Vette vis is gezond en moet eenmaal per week op het menu staan, is het devies. Voor wie geen vis wil eten of het niet lust, zijn er capsules met visolie op de markt. Kan het slikken van visolie het maaltje vette vis vervangen?

Een portie vette vis per week, zoals zalm, haring of makreel, is volgens de Gezondheidsraad genoeg om voldoende omega 3-visvetzuren binnen te krijgen.

"Omega-3 staat voor een aantal essentiële vetzuren die we zelf niet kunnen aanmaken", vertelt Renger Witkamp, hoogleraar Nutritional Biology aan de Wageningen Universiteit. "De vorm die in sommige planten zit is alfalinoleenzuur en in vette vis zitten vooral EPA en DHA. Nou ja, in vis - de vissen halen de omega-3 uit de algen die ze eten."

Het is goed om een bepaalde hoeveelheid omega-3 binnen te krijgen, zegt Witkamp. "Als je het helemaal niet binnen krijgt, niet uit vis en niet uit planten, kun je problemen krijgen met je afweersysteem en met je huid. Maar dit komt in Nederland bijna nooit voor. Bij ongeboren kinderen en zuigeling zijn DHA en EPA belangrijk voor de ontwikkeling van de hersenen en het netvlies."

De Hartstichting adviseert ook de portie vette vis per week. "Behalve dat daar die vetzuren inzitten, is vis een bron van eiwit, jodium en selenium", vertelt Ineke van Dis, voedingsdeskundige bij de Hartstichting. Uit onderzoek blijkt dat vis eten het grootste effect heeft wanneer je het eerst nooit eet, maar daarna wel, met regelmaat. Dan is er een verminderde kans op hart- en vaatziekten."

Omstreden goudgele capsules

De goudgele capsules met pure of bewerkte visolie zijn bekend om hun hoge omega-3-gehalte. De wereldwijde markt voor omega-3-supplementen wordt geschat op 33 miljard dollar. Zijn die visoliecapsules even gezond als vis? "Er zijn uitgesproken meningen en voor- en tegenstanders van visoliecapsules", vertelt Witkamp.

Van Dis heeft vier meta-analyses (overzichten van wetenschappelijke onderzoeken) voor zich liggen over de werking van visoliecapsules bij hart- en vaatziekten. "Drie daarvan wijzen erop dat het slikken van visolie daarop geen positief effect heeft. De resultaten zijn dus wat wisselend, maar over het algemeen wordt geen gunstig verband gevonden."

In bijvoorbeeld deze grote Britse meta-analyse wordt genoemd dat visolie slikken geen effect heeft op de gezondheid van hartpatiënten én geen toegevoegde waarde heeft voor gezonde mensen.

“Bij visolie spelen problemen rondom overbevissing en duurzaamheid. Wat dat betreft kun je beter voor algenolie kiezen: dat is hetzelfde als visolie, maar zonder vis.”
Renger Witkamp, hoogleraar Nutritional Biology

In oudere studies, zoals een bekend Italiaans onderzoek, kwam visolie er positiever uit. "Ik denk dat ik daarvan de oorzaak weet", zegt Van Dis. "Hartpatiënten krijgen nu een veel betere behandeling, bijvoorbeeld medicijnen voor een verhoogd cholesterol en hoge bloeddruk. Als je dan meedoet aan een onderzoek, doet visolie niet meer iets extra's."

In de recentste onderzoeken vind je mede daarom geen effecten, zegt Van Dis. "Zo ook in een onderzoek uit Wageningen, waarbij vierduizend hartpatiënten margarine met visvetzuren, dan wel zonder gebruikten. Er was een aantal jaar later geen verschil."

De Hartstichting raadt geen visoliecapsules aan. "Als je een hartpatiënt bent, kun je beter onder begeleiding van je arts beslissen wat belangrijk is aan voeding. En als je gezond bent, kun je beter vis eten of, als je geen vist lust of wilt, margarine met viszuren smeren. Dan krijg je ook geen te hoge dosis binnen, maar gewoon elke dag een beetje."

Een visser haalt zijn buit binnen. (Foto: DNA Zeeland)

Hoogleraar: 'Ik slik visolie en ben voorzichtig positief'

Witkamp is het daar niet helemaal mee eens. "Ik weet dat er verschillende geluiden zijn, maar toch ben ik voorzichtig positief over de capsules. Omega-3-vetzuren doen goede dingen in je lijf. Ze zijn goed voor je afweersysteem en helpen om ontstekingen te remmen. En als je niet aan je portie vis per week komt, is dit een alternatief."

Er is geen gevaar op een te hoge dosis, zegt Witkamp. "Zeker de gewone visolie kun je veilig slikken. Houd je aan de dosering en pas op met de hoog geconcentreerde vormen. Het is slechter om een tekort te hebben dan om je omega-3 goed op peil te hebben. Dus slik ik visolie."

Witkamp ziet dat de markt voor algenolie steeds meer op gang komt. "Bij visolie spelen problemen rondom overbevissing en duurzaamheid. Wat dat betreft kun je beter voor algenolie kiezen: dat is precies hetzelfde als visolie, maar dan zonder de vis."