Als er één snack is die niet meer uit de bioscoop weg te denken is, dan is het popcorn. Maar waar komt die vandaan? En waarom eten we vaak popcorn als we naar een film kijken? Opvallend genoeg was de lekkernij juist in de bios lange tijd taboe.

De geschiedenis van popcorn begint in Midden-Amerika. Oorspronkelijk komt mais, waar popcorn van wordt gemaakt, daar vandaan.

"Mais is echt indianenvoedsel. Zoals wij graan hebben, hebben zij mais", vertelt cultureel historicus Lizet Kruyff. "Je kunt mais niet zomaar poffen. Alleen als er vocht in zit, verandert mais bij verhitting in popcorn."

Het is precies vierhonderd jaar geleden dat oorspronkelijke Amerikanen de Engelsen tijdens Thanksgiving popcorn te eten gaven. Zo baande de snack zich een weg naar het oosten van Noord-Amerika. Popcorn werd door het publiek met open armen ontvangen. "Het knallen van mais vonden mensen erg vermakelijk. Het was tussen 1850 en 1860 echt een ding om gezellig bij het vuur popcorn te maken", zegt Kruyff.

“Popcorn was goedkoop: dat wilden veel theatereigenaars niet.”
Lizet Kruyff, cultureel historicus

Popcorn was toen bijna overal verkrijgbaar en dan vooral bij uitgaansgelegenheden zoals circussen en beurzen. Er was maar één type uitgaanscentrum waar de snack ontbrak: theaters en dus ook filmtheaters. "Popcorn was goedkoop: dat wilden veel theatereigenaars niet. Uiteindelijk kostte dit een groot, Amerikaans filmbedrijf zelfs de kop", aldus Kruyff.

Popcornmachine voor elitaire kring in 1885 uitgevonden

In 1885 werd de eerste door stroom aangedreven popcornmachine uitgevonden door Charles Cretors. De machine was op elk evenement te vinden. "Een heuse aandachtstrekker", zegt Kruyff. "Popcorn beweegt en ruikt heerlijk, dit maakt de machine een attractie voor veel mensen."

Toch lieten bioscopen het populaire streetfood nog steeds niet toe. Volgens Andrew Smith, schrijver van het boek Popped Culture: A Social History of Popcorn in America, wilden bioscopen niks met popcorn te maken hebben, omdat die wilden nabootsen wat in theaters werd gedaan. Ze wilden een elitaire klantenkring aanspreken en wilden niet omgaan met het afval of het afleidende geluid dat de snack zou veroorzaken tijdens de film.

Popcorn in de bioscoop.

Popcorn in de bioscoop.
Popcorn in de bioscoop.
Foto: Shutterstock

Geluid bij films kan eetgeluiden dempen

Toen in 1927 geluid aan films werd toegevoegd, werd de klantenkring van bioscopen veel groter. Dit kwam doordat geletterdheid niet langer vereist was om een film te kunnen volgen.

In 1930 waren er 90 miljoen bioscoopbezoekers per week. De toename creëerde meer mogelijkheden om winst te maken en het geluid van de film zou de eetgeluiden toch dempen. Toch twijfelden eigenaars van bioscopen nog steeds.

Popcorn als illegale snack in de bioscoop

De crisis van de jaren dertig bood een uitstekende gelegenheid voor zowel films als popcorn. "Mensen waren op zoek naar afleiding en naar de film gaan, was erg goedkoop", zegt Kruyff. Voor een zak popcorn betaalde je 5 tot 10 cent.

Ook straatverkopers namen het ervan: ze kochten hun eigen popcornmachines en verkochten buiten popcorn aan bioscoopbezoekers, voordat ze het filmtheater binnengingen. Het ging zelfs zo ver, dat personeel van bioscopen klanten controleerden op elders gekochte popcorn.

In Nederland kwam popcorn pas na de Tweede Wereldoorlog op. De snack werd geïntroduceerd door Amerikanen. Het duurde nog even voor er popcorn in de bioscopen gegeten mocht worden. "Je mocht namelijk alleen in de pauze van de film eten en drinken", legt Kruyff uit. "Bioscoopeigenaars zeiden namelijk: 'Het is een bioscoop, geen eettent.'"

Popcorn is ook een geldmachine voor bioscopen. Mais kost weinig (voor een paar euro's heb je al een 1 kilo) en een beker popcorn (waar maar een handje korrels voor nodig is) kost al gauw 4 of 5 euro. Een mooie financiële prikkel voor filmzalen om op 19 januari Nationale Popcorndag te vieren. Behalve dan dit jaar: deze keer zullen we de popcorn zelf moeten laten poppen, want de bioscopen zijn nog een tijdje dicht.