We letten tegenwoordig meer dan ooit op wat er op ons bord ligt. Is het gezond, bevat het genoeg groente, en waar komt het vandaan? Onderzoek laat zien dat een warme maaltijd met aardappelen een goede manier is om meer groente binnen te krijgen. De aardappel saai en ouderwets? Juist veelzijdig en reuze gezond, vinden de liefhebbers.

Wil je meer groente binnenkrijgen? Dan is een warme maaltijd op basis van aardappelen de beste manier, stelt het RIVM. We eten gemiddeld 118 gram groente bij de warme aardappelmaaltijd. Bij pasta- of rijstgerechten is dat gemiddeld 95 gram.

Aardappelen staan gemiddeld 3,5 keer per week op het menu, met een gemiddelde portie van 72 gram. Volgens het RIVM lijkt het erop dat de jonge generatie niet meteen warmloopt voor een AGV'tje (Aardappels, Groente, Vlees). De knol ligt namelijk het vaakst bij ouderen op het bord.

Daar moet verandering in komen, vindt chef en ondernemer Samuel Levie, die met het project Power to the Pieper al langer bezig is de gezondheidsvoordelen van de aardappel onder de aandacht te brengen. Toen hij het RIVM-onderzoek las, begon het bij hem te borrelen. "Hoe leuk is het dat de AGV de sleutel naar gezond eten kan zijn. Veel mensen denken bij AGV al gauw aan wat hun oma vroeger maakte: gekookte aardappel, boontjes en een gehaktbal bijvoorbeeld, niet bepaald spannend."

Levie bracht onlangs het aardappelkookboek Zo gepiept uit, waarin hij de goede oude aardappel-groente-vleesmaaltijd in een nieuw jasje steekt. "Ik zie de aardappel echt als basisingrediënt van de Nederlandse keuken, hoewel hij oorspronkelijk uit Peru komt. Je kan er heel veel verschillende bereidingswijzen op loslaten en het is een ingrediënt waar ik als chef heel enthousiast van word."

Aardappel omarmd door huishoudschool

Volgens culinair historicus Manon Henzen begon Nederland met de 'AGV-maaltijd' aan het einde van de negentiende eeuw. "Op de huishoudschool leerden jonge meisjes hoe zij een voedzame maaltijd moesten maken", legt Henzen uit. "De AGV werd door leraressen van huishoudscholen gezien als goed voorbeeld van een voedzame maaltijd voor het gezin, die niet te duur was en drie belangrijke componenten bevat: koolhydraten, vitamines en eiwitten. Maaltijden met die componenten zie je veel terug in kookboeken van huishoudscholen uit die tijd."

“Als je naar de aardappel kijkt, scoort hij qua gezondheid en duurzaamheid beter dan pasta en rijst.”
Marielle Bordewijk, fooddesigner en trendwatcher

Ook in de huidige tijdsgeest blijft de aardappel belangrijk en maakt hij mede door de veranderende eetcultuur een comeback, voorspelde fooddesigner en trendwatcher Marielle Bordewijk al in 2019. "We leven in een tijd waarin we meer met getallen en feiten gaan kijken wat de impact van ons eten is", zegt ze. "Als je naar de aardappel kijkt, scoort hij qua gezondheid en duurzaamheid beter dan pasta en rijst: veel vezels en vitamines en een gezonde keuze qua calorieën als je 'm niet frituurt. Daarnaast hoeft hij ook niet ingevlogen te worden van de andere kant van de wereld zoals rijst."

De fooddesigner vindt dat Levie met zijn nieuwe boek de tijdsgeest goed aanvoelt. "Ik zie het als een teken aan de wand dat de pieper een comeback maakt", stelt Bordewijk. "Je zult misschien niet meteen een explosieve aardappelverkoop zien, dat gaat meer geleidelijk, maar ik ben ervan overtuigd dat hij zeker ten opzichte van pasta en rijst weer belangrijker gaat worden."

De trendwatcher ziet tegenwoordig dat de aardappel loaded style erg populair is. "Daarbij wordt er van alles op de aardappel gestrooid: van zure room tot lente-ui en chilipeper, stukjes bacon, je kunt het zo gek nog niet bedenken. Of je kunt de aardappel natuurlijk ook raspen en er koekjes of wafels van maken, dat zijn allerlei formats die jonge generaties ook interessant vinden."

Heb je geen idee hoe je de AGV in een modern jasje steekt, gebruik dan spannende ingrediënten zoals de Japanse smaakmaker miso, adviseert Levie. "Maar je kunt ook kijken welke aardappelbereidingswijzen er allemaal zijn. Rösti, aardappelgratin, poffen of roosteren: je kunt er zoveel meer mee dan alleen koken."

Misogratin met zalm en spitskool

Ingrediënten voor 4 personen:

  • Zout
  • 600 gram zalmfilet zonder huid
  • 200 milliliter slagroom
  • 3 eetlepels miso
  • 900 gram aardappelschijfjes (kant-en-klaar of voorgekookte aardappels in plakjes snijden)
  • 2 spitskolen
  • Zonnebloemolie om in te bakken
  • 15 gram roomboter
  • 5 gram koriander

Bereiding:

  • Verwarm de oven voor op 200 graden. Zout de zalm lichtjes en zet apart.
  • Los de miso op: breng de slagroom samen met de miso en 250 milliliter water in een pan aan de kook. Roer goed, zodat de miso oplost.
  • Bak de gratin: leg de aardappelschijfjes in een ovenschaal en giet het roommengsel hieroverheen. Dek af met aluminiumfolie en bak de gratin 15 minuten in de oven.
  • Snijd intussen de spitskool in 4 parten. Leg op een bakplaat bekleed met bakpapier, besprenkel royaal met zonnebloemolie en breng op smaak met peper en zout. Zet in de oven bij de gratin.
  • Verwijder na 15 minuten het folie van de gratin. Bak zowel de gratin als de spitskool nog 30 minuten af tot de bovenkant mooi goudbruin is.
  • Verhit 10 minuten voordat alles klaar is een flinke scheut zonnebloemolie in een koekenpan op hoog vuur. Bak de zalm (afhankelijk van de dikte) 3 tot 5 minuten aan 1 kant. Draai de zalm voorzichtig om, voeg de roomboter toe en bak nog 1 tot 2 minuten aan de andere kant, tot de binnenkant rosé is.
  • Hak de koriander fijn en strooi over de zalm. Serveer de misogratin samen met de zalm en spitskool.

Dit recept is afkomstig uit het boek Zo gepiept van Samuel Levie.