaringen voor aankomen door slechte nachten, zegt Noordam. "Voor een experiment zijn studenten na een korte nacht wakker gemaakt; bij hen was het hongerhormoon ghreline in grotere mate aanwezig. Daardoor ga je meer eten."

Ook is onderzocht welk effect een jetlag of nachtwerk heeft op eetgedrag. Noordam: "Mensen met bijvoorbeeld een jetlag zijn sneller geneigd tot emotie-eten. Je hebt dan niet echt trek in een gezonde salade, maar wel in die vette hap."

Minder slaap ga je compenseren door meer te eten

Dat je meer gaat eten als je moe bent, ziet ook slaaponderzoeker Annemarie Luik van het Erasmus MC in Rotterdam en het Trimbos-instituut. "Als je kort of niet slaapt, ga je de vermoeidheid compenseren door meer te eten. Zo wil je energie opdoen om de dag door te komen. Mensen die gevoelig zijn voor beloning hebben nog meer last van die slechte nachten. Ze voelen zich beter als ze eten, maar na kort slapen is dat beloningssysteem verstoord en de verleiding van die beloning nog groter."

Wat volgens Luik ook meespeelt is dat slecht of kort slapen ervoor zorgt dat de natuurlijke rem op overeten het minder goed doet. "Na een goede nacht zul je die rol koekjes makkelijker kunnen laten staan."

Werken op onregelmatige tijden en het draaien van nachtdiensten kan net zo goed verstorend werken, zegt Luik. "Onregelmatige diensten kunnen leiden tot een minder goed eetpatroon, bijvoorbeeld door snacken tussendoor of minder gezonde maaltijden. Als je in ploegendiensten werkt, eet je soms ook op rare tijden, waardoor je lichaam niet altijd klaar is om het eten optimaal te verwerken."

Slapen gaat niet het grote verschil maken in je dieet

Toch blijft het lastig om harde conclusies te verbinden aan dit soort resultaten, zegt Noordam. "Ligt het dan aan het tijdstip waarop je slaapt, de kwaliteit van je slaap, de duur van de slaap? Slaap zit zo lastig in elkaar, en we zijn eigenlijk nog slecht in staat om gezonde slaap van ongezonde slaap te onderscheiden."

Daarnaast gaat het beide kanten op. Slaap je slecht, dan ga je slechter eten. Maar eet je slecht, dan kan dat ook je nachtrust beïnvloeden. "Heb je een aardige bierbuik, dan drukt dat gewicht op je longen en ga je snurken", zegt Noordam. Luik voegt toe: "Bij een hoog lichaamsgewicht heb je vergroot risico op het krijgen van slaapapneu. Als er veel vet om je nek zit, is er namelijk minder ruimte om adem te halen."


Misschien heb je minder tijd om koekjes te eten als je wat meer slaapt.
Annemarie Luik, Erasmus MC en Trimbos-instituut

Maar voor wie een gezond lichaamsgewicht heeft, zal slapen volgens Luik geen wonderen verrichten als het om afvallen gaat. "Misschien heb je minder tijd om koekjes te eten als je wat meer slaapt. En het is echt niet zo dat je na een slechte nacht ineens aankomt."

Dat benadrukt Noordam ook: "Er zijn kleine effecten van slaap op lichaamsgewicht gevonden, maar je zal het niet gelijk in je BMI zien. Wil je afvallen, dan zul je toch echt naar je voeding en beweging moeten kijken."

Slaap je slecht, dan is het overigens wel weer raadzaam om naar je eet- en drinkgedrag te kijken. Drink het liefst geen alcohol of koffie en eet geen grote maaltijden net voordat je naar bed gaat. Je kunt voeding ook inzetten voor een betere nachtrust: Luik: "Een glas warme melk of een glas kruidenthee om tot rust te komen kan helpen. Dan krijgen je hersenen het signaal dat je je aan het klaarmaken bent voor de nacht. Maar dan gaat het meer om het ritueel dan om het drankje zelf."

Deze inhoud kan helaas niet worden getoondWij hebben geen toestemming voor de benodigde cookies. Aanvaard de cookies om deze inhoud te bekijken.

Aanbevolen artikelen