Een vleesvervanger was een paar jaar geleden vaak iets met soja erin. Tegenwoordig staat op het etiket geregeld dat de vleesvervanger zeewier, jackfruit, champignons of peulvruchten bevat. Een goede ontwikkeling? En hoe gezond zijn die vleesvervangers eigenlijk?

Het aantal vleesvervangers is groot en breidt nog steeds uit. "We zien dat de trend om flexitarisch te eten groeit", zegt Carine Fortanier, bij Albert Heijn onder meer verantwoordelijk voor vleesvervangers. "Niet alleen in de Randstad, maar van Noord-Oost-Groningen tot Limburg." In totaal zijn er nu 160 producten bij AH te koop, waaronder ook visvervangers.

Ook bij concurrent Jumbo staat 'de overgang naar een evenwichtiger en duurzamer eetpatroon' in het spotlicht, zo laat de woordvoerder weten. "Afgelopen najaar heeft Jumbo Lekker Veggie geïntroduceerd, de nieuwe huismerklijn van vegetarische en veganistische producten, als opvolger van het succesvolle Veggie Chef."

De hardlopende items van AH zijn gehakt, stukjes kip, tofoe en tempé, balletjes en burgers. Fortanier: "Vleesvervangers zijn van oudsher gemaakt van soja, maar je ziet nu steeds meer ingrediënten als bonen, zeewier, jackfruit, champignons en kikkererwten. Dat geeft ook een andere smaak. Dat is fijn, dan hebben onze klanten meer keuze. Ze bieden een andere structuur, textuur en smaakbeleving." Zelf zet Fortanier graag bietenburgers op tafel.

Jumbo heeft nu een vega-aanbod van ruim veertig verschillende producten. Binnen dit assortiment zijn op dit moment met name de kaasschnitzel (kaas, cornflakes), het (kruim)gehakt (soja), de krokante kipschnitzel (soja) en de shoarma (soja) populair.

De vlezige jackfruit gebruiken vegakoks graag in gerechten waar traditioneel kip in zit.

De vlezige jackfruit gebruiken vegakoks graag in gerechten waar traditioneel kip in zit.
De vlezige jackfruit gebruiken vegakoks graag in gerechten waar traditioneel kip in zit.
Foto: 123F

Nadruk ligt volgens diëtist vooral op eiwitten en te weinig op vezels

Naast soja - die nog steeds een grote rol speelt in het vegaschap - zie je steeds meer vleesvervangers op basis van tarwe, noten, bonen, zeewier, jackfruit, champignons en kikkererwten. Hoe gezond is die ontwikkeling? Plantaardig diëtist Lobke Faasen vindt dat de nadruk veelal ligt op eiwitten. "In de gezondheidszorg lijken eiwitten wel het antwoord op alles, terwijl vers fruit in zorginstellingen nauwelijks beschikbaar is. Dat, terwijl we te weinig vezels eten, die juist in groente en fruit zitten."

“Als je een vleesvervanger vergelijkt met bruine bonen, dan wint de vleesvervanger niet. In bonen zitten veel vezels.”
Lobke Faasen, plantaardig diëtist

Toch zijn die eiwitten bij het maken van vleesvervangers nodig, weet Faasen. "Ik ben geen voedingstechnoloog maar ik weet dat je voor die 'bite' bepaalde structuren nodig hebt. Om te zorgen dat vleesvervanger qua textuur 'smaken' als vlees heb je eiwitten nodig."

Niet per se voor je gezondheid, want Nederlanders eten meer dan genoeg eiwitten. "Gemiddeld eten we 50 procent meer eiwitten dan we nodig hebben. Wat veel mensen niet weten, is dat een teveel aan eiwitten ook gezondheidsgevolgen heeft, bijvoorbeeld omdat het erg belastend is voor je nieren."

'Vleesvervanger wint het qua gezondheid niet van bruine bonen'

Hoe gezond een vleesvervanger is? Faasen: "Als je een vleesvervanger vergelijkt met bruine bonen, dan wint de vleesvervanger niet. In bonen zitten veel vezels." Het maakt wél uit als je uitzoomt en naar de hele aarde kijkt. "Onder aan de streep maakt het wel degelijk uit wat je kiest", vindt diëtiste Faasen. "Als een product de planeet ongezonder maakt, moet je dat meerekenen."

Dat hadden de makers van Quorn in de jaren zeventig goed gezien toen het bedrijf Marlow Foods een schimmel ontdekte met een 'vlezige' structuur. Het ingrediënt Mycoproteïne wordt tot op de dag van vandaag gebruikt. Mede vanwege de lage CO2-voetafdruk is Quorn in het Verenigd Koninkrijk het populairste product.

Onderlinge verschillen tussen vleesvervangers zijn groot

De onderlinge verschillen van vleesvervangers zijn daarnaast groot. Faasen: "Je kunt als vuistregel aanhouden dat als het vlees bewerkt is, zoals worstjes of bij shoarma, dat de vleesvervanger dan ook zouter en vetter is. En kijk ook naar de ingrediëntenlijst. Hoe minder ingrediënten, hoe puurder en dus minder bewerkt het is."

Ook al bevat een vleesvervanger soms wel veel ingrediënten, dan is het altijd nog beter om jezelf op bijvoorbeeld een Beyond Meat-burger te trakteren, vindt zij. "Rood en bewerkt vlees is door de Wereld Gezondheid Organisatie geclassificeerd als voedingsmiddel dat het risico op dikke darmkanker vergroot."

Volgens de site De Hippe Vegetariër is Pulled Oats van het merk Gold&Green de gezondste variant. In een test, die woensdag online kwam, springt het product eruit vanwege de smaak, de voedingswaarde en de veelzijdigheid. 'Een echte allrounder' vindt het panel dat de producten blind proefde.