Nederlanders zijn dol op tomaten, komkommers en paprika's. Ook uien, wortels en roerbakgroenten worden veel verkocht in onze supermarkten, blijkt uit een top tien van onderzoeksbureau GfK. Maar wat weten we eigenlijk nog níét over de groenten die we het vaakst eten? Deze keer in de spotlights: tomaten.

Is een tomaat fruit of groente? Als je de definitie van Veggipedia volgt, is fruit het eetbare deel van de bloem of het deel dat zich daaruit ontwikkelt na bevruchting. Dan is de tomaat een vrucht, dus fruit. Maar binnen de tuinbouwkunde wordt alles wat aan kruidachtige planten groeit groente genoemd en worden tomaten gerekend tot groenten.

Fruit of groente: de Nederlander maalt er niet om en koopt er veel van, laat de top tien van meest verkochte groenten zien. Volgens Ingeborg Hendriks van RedStar, een tomatenspecialist die goed is voor een productievolume van 40 miljoen kilo tomaten per jaar, staat de tomaat terecht al jaren op nummer één in de lijst. Vanwaar die populariteit? "Het is een alledaagse groente, je kunt 'm van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat eten. Dat doe je niet zo snel met bijvoorbeeld broccoli."

Ideaal voor in de auto of op werk

Tomaten komen voor in sauzen, soepen, salades, ovenschotels en zelfs ontbijtgerechten. Ook is de tomaat steeds vaker terug te zien op de lunchtafel. "Nederlanders aten te weinig groenten tijdens de lunch. Door corona is dat wat veranderd, door het thuiswerken zijn we vaker salades gaan eten in plaats van die snelle boterham." Tomaatjes zijn ook een ideale snack, zegt Hendriks. Je kunt ze overal mee naartoe nemen: in de auto, op het werk. "Dat is in ieder geval een stuk gezonder dan die zak drop." Gezond zijn ze zeker: rijk aan vezels, een bron van vitamine C en laag in calorieën.

En hoe bewaar je je tomaten nou eigenlijk? Heel simpel: buiten de koelkast op het aanrecht. Door het vocht in de koelkast beschimmelt de tomaat eerder. Op een droge plek bij kamertemperatuur gedijt hij het beste en blijft de kwaliteit het langst goed.

“De tomaat is echt een allemansvriend doordat hij niet zo'n heel uitgesproken smaak heeft. En hij is veelzijdig.”
Isabel Boerdam, kookboekenschrijver en foodblogger

Ook Isabel Boerdam, kookboekenschrijver en eigenaar van de foodblog De Hippe Vegetariër, is groot fan van de tomaat. "De tomaat is echt een allemansvriend doordat hij niet zo'n heel uitgesproken smaak heeft. En hij is veelzijdig, je kunt 'm zowel warm als koud eten." Een onmisbaar ingrediënt in de keuken dus.

Maar de ene tomaat is de andere niet. "De Honingtomaat is daar een goed voorbeeld van, het smaakverschil tussen deze soort en de 'normale' tomaat is immens groot. Daar hangt wel een prijskaartje aan." Boerdam maakt graag een luxere pastasaus van deze zoete kleine trostomaten. Voor een kleiner budget: bak 'normale' tomaten in de oven, voeg later zongedroogde tomaten toe en pureer dat samen tot een rijke saus.

Een klassieke combinatie: kleine tomaten, mozzarellabolletjes en basilicum.

Een klassieke combinatie: kleine tomaten, mozzarellabolletjes en basilicum.
Een klassieke combinatie: kleine tomaten, mozzarellabolletjes en basilicum.
Foto: Shutterstock

Maak eens een tarte tartin van tomaat

Voor iedere tomatensoort een andere bestemming. Zo belanden romatomaten vaak in de pastasaus, kleine trostomaten zijn heerlijk in een salade en de vleestomaat is geschikt om te vullen met couscous en geitenkaas om 'm vervolgens op de barbecue te leggen.

Boerdam: "De tomaat is ideaal omdat je er snel en makkelijk iets mee kan maken. Maar je kunt 'm ook voor culinaire gerechten gebruiken. Dat heeft nog niet iedereen ontdekt. De zoete trostomaat kun je op de slow roasted manier bereiden, lang garen in de oven, daar krijg je een heerlijke tomaat van."

“De grove, niet-ronde tomaat wordt steeds populairder. Dat is eigenlijk de soort waar het mee begon.”
Ingeborg Hendriks, tomatenkenner van RedStar

Of maak eens een tarte tatin van tomaat. In de koekenpan bakken met rode ui en balsamico, bladerdeeg erover, de oven in en serveren met basilicum en geroosterde pijnboompitten. Of de favoriet van Boerdam: het simpele spiesje met een tomaatje, mozzarellabolletje en een blaadje basilicum. "Die klassieker vind je altijd terug op de barbecuetafel en ik ben er altijd naast te vinden."

Nog meer soorten tomaten in de supermarkt

Ook Hendriks hoopt dat Nederlanders meer tomatensoorten en variaties zullen gaan eten. En bereid je voor: in de toekomst komen er nog meer soorten in de supermarkt terecht. "De grove, niet-ronde tomaat wordt steeds populairder. Dat is eigenlijk de soort waar het mee begon, die zijn we gaan veredelen tot de mooie, ronde, rode tomaat." Kleurvariaties winnen ook aan terrein en iedere kleur heeft weer zijn eigen smaak, zegt Hendriks. " Een oranje tomaat is zoet, de gele en roze hebben door een zuurtje wat meer die umamismaak. We zullen steeds meer kleur gaan zien in de schappen."

Hendriks roept op tot meer waardering voor de tomaat. Maar ook voor het vakmanschap dat bij de teelt komt kijken. "Mensen weten vaak niet wat er allemaal nodig is voor de tomaat in de supermarkt ligt. Wij hebben zevenhonderd tot duizend mensen in dienst, afhankelijk van het seizoen. Het is veel handwerk, tomaten groeien niet vanzelf. We hebben hier ook 33.000 hommels rondvliegen, zonder hommel geen tomaat."