Zwanger, of je partner in verwachting? Eten krijgt een heel andere betekenis: de baby-in-wording eet mee en dus is gezonde voeding belangrijk. Maar wat als je geen vis lust of toch graag een wijntje wil? NU.nl deed een rondvraag langs zwangere vrouwen en vroeg wetenschappers Trudy Voortman en Tessa Roseboom naar hun deskundige mening.

Trudy Voortman is voedingswetenschapper en epidemioloog bij het Erasmus Universitair Medisch Centrum in Rotterdam.
Tessa Roseboom is hoogleraar vroege ontwikkeling en gezondheid aan het AMC-UvA.

'Ik ben moe en misselijk en leef al maanden op diepvriespizza's. Is dat erg?'

"Realiseer je dat wat je eet letterlijk de bouwstenen zijn voor de organen, dus het hartje, de longen, lever en nieren van je baby", zegt Roseboom. "De kwaliteit van wat je eet is echt belangrijk. Bovendien worden de voedselvoorkeuren al in de baarmoeder geprogrammeerd: we weten dat baby's van wie de moeder veel wortels at tijdens de zwangerschap, positiever reageren op wortels bij hun allereerste hapje. Dat herkennen ze."

Er zijn dierproeven, aldus Roseboom, waarbij gezond eten tijdens de zwangerschap bleek te leiden tot een hogere levensverwachting. "We realiseren ons onvoldoende hoe belangrijk je voeding is tijdens de zwangerschap. Dat volle besef maakt het soms ook beangstigend, en dat is lastig. Eet af en toe pizza, maar neem er dan een salade bij."

“Vette vis levert bouwstoffen en op een bepaald moment heeft het lichaam genoeg. Het gaat dan niet bouwen aan nóg betere hersenen.”
Trudy Voortman, voedingswetenschapper en epidemioloog

'Vroeger aten we ook alles en jullie zijn ook goed terechtgekomen.'

Naast dat het nogal een dooddoener in de geest van 'Mijn opa rookte tot zijn negentigste' is, klopt het niet, zegt Voortman. Er zijn duidelijk verbeteringen opgetreden "Foliumzuur tegen een open ruggetje is een extreem voorbeeld. Dat komt echt veel minder voor sinds foliumzuur slikken de richtlijn is.

De effecten zijn niet altijd zo direct, aldus de voedingswetenschapper. "We weten wel dat voeding tijdens de zwangerschap blijvende effecten op de gezondheid van het kind kan hebben, ook op de langere termijn. "Als je een keer iets eet of drinkt dat niet niet in de richtlijnen staat, gaat er niet meteen van alles mis. Maar negeer het ook niet."

Roseboom: "We weten nu veel beter wat belangrijk is: alcohol en roken hebben geen gunstige effecten op de baby. Maar angstvallig alles opvolgen en bang zijn om een beetje kaneel of rabarber te eten, dat is van een andere categorie."

“Kinderen van moeders die meer groenten eten in de zwangerschap hebben een lagere bloeddruk.”
Tessa Roseboom, hoogleraar vroege ontwikkeling en gezondheid

'Ik heb geen zin in vis. Hoe vervang ik de gezonde vetten uit vis?'

Vette vis wordt aanbevolen omdat de omega 3-vetzuren in vis bijdragen aan de hersenontwikkeling. Als je echt geen vis lust, zegt Voortman, kan je visoliecapsules gebruiken. Ook zijn algen en zeewier een bron van die vetzuren, maar dan moet je daar wel redelijk veel van eten. "Er zijn er ook supplementen op basis van algen. Noten en zaden bevatten ook andere vetzuren die ook gezond zijn, maar hieruit kunnen we niet voldoende van deze visvetzuren halen."

Hoe hoger een vis in de voedselketen staat, hoe meer gezonde vetten én zware metalen die bevat. Daarom gaat de vlieger 'hoe meer vis, hoe beter' niet op, zegt Voortman. "Het is een bouwstof en op een bepaald moment heeft het lichaam genoeg. Het gaat dan niet bouwen aan nóg betere hersenen. Met een keer vette vis per week haal je genoeg bouwstoffen uit de vis, zonder veel nadelige effecten van die zware metalen."

'Ik ben veganist. Kan ik het veganisme volhouden tijdens de zwangerschap?'

Toevallig, zegt Voortman, is zij op dit moment bezig met een studie naar het onderwerp. De resultaten zijn nog niet bekend. "Als veganist heb je sowieso risico op tekorten. De meeste bekende tekort is vitamine B12, maar let als je zwanger bent ook goed op ijzertekort. Veganistisch eten moet prima kunnen, maar laat je tijdens de zwangerschap helpen door een diëtist, die weet welke suppletie bij jouw voedingspatroon het beste is." Ook het Voedingscentrum waagt zich niet aan richtlijnen rondom veganisme en adviseert de hulp van een diëtist in te schakelen.

Roseboom: "Er is onvoldoende echt goed onderzoek gedaan naar veganisme tijdens de zwangerschap. Doorgaans is dit gelukkig een groep die al erg bewust bezig is met gezondheid en voeding."

'Waarom is het advies in andere landen wel 'een beetje' alcohol?'

"Het advies is overal: drink geen alcohol", aldus Roseboom. "We moeten ook stoppen met roepen dat het zo ongezellig is als iemand niet meedrinkt. Dat helpt niet bij het bewust maken van de gevaren."

"Het advies is niet drinken", zegt ook Voortman. "Gezondheidsorganisaties of verloskundigen moeten daarin geen ruimte inbouwen. Ook kleine hoeveelheden kunnen schadelijk zijn."

'Vis is dus goed voor de baby, wat moet ik nog meer eten?'

Roseboom: "Hoe meer groene groenten, hoe gezonder. Kinderen van moeders die meer groenten eten in de zwangerschap hebben een lagere bloeddruk. Moeders die meer vet eten in de zwangerschap krijgen kinderen met een grotere vetmassa. Hou je aan de aanbevolen hoeveelheid groente, dat is best te doen!"

Gebruik foliumzuur- en vitamine D supplementen, maar neem ook niet meer dan de aanbevolen hoeveelheid vitamines. Eet gezond en gevarieerd: met gezonde voeding kun je niet overdoseren, adviseert Voortman. "Je vitaminen uit een potje van de Etos of Kruidvat is goed genoeg."

Het Voedingscentrum ontwikkelde de app ZwangerHap. In deze app kun je gemakkelijk de laatste adviezen vinden rondom voeding tijdens de zwangerschap.