Vrijdag 1 juli 2022 | Het laatste nieuws het eerst op NU.nl
warme lunch sardines

Dit is waarom we niet warm lunchen zoals in Spanje

Tijdens je vakantie in het zuiden van Europa is het je misschien al eens opgevallen dat warm lunchen daar gewoner is dan in Nederland. De bruine boterhammen die we in Nederland eten, zijn daar een stuk minder te vinden. Waarom lunchen Nederlanders meestal met brood en niet zo vaak met een visje?
Door: Amy van de Wiel

Het lijkt een typisch Nederlandse lunch: bruine boterhammen met beleg. Toch bestaat die gewoonte nog geen honderd jaar en aten wij vroeger ook warm in de middag. Volgens culinair historicus Lizet Kruyff was Nederland het eerste land waar mensen aan het begin van de negentiende eeuw de draai maakten van stamppot in de middag naar boterhammen. Later volgden sommige Scandinavische landen en delen van Frankrijk en Duitsland.

"Toen op kantoor werken de norm werd, zag je onze eetgewoonten veranderen", aldus Kruyff. "Nederland loopt voorop in de efficiency van snel en gemakkelijk eten. Het is niet altijd even gezellig, maar het is erg makkelijk om boterhammen mee te nemen in een broodtrommel."

Niet alleen wat we eten, maar ook hoe vaak we eten is volgens Kruyff in de loop der jaren veranderd. "Rond het einde van de negentiende eeuw, toen koningin Wilhelmina de troon besteeg, hadden we zes of zeven eetmomenten per dag. Nu hebben we maar drie eetmomenten. Waar in landen als Spanje eten vooral als een sociale gelegenheid wordt gezien, heeft het in Nederland vooral praktisch nut."

De normalisering van kantoorwerk zorgde voor de overgang van warme naar koude lunch. Ook de verstedelijking droeg daaraan bij, want op het platteland eten Nederlanders wel nog warm, zegt Kruyff. "De werkdag begint daar vaak al vroeg, dus in de middag een warme maaltijd eten is geen gekke gedachte. Wanneer de kinderen naar de middelbare school gaan, verandert de lunch vaak wel weer in boterhammen. De ouders volgen de schooltijden en proberen dat te combineren met hun eigen werktijden."

Koude of warme lunch: wat is gezond?

Volgens diëtist Simone Braams van diëtistenpraktijk Boon is het eten van warme maaltijden in de middag niet per se iets om na te streven. Want hoewel het misschien gezellig is om op onze favoriete vakantiebestemming te doen, zijn die landen niet met Nederland te vergelijken. "In mediterrane landen eten mensen warm terwijl het buiten warm is. Onze cultuur is heel anders, dus dat is eigenlijk niet te vergelijken."

Volgens Braams is een warme lunch niet per definitie gezonder dan een koude lunch. Het hangt vooral af van de voedingsstoffen in de maaltijd en hoe we die eten. "Wel is het zo dat de gemiddelde Nederlandse lunch weinig groenten bevat. Een boterham met kaas is niet per definitie gezond. Het is vooral een gemakkelijke optie die weinig groente bevat."


We zijn geneigd om snel te eten in Nederland. Dat heeft een negatieve invloed op onze spijsvertering.
Simone Braams, diëtist
Inpassen van groente is te veel gedoe

Dat blijkt ook uit een onderzoek uit 2020 van PanelWizard in opdracht van ABN AMRO. Volgens dat onderzoek heeft Nederland een echte broodcultuur. 60 procent van de ondervraagden vindt groente beter bij het avondeten passen of vindt het inpassen van groente in de lunch te veel gedoe.

Omdat we vaak meer de tijd nemen wanneer we warm lunchen, is dit over het algemeen gezonder. Dat heeft dan vooral te maken met het feit dat 'snel' eten sowieso ongezond is, zegt Braams. "We zijn geneigd om snel te eten in Nederland. Dat heeft een negatieve invloed op onze spijsvertering. Als we snel eten, hebben onze hersenen te weinig tijd om ons lichaam een signaal te geven dat we verzadigd zijn. Je gaat daardoor meer eten dan je eigenlijk nodig hebt."

Aanbevolen artikelen