Supermarkten zijn bereid te stoppen met de verkoop van energiedrankjes aan jongeren, zo werd gisteren bekend. Tenminste, als iedereen meedoet. Kinderartsen pleiten al jaren voor zo'n leeftijdsgrens. Wat maakt energiedrankjes nou zo ongezond?

Energiedrankjes bevatten allemaal ongeveer dezelfde ingrediënten. De belangrijkste zijn suiker, cafeïne en taurine.

Het is vooral de cafeïne die alerter maakt. Dat geldt mogelijk ook voor taurine, dat daarnaast prestatieverhogend zou zijn. Suiker wordt omgezet in energie met een kortdurende piek tot gevolg.

Is een suikerpiek ongezond?

"Alle energiedrankjes staan buiten de Schijf van Vijf", zegt Iris Groenenberg van het Voedingscentrum. "Dat geldt ook voor de lightvarianten. Ons advies is niet voor niets: drink geen energiedrankjes. Als je dat toch doet, hou het dan vanaf dertien jaar bij maximaal één blikje per dag."

Hoe groot is het probleem?

Recente cijfers zijn er niet. Het RIVM schatte in 2018 dat bijna twintigduizend jongeren regelmatig te veel energiedrank drinken en daarmee gezondheidsrisico's lopen. Het gaat dan dagelijks om drie blikjes of meer.

“Leraren klagen over stuiterballen in de klas.”
Brita de Jong, kinderarts

Wat zijn de gevolgen?

Ten eerste wordt een teveel aan suiker in het lichaam opgeslagen als vet. Ten tweede ontstaat een vicieuze cirkel. "Jongeren staan moe op en ontbijten met een blikje voor nieuwe energie, wat zorgt voor een kortdurende boost", zegt kinderarts Brita de Jong. "Leraren klagen over stuiterballen in de klas."

Daarna komt de dip. "Doordat het suikerniveau kortdurend piekt en daarna weer zakt, blijft de vermoeidheid voortbestaan. Waarna je denkt weer een pepdrankje nodig te hebben. Zo kunnen slaapproblemen ontstaan."

Waarom zijn energiedrankjes extra gevaarlijk voor jongeren?

"Tieners zijn lichter", zegt kinderarts De Jong, die tevens verbonden is aan de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK). "Daardoor is de hoeveelheid cafeïne per kilo lichaamsgewicht groter. Ook lijken ze wat gevoeliger te zijn. Dat heeft te maken met het brein dat nog in ontwikkeling is."

“Combineer energiedrankjes niet met alcohol en gebruik ze niet voor het sporten.”
Iris Groenenberg, Voedingscentrum

Is het gevaarlijk om te sporten met energiedrank?

"Combineer energiedrankjes niet met alcohol en gebruik ze niet voor het sporten", benadrukt Groenenberg. De gezondheidsorganisatie WHO haalt in een rapport het voorbeeld van een 28-jarige Amerikaan aan. Voor een basketbalwedstrijd dronk hij drie blikjes energiedrank, waarna hij overleed.

De Jong ziet in Nederland vooral hartkloppingen, vermoeidheid en slaapproblemen. Een van de oorzaken is dat cafeïne de ontspanningstijd van het hart verkleint, waardoor hartkloppingen kunnen ontstaan.

Is het voor het eerst dat supermarkten openstaan voor een leeftijdsgrens?

ALDI en Lidl hanteren al een leeftijdsgrens van veertien jaar. Nieuw is dat ook andere supermarkten bereid zijn een leeftijdsgrens te gaan hanteren.

"Maar wel met de voorwaarde dat er een eenduidig beleid komt bij alle supermarkten", zegt een woordvoerder van Dirk en DekaMarkt. "Om discussie aan de kassa te voorkomen, is het essentieel dat er eenduidige richtlijnen over de verkoop van energiedrankjes zijn."

Als je sport, kun je beter water drinken dan een suikerrijk drankje.

Als je sport, kun je beter water drinken dan een suikerrijk drankje.
Als je sport, kun je beter water drinken dan een suikerrijk drankje.
Foto: Getty Images

Gaat een leeftijdsgrens werken?

"Een leeftijdsgrens kan effectief zijn", zegt Groenenberg. "Dat zien we ook bij de verkoop van alcohol. Natuurlijk kunnen jongeren een ouder iemand naar de supermarkt sturen. Dat neemt niet weg dat het lastiger is om aan energiedrankjes te komen."

"Dat supermarkten een gelijk speelveld willen, vind ik logisch. Als niet alle supermarkten meedoen, weten jongeren haarfijn waar ze die drankjes wel kunnen halen."

Op welke leeftijd moet die grens komen te liggen?

Volgens De Jong is het belangrijk dat die op minimaal achttien jaar komt te liggen. "Juist jongeren op de middelbare school zijn kwetsbaar. Ze zijn zelfstandig, waardoor er minder zicht is op hun leefstijl, zoals wat ze eten als ontbijt en lunch en wat ze halen bij de supermarkt."