De vlierbessen hangen aan de bomen en de rozenbottels worden rijp. Wat kun je daarvan maken en hoe doe je dat? Let in elk geval op hoeveel je plukt en waar je plukt, want er zijn regels en die zijn overal anders.

De bramen zijn al aan het opraken, maar de zwarte vlierbessen hangen op dit moment aan de bomen en de rozenbottels groeien.

Van vlierbessen maakt Yvet Noordermeer, wildplukexpert van De Buitenkeuken en bekend van het boek Wildplukken, het liefst vlierbessensap. Tien trosjes vlierbessen en een paar trossen druiven of 100 milliliter druivensap mengen met wat suiker en 500 milliliter water en twintig minuten zachtjes laten koken. Daarna zeven, en je sap is klaar.

"Pas op: eet vlierbessen niet rauw", zegt ze. "Je moet ze eerst koken, anders kun je gaan braken. Maar wees er verder niet bang voor. Ze zitten barstensvol vitamine C en B en er zit calcium, ijzer en fosfor in de bessen. Je kunt ze ook inkoken met wat bramen en appel. Dan krijg je lekkere compote, bijvoorbeeld voor over de yoghurt."

Van rozenbottels, die een heel hoog vitamine C-gehalte hebben, kun je een gezonde jam maken. "Was en kook een kilo rozenbottels en 500 gram appelstukjes met 200 gram suiker of ahornsiroop en het sap van een citroen in een laagje water. Laat veertig minuten zachtjes koken en druk daarna door een zeef. Breng de opbrengst weer even aan de kook en giet in steriele potjes", vertelt Noordermeer.

Van vlierbloesem kun je limonade maken.

Van vlierbloesem kun je limonade maken.
Van vlierbloesem kun je limonade maken.
Foto: Getty Images

Pluk met respect voor de natuur

Een kilo rozenbottels, dat is heel wat. "Ik denk niet dat veel mensen rozenbotteljam maken, dus als het ergens in overvloed groeit, kun je weleens een jamhoeveelheid plukken", zegt Noordermeer. "Maar in andere gevallen hou ik kleinere hoeveelheden aan. En ik pluk altijd met respect voor de natuur."

Of je mag plukken en hoeveel, kan per provincie, gemeente en terreinbeheerder verschillen. De bekendste richtlijn is dat het plukken van een champignonbakje vol, ongeveer 250 gram, is toegestaan. Dat is namelijk het beleid van Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Samen beheren zij zo'n drie kwart van de Nederlandse natuur.

"De boswachters lopen niet met een weegschaal door het bos, maar als je met een paar tassen vol het bos uit komt, heb je wel een probleem", zegt Imke Boerma, woordvoerder bij Staatsbosbeheer. "Dan ga je op de bon. Je mag sowieso niet voor commercieel gebruik plukken. Ook moet je je tijdens het wildplukken houden aan de algemene toegangsregels, zoals op de paden blijven."

"Sommige natuurgebieden zijn erg kwetsbaar", aldus een woordvoerder van Natuurmonumenten. "Zelfs het plukken van een klein beetje kan al flinke schade of verstoring opleveren. Planten en vruchten zijn bovendien een belangrijke voedselbron voor dieren. Verstoor de omgeving daarom niet en vertrap geen planten."

“Het eten in de natuur is bedoeld voor de dieren en insecten.”
Jacqueline van Dam, boswachter

Regels kunnen regionaal verschillen

Andere natuur in Nederland wordt beheert door zogeheten landschappen, waar de regels onderling kunnen verschillen. Het Drents Landschap voert bijvoorbeeld geen speciaal beleid, omdat er geen overlast is van wildplukkers. Er worden ook wel wildplukwandelingen georganiseerd.

Bij Utrechts Landschap is dat heel anders. "Wij willen dat niet op onze terreinen", vertelt boswachter Jacqueline van Dam. "Het eten in de natuur is bedoeld voor de dieren en insecten. Als een boa (buitengewoon opsporingsambtenaar, red.) je betrapt, krijg je eerst een waarschuwing of indien nodig een bekeuring en moet je wat je geplukt hebt inleveren. Dit doen we omdat het druk is in onze gebieden en omdat het al slecht gaat met de natuur in Nederland."

Om twee andere uitersten van het land te nemen: bij Landschap Groningen is wildplukken in alle gebieden verboden. Het Limburgs Landschap doet juist "niet moeilijk over plukken voor eigen gebruik", vertelt een woordvoerder. "Maar daarmee bedoelen we niet de inmaak van grote hoeveelheden."

Niet plukken wat op de 'rode lijst' staat

Hoe groter de hoeveelheid, hoe meer kans dat je wetsartikel 314 uit het Wetboek van Strafrecht overtreedt, dat stropen verbiedt. Verder mag er ook niet van beschermde soorten of van de zogenoemde rode lijst geplukt worden. Daar staan rozenbottels, vlierbes en bramen echter niet op.

Wat betreft steden en dorpen is er geen centraal beleid, vertelt woordvoerder Ruud Koerts van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. "Maar gemeenten kunnen wildplukken wel verbieden door er iets over op te nemen in de Algemene Plaatselijke Verordening." Wie zeker wil zijn dat plukken in zijn of haar gemeente mag, zou dat daarom moeten opzoeken.