Onze kennis over hoe een gezond en evenwichtig voedingspatroon eruit ziet wordt steeds groter, terwijl tegelijkertijd steeds meer mensen afzien van strenge diëten. Deze trend heeft nu een naam: 'soft health', dat uitgaat van het principe dat mentale en emotionele balans net zo belangrijk is als fysieke gezondheid.

Geluk en een goede gezondheid gaan hand in hand, maar dat betekent niet dat je constant dubbel van de spanning wil liggen over je levensstijl. Want wie altijd calorieën telt, voelt zich ook niet snel gelukkig. Dat is de gedachte achter 'soft health', een aanpak die zich richt op variatie, balans en geluk.

Hanni Rützler is voedingswetenschapper, voedseltrendonderzoeker en gezondheidspsycholoog. In het Food Report 2021 noemt zij soft health de voedseltrend van het jaar: "'Health food' is slechts een verzamelnaam voor alles wat met een gezonde eetstijl te maken heeft. Die term is omstreeks 2008 ontstaan ​​als tegenhanger voor fastfood."

"De term 'soft health' is daar weer een uitvloeisel van, zeg maar het kleine zusje, en combineert gezondheid en duurzaamheid met genieten. Bij 'soft health' staren we ons niet blind op calorieën, voedingswaarden, macro- en micronutriënten en vitamines. In plaats daarvan gaat het om balans, variatie, maar ook de sporadische snack. Gewoon omdat het lekker is."

Voedsel dat gezond is en voedsel dat gezond lijkt

De grenzen tussen 'health food' en 'soft health' zijn vloeiend, stelt Rützler. "Strikt genomen is het eerste een verzamelnaam voor alles wat met gezond eten te maken heeft. Dat begon pakweg dertig jaar geleden met bijvoorbeeld zelfgebakken brood en muesli."

"Een paar jaar later kwam daar zogenoemde 'functionele' voeding bij: voedingsmiddelen die opgepept waren met vitamines, aminozuren, speciale melkzuurbacteriën of meervoudig onverzadigde vetzuren. De gezondheidsvoordelen daarvan waren en zijn echter nog steeds controversieel."

Elif Stepman van voedselwaakhond Foodwatch beaamt dit: "Via claims als 'rijk aan vitamines' denk je dat je goed bezig bent, terwijl je ondertussen junkfood binnenkrijgt. Vitamineclaims zijn lokmiddelen die helaas dikwijls misleidend zijn. Je komt ze vaak tegen bij suikerrijke ontbijtgranen en vruchtendrank. De toegevoegde vitaminen kunnen echter niet wegnemen dat het product ook vol suikers zit en zelfs de laagste Nutri-Score krijgt" Daarom zit er dus een rode E op de verpakking, uit de '(on)gezonde keuze'-schaal van A tot E.

Hoe eet je volgens het soft health principe?

Rützler: "Eten volgens de soft health insteek gaat vaak samen met het concept 'meet your food'. Daarbij wordt voedsel niet alleen geconsumeerd, maar ook heel bewust ervaren. Bijvoorbeeld door kook- of bakworkshops. Ook nodigen steeds meer voedselproducenten consumenten uit voor een open dag om een kijkje achter de schermen te nemen. Daardoor wordt 'onszelf voeden' steeds meer een multi-zintuiglijke ervaring."

Volgens het FoodService Instituut Nederland heeft dit laatste alles te maken met de stijgende koopkracht van Generatie Z, die hun stempel drukken op het voedsellandschap en meer specifieke verwachtingen van voeding hebben dan hun ouders. Zij willen zichzelf in deze onzekere tijden zo nu en dan heel bewust trakteren op luxeproducten, op zoek naar een 'geluksmomentje'.

“Voedsel wordt steeds meer bewust ervaren.”
Hanni Rützlker, voedingswetenschapper

Gezondheid voorop

Het belang van gezond eten zit bij de meesten inmiddels wel goed tussen de oren. Meer dan de helft van de consumenten let op de inname van suiker, vet en calorieën. Wat betreft ingrediënten als zout en koolhydraten zijn we over het algemeen wat makkelijker. Ook de verleiding om zo nu en dan te snacken is iets waar we steeds vaker bewust voor lijken te kiezen.

De FoodService Monitor geeft daar een mooi voorbeeld van. Uit dit onderzoek van het FoodService Instituut blijkt dat 45 procent van de ondervraagden drie tot vier keer per week een gezonde avondmaaltijd van zichzelf eist. Maar tegelijkertijd staat 63 procent zichzelf juist één tot twee keer per week een lekker ongezonde avondmaaltijd toe.

Soft health past goed in dit plaatje en is zo in steeds meer voedseltrends terug te zien. Goed voelen draait om meer dan alleen fysieke gezondheid - je moet het kunnen combineren met kwaliteit, beschikbaarheid en gemak. Gezond, maar ook lekker dus.