Nederlanders zijn dol op hoorntjes met roomijs. Maar op Sicilië kijken ze niet vreemd op van een broodje ijs. En in Suriname haalt men graag verkoeling bij de schaafijskar. Wat zijn opvallende ijstradities wereldwijd?

"IJstradities ontstaan meestal door de mogelijkheden om iets te produceren die er op dat moment in een land zijn", legt Willy Rooswinkel (72 jaar) uit. Hij is bestuurslid bij Vereniging Ambachtelijk IJscentrum en werkt al sinds zijn zestiende in de ijsindustrie. "Culinaire voorkeuren en industriële ontwikkelingen zijn ook belangrijke factoren. Zo lag Italië al vroeg voorop met de ontwikkeling van ijsmachines. En in Turkije zijn ze dol op mierzoete smaken."

Sicilië: brioche con gelato

Brood met ijs (brioche con gelato) is een begrip op Sicilië. "Het is ontstaan als tegenhanger van wat men in Amerika zag met de hamburgers. In Italië dachten ze: dat kunnen wij ook, maar dan met ijs. Zodoende zijn zij een zoet broodje gaan produceren."

“Een Italiaan gaat in de avonduren naar de ijssalon om te socializen.”
Willy Rooswinkel, ijskenner

Italiaanse ijssalons hebben een andere betekenis dan Nederlandse ijssalons, denkt Rooswinkel. "Een Italiaan gaat in de avonduren naar de ijssalon om te socializen. IJssalons zijn daar open tot 1.00 uur 's nachts. In Nederland pikken we rond dat tijdstip een terrasje."

Duitsland: spaghetti-ijs

Bij de oosterburen barst het van de ijssalons, weet Rooswinkel. "Er is een grote groep Italianen die zich in Duitsland gevestigd heeft." Zodoende ontstond het spaghetti-ijs en de naam dekt de lading. "Een bolletje ijs wordt door een apparaatje geperst, zodat er sliertjes uit komen. Dat draait men op een bord, afgetopt met een aardbeiensaus die tomatensaus moet voorstellen. Zo'n ijsje vinden wij gek. Het is al veertig jaar oud, maar iedere Duitse ijssalon heeft deze klassieker op de kaart staan."

Een Duitse klassieker: spaghetti-ijs. (Foto: 123RF)

Turkije: dondurma

Dondurma is de Turkse variant van roomijs. "Het is een stuk taaier, zoeter en bovenal plakkerig." Het ijs heeft een hoog bindmiddelgehalte, legt Rooswinkel uit. "Dondurma wordt vaak gemaakt met fruit- en nootsmaken. Turken houden van een zoet mondgevoel. De receptuur van dit ijs vinden Nederlanders vaak te zoet. Daarom is het hier nooit echt populair geworden."

“In Indonesië, Maleisië en Singapore zijn ze dol op schaafijs, dat es cendol of es teler heet.”
Helena Smit, voedingsdeskundige

Indonesië, Maleisië en Singapore: es cendol

Helena Smit, voedingskundige en culinair ondernemer, zag in landen als Indonesië, Maleisië en Singapore een andere ijscultuur.

"In dit soort landen zijn ze dol op schaafijs, zoals es cendol of es teler", weet ze. "Het zijn grote kommen of bekers met schaafijs, waar siroop overheen wordt gegoten. Es teler is bijvoorbeeld schaafijs met diverse soorten vruchten en/of zoete bonen. Het is lekker verfrissend en er zitten verschillende structuren in."

Sommige schaafijssoorten zijn door de Chinezen door Azië verspreid, vertelt ze. "In Nederland zie je es cendol of es telor ook op de menukaart staan in Indonesische en Maleisische restaurants."

Schaafijs is populair in warme landen als Suriname, Indonesië en Maleisië. (Foto: 123RF)

Suriname: schaafijs

Ook in Suriname is schaafijs geliefd. "Het is populair geworden, omdat het laagdrempelig is om te produceren", legt Rooswinkel uit. "Het is simpelweg waterijs met siroop." Schaafijs heeft de Nederlandse markt niet weten te veroveren. "Wat je wel veel ziet in Nederland is Slush Puppie. Dat is in wezen een variant op schaafijs", aldus Rooswinkel. Schaafijs is populair in Suriname, omdat het bij uitstek ijs voor een warm klimaat is. "Het is ook de beleving, het feit dat je schaafijs bij een stalletje op de hoek van de straat koopt."

Verenigde Staten: milkshakes en frozen yoghurt

Groot, groter, grootst. Dus ook op ijsgebied. "In de Verenigde Staten bestaat de ijstraditie uit milkshakes, variaties daarop en tegenwoordig ook veel frozen yoghurt", vertelt Rooswinkel. "Het ijs bevat vaak veel calorieën. Dat is ook de reden dat dit type ijs niet aanslaat in Europese landen. Hier geven we de voorkeur aan caloriearm. En wat betreft frozen yoghurt, voor Nederlandse begrippen is het een te koud mondgevoel."