Een zonnebloem in de sla, bosviooltje in je waterijs, of een Oost-Indische kers op een schnitzel: bloemen vrolijken je maaltijd op met hun geur, kleur en vorm. Pluk ze nu het kan, maar kijk uit met bestrijdingsmiddelen.

Venkelbloemen met varkensgebraad, ijsklontjes met bevroren violen, vlierpannenkoeken of een Oost-Indische kers op de taart. Het klinkt prachtig, en dat is het ook. Toch sieren bloemen niet vaak ons avondbordje: we zijn gewend de bladeren van planten te eten, de stengels, de wortels, de vrucht, maar niet de bloem.

Bloemetjes in een ijsblokje (Foto: Topbloemen.nl)

Terug naar de natuur

Dat verandert. Langzaam wordt een trend duidelijk: mensen willen terug naar een simpeler leven, gaan zelf tuinieren, zaaien en oogsten zelf fruit en groenten in hun eigen moestuin of plukken uit voedselbossen. Eetbare bloemen passen in die nieuwe benadering van planten en natuur. Op sociale media pakken influencers uit met prachtige foodpics met de hashtag #edibleflowers en de doosjes eetbare bloemen liggen inmiddels in de supermarkt.

“De bloem is een van de stadia van een plant. Die kun je vaak gewoon eten. Zonde is het wel, als je bijvoorbeeld fruitbloesem eet. Dan mis je de appel.”
Katja Gruijters, food designer

Dat we wel een mooie bos bloemen op tafel zetten, maar niet op ons bord is ook wel een beetje vreemd, zegt food designer Katja Gruijters. "De bloem is een van de stadia van een plant. Die kun je in veel gevallen gewoon eten. Zonde is het soms wel, als je bijvoorbeeld fruitbloesem eet. Dan mis je de appel die daaruit zou voortkomen."

Een opfrislesje biologie: Wanneer een bij een bloem bevrucht, ontstaat het vruchtbeginsel. De bloem, de kroon- en kelkbladeren, zullen langzaam verschrompelen en het vruchtbeginsel groeit flink. Dat wordt de vrucht. Als je een bloem plukt en verwijdert van de plant, betekent dat geen fruit.

De bloem van een courgette kun je frituren en vullen. (Foto: Alejandra Casal)

Bloemen die je rustig kunt plukken en eten zijn madeliefjes, lavendel, rozen, klaprozen, venkelbloemen, verveine, Oost-Indische kers, viooltjes, klaver, kamperfoelie, komkommerkruid, zonnebloem, courgette- of pompoenbloemen, goudsbloemen of kamille.

Kies voor wilde bloemen die in de natuur groeien, zegt Gruijters. Bloemen in de tuincentra zijn vaak voor sierteelt gekweekt en niet altijd eetbaar.

Thee, loempia's of in de koekenpan

De toepassingen van bloemen zijn eindeloos: je kunt ze bijvoorbeeld drogen en er thee van maken, zegt Gruijters. "In Azië is chrysantenthee heel normaal. Ik hou zelf van begonia's, die je online kunt bestellen. Je kunt met bloemen loempia's maken door ze in rijstvellen te rollen, dat ziet er erg mooi uit. Grote bloemen zoals die van de courgette kun je door een tempurabeslag halen en frituren."

De Oost-Indische kers maakt een mooie salade. (Foto: Alejandra Casal)

Omdat bloemblaadjes zo mooi zijn, passen ze goed in een salade of in een tropische bowl. Edwin van Arkel, directeur van Topbloemen.nl, waarschuwt voor bestrijdingsmiddelen op gekochte bloemen. Bloemen van een bloemist kun je niet zomaar fijnhakken en gebruiken. Die zijn vaak behandeld met bestrijdingsmiddelen, zegt hij.

Met deze bloemen zit je altijd veilig, aldus Van Arkel; en ze groeien vaak gewoon in je eigen achtertuin of park:

  • Rozenblaadjes: Deze blaadjes doen het goed ingevroren in ijsblokjes.De smaak is lichtzoet, maar niet sterk.
  • Viooltjes: de vrolijke blaadjes zijn vrij smakeloos en dat maakt ze geschikt om zo op te eten, bijvoorbeeld als aanvulling in je salade. 
  • Lavendel: de geur en smaak zijn wat zeepachtig,en daarom kun je het beste de Engelse lavendel eten, die is zoet. Lavendel is mooi voor in een cocktail of ter decoratie op een taart.
  • Afrikaantje: deze bloem doet qua smaak denken aan de granaatappel en dat maakt het een leuke aanvulling op bijvoorbeeld een smoothiebowl.
  • Vlierbloesem: het bloesemseizoen loopt ten einde, maar deze geurige bloem leent zich voor siropen, voor een tempurabeslag en de frituurpan en ter decoratie van zoete baksels. 

Zelf aan de slag met bloemen? Dit zijn makkelijke bloemrecepten:

Bloemenijsjes:

  • Pluk blaadjes van de wilde roos, lavendel, viooltjes, blaadjes munt of salie en meng ze met limonade.
  • Roer goed door en giet ze in een ijslollyvormpje. 

Gefrituurde courgettebloem of fiori di zucca fritti:

  • Maak een beslagje van melk, bloem, en losgeklopt ei en een scheutje olie.
  • Gebruik een wijde kom en haal de afgespoelde, droge courgettebloem erdoor.
  •  Frituur ze in een laagje olijfolie, en bestrooi daarna met wat zout.
  • Wil je echt feestje van de bloem maken, vul ze dan met een mengsel van ricotta, Parmezaanse kaas, basilicum, ui en pijnboompitten. 

Chrysantenthee

  • Zet een grote pan op met daarin twee eetlepels gedroogde chrysanten, een kleine eetlepel gedroogde groene theeblaadjes, een eetlepel gedroogd fruit, zoals peer, appel, dadel of abrikoos, zes gekneusde kardemompeulen, drie  steranijs en een liter water.
  •  Verwarm langzaam vijftien minuten tegen de kook aan. Haal van het vuur en laat nog vijf minuten trekken.
  • Schenk het door een zeefje in vier mokken of in een thermosfles.