Nederlanders zijn dol op tomaten, komkommers en paprika's. Ook uien, wortelen en roerbakgroenten worden veel verkocht in onze supermarkten, blijkt uit een top tien van onderzoeksbureau GfK. Maar wat weten we eigenlijk nog níét over de groenten die we het vaakst eten? Vandaag in de spotlights: komkommer.

De zomervakantie is aangebroken en daarmee ook de komkommertijd. Dat heeft overigens weinig met komkommers te maken, blijkt uit een uitleg van Genootschap Onze Taal. De herkomst van het woord is niet helemaal te achterhalen, maar we weten wel dat 'komkommertyd' halverwege de negentiende eeuw voor het eerst in een Nederlandse tekst werd gebruikt. Ook toen betekende het zoiets als: een rustige zomerperiode waarin er weinig nieuws en handel is.

Het was vroeger wel zo dat kwekers het drukker hadden in de zomermaanden, ook met de komkommerteelt. Maar door de komst van de kassen is dat sterk veranderd. Komkommers zijn nu net als veel andere groenten het hele jaar rond verkrijgbaar. Alleen in de winter - wanneer het te koud en te donker is in ons land - stopt de Nederlandse komkommerteelt tijdelijk en wordt de groente uit warmere landen gehaald.

“Ik maak er vaak slierten van, voor in een aardbeikomkommersalade. Dat is een verrassende combinatie.”
Paulien Muijser, chef boodschappendienst Rechtstreex

Bij Albert Heijn vind je tegenwoordig het jaarrond komkommers van eigen bodem. Dat komt niet alleen door verbeterde technieken zoals goede belichting, zegt Gijs Heineke, inkoper Groente bij Albert Heijn. "Wat ook heel belangrijk is, is dat we onze telers de zekerheid geven dat we heel het jaar bij ze afnemen. En een mooi gevolg: zo is er voor de werknemers altijd werk." Ook zijn komkommers van eigen bodem een stuk verser, zegt Heineke. "Je hebt ze twee dagen na de oogst al op je aanrecht liggen."

Komkommers zijn er in soorten en maten

Supermarkten en grote telers focussen zich alleen op de langwerpige rechte komkommer. Dat vindt chef Paulien Muijser van lokale boodschappendienst Rechtstreex erg jammer. Er zijn immers veel meer soorten, zegt Muijser. Aan die soorten geeft Rechtstreex de ruimte, mits ze binnen een schaal van 50 kilometer van de afhaallocaties verbouwd zijn, de belangrijkste eis van de organisatie. "Zo verkopen we van onze telers Janneke en Cees Klootwijk een ronde komkommer, een komkommer met een puntige schil en bijvoorbeeld de meloenkomkommer. Deze soort heeft een stevige frisse smaak met de tonen van meloen."

Als het op de rechttoe rechtaan komkommer aankomt, geeft Muijser de voorkeur aan de biologische variant. "Deze is vele malen zoeter; dat verschil proef je heel duidelijk. Er bestaat ook nog zoiets als biodynamische teelt; dat gaat een stukje verder. De natuur krijgt daarbij alle ruimte, waardoor bijvoorbeeld komkommers ook langer de tijd krijgen om te groeien en smaakvoller zijn."

Populairste artikel bij de groenten

Of een komkommer nou krom, recht of rond is, we eten de groentesoort erg graag. De cijfers van Albert Heijn liegen er niet om. De komkommer is al jaren het grootste artikel van de groenteafdeling: jaarlijks vliegen er zo'n 50 miljoen stuks de winkel uit. Heineke zoekt een verklaring in de multi-inzetbaarheid van de komkommer. "Je kunt 'm in de salade doen, als snack eten, meegeven aan de kinderen voor op school. Bijna alle kinderen vinden komkommer lekker. Ook bij ons thuis wordt hij veel gegeten."

Dat gezond snacken juichen voedingsdeskundigen toe, maar een komkommer bestaat voor 95 procent uit water. Is de groentesoort dan nog wel gezond te noemen? Heineke: "Zolang we water als gezond bestempelen, is komkommer gezond. Maar eet wel de schil op, daar zitten alle vitaminen in." Zo blijkt een komkommer toch nog tjokvol antioxidanten, bètacaroteen en vitaminen A, B en C te zitten.

Volgens Muijser is de komkommer veel meer dan alleen een snackgroente. "Hij zit ook in gazpacho, maar je kunt ook een heerlijke koude komkommersoep maken. Ik maak er vaak slierten van, voor in een aardbeikomkommersalade. Dat is een verrassende combinatie."

Of zet je komkommer op zuur. Een zuurtje maken is vrij simpel, legt Muijser uit: voeg een deel water samen met een deel azijn, breng het geheel met wat peper, zout, kruiden en suiker aan de kook, giet het zuur zodra het is afgekoeld op de komkommer en bewaar het daarna in een pot in de koelkast. "Ik heb het altijd in huis. Heerlijk voor bij Aziatische gerechten, maar ook lekker als toevoeging aan je salade."