Een thuiskok inhuren om in jouw eigen keuken een maaltje voor je te bereiden. Handig en gezellig, want zo spreek je nog eens iemand. Maar kun je ervan uitgaan dat ze zich aan de hygiëneregels houden?

"Het fenomeen van particulieren die thuis voor je koken in ruil voor een kleine bijdrage bestaat al best een tijdje", zegt foodtrendwatcher Esther Haanschoten. "Een voorbeeld is de website thuisgekookt.nl waar vraag en aanbod bij elkaar komen. Hobbykoks bieden hun maaltijden aan en krijgen een kleine bijdrage van de buurtbewoner."

De app Nibblr brengt eveneens makers en eters samen, daarnaast zijn er veel buurtinitiatieven die veelal via Facebook of een andere sociaal platform verlopen.

Zo hygiënisch mogelijk bereiden

Wie zo'n maaltje eet, hoopt en verwacht dat de kok zijn of haar stinkende best heeft gedaan om dat zo hygiënisch mogelijk te bereiden. Toch is dat niet altijd het geval, meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) desgevraagd. "Daar kun je niet voetstoots van uitgaan", aldus woordvoerder Paula de Jonge. "De NVWA heeft in de laatste maanden van vorig jaar een heel klein pilotonderzoek uitgevoerd op het gebied van de verkoop van maaltijden van consument aan consument (te koop aangeboden via marketplace van Facebook)."

Het maakt niet uit of je professioneel of als particulier voedsel bereidt, aldus De Jonge, de afdeling horeca en ambachtelijke productie van de NVWA houdt hier toezicht op. Hun controles zijn onder meer bekend van Koningsdag als ook particulieren saté en zelfgebakken taart willen verkopen.

“Ongeveer 8 procent van de genomen monsters van levensmiddelen was in een of andere vorm afwijkend.”
Paula de Jonge, woordvoerder NVWA

Uit de pilot van de voedselwaakhond bleek dat 4 van de 29 thuiskoks kennis hadden van de hygiënevoorschriften en -regels voor voedselbereiding, HACCP geheten. "Ongeveer 8 procent van de genomen monsters van levensmiddelen was in een of andere vorm afwijkend", aldus De Jonge. Welke afwijkingen precies zijn aangetroffen, zal de NVWA later bekendmaken.

Bekend is wel dat kruisbesmetting met kip en ander gevogelte de belangrijkste manier is waarop consumenten in aanraking komen met de bacterie campylobacter, die maag- en darminfecties veroorzaakt. Dat laat ook een recent onderzoek zien waarvan de resultaten verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift International Journal of Food Microbiology.

Bij achttien huishoudens kregen particulieren iemand thuis die hen observeerde terwijl ze een gerecht bereidden met kip. Daarna namen de onderzoekers monsters van het aanrecht, keukengerei, de theedoek, gootsteen, spons en snijplanken. Gekeken werd of de Campylobacter aanwezig was.

Vijf van de achttien koks wasten hun handen grondig

De kip bleek in veertien gevallen besmet met de bacterie, twaalf koks wasten hun kip onder de kraan en acht gebruikten snijplanken. Slechts vijf van de koks wasten hun handen grondig voor het bereiden van het gerecht. Kruisbesmetting werd in vier keukens vastgesteld. Juist kruisbesmetting zorgt ervoor dat je de gevreesde bacterie binnenkrijgt.

De proef van de NVWA was te klein om de noodklok te luiden, aldus de woordvoerder. "Wel hebben we tijdens de eerste lockdown in het voorjaar van 2020 vanuit onze organisatie via sociale media aandacht gevraagd voor voedselveiligheid. De thuiskoks kwamen daarbij ook aan bod." Thuisgekookt.nl laat weten samen met de NVWA regels te hebben opgesteld voor de thuiskoks die via de site maaltijden aanbieden. Koks committeren zich daaraan als ze zich aanmelden voor de site.

“Doordat een professioneel bedrijf kookt, is de voedselveiligheid van de maaltijden geborgd.”
Esther Haanschoten, foodtrendwatcher

Omdat professionals vaak meer ervaring hebben met de regels, is het goed te weten dat er door de coronacrisis professionelere alternatieven ontstaan. Haanschoten: "Zo kookt Uit de Keuken van Maass onder de naam Buurtmaaltijd eens per week een vegetarisch menu bestaande uit meerdere opties."

De maaltijden worden bezorgd bij een ambassadeur in een wijk in Nederland. Bij deze ambassadeur haalt de buurt dan de maaltijden af. "Doordat een professioneel bedrijf kookt, is de voedselveiligheid van de maaltijden geborgd, maar ervaar je toch het gevoel van zelfgemaakt", aldus Haanschoten