Wanneer we aan fruit denken, dan denken we 'gezond'. En dat is het ook, zonder enige twijfel. Reden genoeg om fruit tot de ideale 'hoe meer, hoe liever'-snack te bestempelen, zou je denken. Dat blijkt een misvatting.

Het World Cancer Research Fund heeft een sterk verband aangetoond tussen fruit en een verlaagd risico op mond-, keel-, slokdarm en maagkanker. Ook voor onze dagelijkse weerstand is fruit belangrijk. Het bevat, zoals we inmiddels allemaal wel weten, niet alleen veel vitamines maar ook antioxidanten en voedingsvezels.

Fruit heeft ook een keerzijde: de heerlijke, zoete smaak van vruchten komt namelijk door het hoge suikergehalte (fructose en glucose) en een overschot daarvan kan voor ernstige problemen zorgen. De meesten van ons krijgen, naast de fructose uit fruit, namelijk ook veel industrieel geproduceerde fructose binnen door het nuttigen van bewerkte producten en frisdrank, en door het eten van producten als honing, augurken of zelfs ketchup.

Een woordvoerder van het Diabetes Fonds legt uit: "Wanneer we te veel fructose binnenkrijgen, geeft dat al snel darmklachten zoals kramp en een opgeblazen gevoel. Deze problemen worden niet veroorzaakt door een intolerantie, ook gezonde mensen krijgen klachten van een overdosis fructose. Heb je echter al klachten zoals een opgeblazen gevoel na het nuttigen van een kleine hoeveelheid fruit (of ander voedsel dat fructose bevat), dan kan het wel zo zijn dat je last hebt van fructose malabsorptie."

"Fruit is gezond, maar er gelden wel bepaalde voorwaarden", zegt ook Elif Stepman, campagneleider bij foodwatch. "Ten eerste: eet er niet te veel van. Twee tot drie stukken per dag zijn goed, meer dan vier wordt afgeraden. Naast vitamines, vezels en voedingstoffen bevat fruit ook veel suikers en de zuren kunnen het tandglazuur aantasten. Ten tweede: let op met de bereidingswijze. Fruit in de vorm van sap bevat veel fruitsuiker." Vruchtensap is eigenlijk het suikerwater uit fruit, legt Stepman uit. "Eet liever een stuk fruit: dat bevat veel meer gezonde stoffen, zoals vezels, dan het sap. De voedingsindustrie gebruikt fruit vaak als lokmiddel, zelfs als het om producten gaat die op een ongezonde manier zijn bereid. Denk maar aan de drinkpakjes voor kinderen die pronken met allerlei vruchten op de verpakking. Van lokvruchten als aardbei zit er vaak minder dan 5 procent in en je krijgt vooral suikerwater en aroma's binnen."

De van nature aanwezige suikers in fruit kunnen ook de reden zijn waarom een dieet geen vruchten afwerpt. Wanneer je weegschaal, ondanks een snoep-, gebak- en frisdrankvrij dieet op hetzelfde gewicht blijft hangen, kan het verstandig zijn om goed naar je fruitinname te kijken.

Twee porties fruit per dag

Fruit is en blijft desondanks gezond, en daarom raadt het Voedingscentrum twee porties fruit per dag aan. Eén portie komt overeen met ongeveer 100 tot 125 gram: een kleine appel of peer of een handvol bessen. Verder kun je fruit het beste in zijn geheel eten, dus niet uitgeperst in een sapje of smoothie, zodat je ook de voordelen van de in fruit aanwezige vezels ervaart. En zoals gezegd: door fruit te combineren met yoghurt, kwark, noten of zaden, blijft je bloedsuikerspiegel stabiel. Maar probeer alsnog industrieel geproduceerde fructose zo vaak mogelijk te vermijden om een overschot te voorkomen.

Helemaal geen fan van fruit? Dan is er nog geen man overboord. Groenten bevatten namelijk nog veel meer vitaminen en mineralen. Zo zijn avocado's, peulvruchten, spinazie en kool rijk aan kalium, zitten broccoli, paprika's, spruitjes en kool barstensvol vitamine C en bevatten alle groenten, maar vooral groene bladgroenten, een grote hoeveelheid antioxidanten.

Voordelen op de korte termijn

Vind je de fysieke voordelen van gezonde voeding niet motiverend genoeg omdat ze niet direct voelbaar zijn? Uit een recent Brits-Australisch onderzoek door wetenschappers van de universiteiten van Warwick (Groot-Brittannië) en Queensland (Australië) blijkt dat per extra portie groente en fruit ons geluksgevoel toeneemt.

De resultaten zijn gemeten tot acht porties per dag en de stijging in welbevinden valt te vergelijken met die bij iemand die eerst werkloos is en dan een baan vindt. Het eten van fruit en groenten leidt dus direct al tot een psychologische beloning, en niet 'slechts' tot een lager gezondheidsrisico, decennia later.