Wie op een herfstige dag de kroeg in duikt, komt het zeker tegen: bockbier. Het is een Nederlandse gewoonte om dit bier in de herfst te drinken, vertellen kenners. Het originele bockbier smaakt karamelachtig, maar inmiddels zijn er ook varianten die naar een gebakje smaken. En wist je dat je thuis je eigen ijsbock kunt maken?

Vroeger werd bockbier op een kar met echte bokken ervoor de stad in getrokken. Inmiddels is er iets minder bombarie en nemen de winterbieren aan populariteit toe, maar vooral het bockbier doet het nog steeds erg goed.

"Als het regent en het wat kouder is, hebben veel mensen zin in wat zwaarder bier", zegt bierkenner Alain Schepers, oprichter van bierplatform Bierista. "De smaken die in bockbier zitten zijn verwarmend."

Het oudste nog bestaande bier van Nederland is een bockbier van Amstel, vertelt Chaim van der Maat, biersommelier bij De Bierverteller. "In 1872 gebrouwen, nu nog op de markt. Het is dan ook het oudste bier van Nederland." Doordat er lang een bockbierdag was en alle grote brouwerijen dan een variant uitbrachten, is bockbier een terugkerend verschijnsel in het najaar geworden.

'Alleen in Nederland staat het bekend als herfstbier'

Bockbier heeft niks met bokken te maken, maar is een verbastering van Einbeck, een plaats in Duitsland waar de biersoort is ontstaan. Van der Maat: "Alleen in Nederland is het echt bekend als herfstbier. Dat is niet zo in bijvoorbeeld bierland België."

De originele versie heeft een alcoholpercentage van rond de 6,5 procent en is ondergistend, vertelt Van der Maat. Ondergistende bieren zijn bieren die op relatief lage temperaturen vergisten (tussen de 6 en 12 graden). "Ze hebben minder body en bijsmaken dan bovengistende bieren. Ze zijn daardoor doordrinkbaarder en zuiverder. De bock is dan ook familie van de pils, die ook makkelijk wegdrinkt en ook niet zo hoog in alcohol is. Maar bockbier krijgt smaken als karamel, noten en brood, door donkergebrand mout te gebruiken."

Het traditionele bockbier bevat geen kruiden, maar tegenwoordig is alles mogelijk door de craftbeerrevolutie. "Er zijn nu bocken op de markt met sinaasappelschillen, eikenhoutsnippers en met rooksmaak. Een heleboel kleine brouwerijen maken één batch bockbier voor de herfst. Als die op is, is die op. Dus liefhebbers moeten er vroeg bij zijn."

“Op dit moment scoren Uiltje Apfelstrudel Doppelbock, DAVO Weizenbock en Gulpener IJsbock goed.”
Alain Schepers, Bierista.nl

Een voorbeeld van zo'n nieuwe variant is de pastrybock. "Dat is een zoete, toetjesachtige bock, met smaken als pecannoot en marshmallow. Je kunt het met bier zo subtiel en extreem maken als je wil. Daardoor blijft zelfs zo'n oud biertje als de bock spannend."

Op de site van Bierista staan 352 soorten bockbier die door bierliefhebbers beoordeeld worden. "Op dit moment scoren Uiltje Apfelstrudel Doppelbock, DAVO Weizenbock en Gulpener IJsbock goed", vertelt Schepers. "Ik weet dat de bock van Grolsch al jarenlang het bestverkochte bockbier is." Dit jaar won Brand Dubbelbock goud bij de Dutch Beer Challenge, vertellen de kenners. Bij het jaarlijkse Utrechtse Bockbierfestival op het Janskerkhof won de innovatie Smulbock.

'Leuk om bockbier te bewaren en te vergelijken met vers bier'

Schepers kan niet wachten om een tip te geven: "Grolsch heeft dit jaar een gerijpte bok. Die is vorig jaar gebrouwen en heeft een jaar lang in bunkers op Vliegveld Twenthe gelegen. Het is heel leuk om die te vergelijken met dezelfde bock van Grolsch van dit jaar." Het is überhaupt leuk om bockbier zelf een jaar te bewaren, vindt Schepers. "Op een donkere, koele plek ergens in je huis. Drink daar een verse bij en proef het verschil."

Een zogenoemde ijsbock kun je thuis namaken. "De ijsbock is een geconcentreerde vorm van bockbier. Giet de helft van een grote petfles vol met bockbier en laat die bevriezen. Zet de fles daarna op de kop en laat het bier langzaam ontdooien. De alcohol ontdooit het eerst en neemt de lekkerste aroma's uit het bockbier mee. Zo krijg je een geconcentreerd bockbier met veel sterkere smaken."