De meeste mensen hebben hun goede voornemens halverwege januari alweer overboord gegooid. De klad komt erin, de lol is eraf of we vinden dat we onszelf genoeg bewezen hebben. Hoe ga je om met verleidingen en hoe lukt het je dit jaar wel?

Slechts 10 tot 20 procent van de mensen houdt goede voornemens vol, zei hoogleraar André Aleman onlangs tegen Hart van Nederland. Waarom is gedragsverandering toch zo moeilijk? Twee experts vertellen hoe het, ook na de nieuwjaarseuforie, lukt om ingesleten eetgewoontes te veranderen.

In de meeste gevallen starten we heel rigoureus met goede voornemens, vertelt Diana van Dijken, voedingspsycholoog. "Nooit meer snoepen, alleen nog maar vers koken. De meesten van ons denken hierin heel zwart-wit en beginnen op pure wilskracht. Dit houden we niet lang vol, omdat het naast niet leuk, in veel gevallen simpelweg niet realistisch is."

Het gevoel van falen

Deze mening deelt Arno Monsecour, diëtist, mindsetcoach en schrijver van het boek Verlost van verleiding. "Mijn belangrijkste tip is om de alles-of-niets mentaliteit los te laten. In de praktijk zien we dat iets verbieden, de drang alleen maar groter maakt. Als mensen dan een keer overstag gaan, overheerst het gevoel van falen en dat alles verloren is. Hierdoor gooien we vaak te resoluut de handdoek in de ring, omdat we denken dat het toch nooit lukt."

Diëtist Arno Monsecour: "Spreek je met jezelf af dat je deze week, in plaats van elke dag, om de dag één koek of schaaltje chips mag."

Diëtist Arno Monsecour: "Spreek je met jezelf af dat je deze week, in plaats van elke dag, om de dag één koek of schaaltje chips mag."
Diëtist Arno Monsecour: "Spreek je met jezelf af dat je deze week, in plaats van elke dag, om de dag één koek of schaaltje chips mag."
Foto: Getty Images

Verleiding onder ogen zien

Op de site van het Voedingscentrum staan tips over hoe je kunt omgaan met verleiding. De tip om thuis ongezonde voeding uit het zicht te plaatsen en de fruitschaal juist in zicht, is voor velen zeker nuttig, aldus Van Dijken. Ook de tip om verleidingen buitenshuis te weerstaan door een andere route te nemen, geeft houvast. Toch gaat echte gedragsverandering veel verder dan alleen de verleiding uit de weg gaan, weet de voedingspsycholoog.

“Focus je vooral op dagelijkse gewoontes en bepaal wat voor jou haalbaar is.”
Arno Monsecour, diëtist, coach en auteur

"Vroeg of laat word je toch met verleiding geconfronteerd. Het is daarom beter om ook naar de kern van je gedrag te kijken. Onderzoek waarom je snoept en wat je eruit wilt halen. Heb je honger, is het troost, compensatie of onvrede? Als je eerlijk kunt zijn naar jezelf, kun je het aanpakken. Het is belangrijk om een patroon te vinden dat echt bij je past. Kijk daarbij niet naar de uitzonderingen, zoals een verjaardag. Focus je vooral op dagelijkse gewoontes en bepaal wat voor jou haalbaar is."

Stel realistische doelen

Schuldgevoel komt niet voort uit het snoepen zelf maar uit het feit dat je je doelen niet bereikt, vertelt Monsecour. "Een realistische mindset is erg belangrijk. Ik werk veel met de '0-10 oefening'. Daarbij geef je jouw doel een cijfer van nul tot tien, gebaseerd op haalbaarheid. Als een week niet snoepen een vier krijgt, kun je je doel beter bijstellen. Spreek je met jezelf af dat je deze week, in plaats van elke dag, om de dag één koek of schaaltje chips mag, dan is dit veel eerder een negen. Voordeel is dat je zonder schuldgevoel bewust kunt genieten. Op dit succes kun je bouwen. Streef naar progressie in plaats van perfectie."

Niet alles is meteen verloren als je bonbon pakt

Van Dijken onderschrijft dat laatste. "Niet alles is meteen verloren als je een keer een bonbon pakt. Maar eetgedrag wordt vaak ingedeeld in blokken van een week. Als je op een dag meer eet dan je zou willen, voelt het alsof de hele week mislukt is. Hierdoor leidt die ene bonbon vaak toch tot een week vol met snoepexcessen."

Daarbij heb je altijd een keuze, vult Monsecour aan. "Je hebt altijd controle over je gedachten en het vervolg. Zo kun je een negatieve cyclus ombuigen. Als je het niet beter kunt maken, maak het dan minder erg."