Koffiedik: als je er, net als de gemiddelde Nederlander, zo'n 8,4 kilo koffie per jaar doorheen jaagt, gooi je flink wat prut weg. Nu we niet langer aan de kantoor- of stationskoffie zitten, gooien we thuis nóg meer weg. Dat is zonde. Want er kunnen paddenstoelen op groeien, je schuurt je huid ermee en slakken kruipen dankzij koffiedrab met een boogje om de tuinplanten heen.

Dode huidcellen wegscrubben

Scrub: misschien wel de gemakkelijkste toepassing van gebruikte gemalen koffie. Bovendien vermijd je dure producten én het gebruik van onnodig plastic, zegt beautyblogger Marieke Neervoort van beautyblog Greenblush.

"Koffie is hard en korrelig, dus een prima scrub om dode huidcellen mee te verwijderen. Je gooit het anders toch weg. Ik gooi het op een schaaltje en meng de koffie met wat olijfolie of verse aloë vera uit een plantje."

"Cafeïne wordt veel in verzorgingsproducten gebruikt, bijvoorbeeld in oogcrème om wallen tegen te gaan. Het zou ook helpen tegen cellulitis. Nadat je je lichaam hebt gescrubd, spoel je het door de gootsteen: want gemalen koffie werkt ook tegen een verstopte gootsteen!"

“Paddenstoelen groeien op dood organisch materiaal, koffie dus.”
Siemen Cox, Rotterzwam

Mycelium en vruchtlichamen uit je koffie

Een in sojasaus gemarineerde oesterzwam op een stokje bij de barbecue, als vleesvervanger gebakken in boter en knoflook: je kweekt zwammen makkelijk thuis op koffiedik. Paddenstoelen groeien op dood organisch materiaal, zegt Siemen Cox van het Rotterdamse bedrijf Rotterzwam. Shiitakes groeien op zaagsel, champignons op paardenmest en oesterzwammen op, onder andere, koffiedik.

Cox: "Een paddenstoel begint met sporen, die in de lucht dwarrelen. Die moeten terechtkomen op vruchtbare bodem om een mycelium en vervolgens een vruchtlichaam te vormen." Dat proces klinkt ingewikkeld, en om het op je aanrecht na te bootsen is dat het ook wel. Dus zijn er growkits te koop, bij bijvoorbeeld Rotterzwam. "In zo'n emmer bootsen wij de perfecte omstandigheden na: koffiedik, een zakje met mycelium en de juist vochtigheid."

Het bedrijf zamelt zelf grootschalig koffie in bij grote bedrijven, waar de zwammen op kunnen groeien en verkoopt ze aan de horeca in de vorm van bitterballen. Zware tijden dus, aldus Cox.

Slakken, katten en ander ongedierte.

Slakken die je moestuin leegeten, of katten die tussen de fresia's en pioenen poepen: ze blijven weg door koffiedik te strooien. Slakken houden niet van de cafeïne in de koffie en katten storen zich aan stinkende drab in hun vacht en blijven weg uit de tuin.

Kunstmest, maar dan van koffie

In koffiedrab zitten mineralen dienen als basisvoedingsstoffen voor planten, en die dus ook in kunstmest zitten: stikstof, fosfor en kalium. Meng het koffiedik met gewone tuinaarde om binnenplanten op weg te helpen. Voor gebruik in de tuin kun je er oude bladeren, gemaaid gras of stro aan toevoegen.

Je haar resetten

Wie veel conditioner, gels, sprays en mousse in het haar gebruikt, kan last hebben van laagjes achtergebleven product op de hoofdhuid en het haar. Dat kun je simpel verwijderen, zegt de Britse Julia Watkins in haar boek Simply Living Well, met koffieprut. Masseer voor het wassen de drab in je haar en hoofdhuid, en verwijder zo de restjes van alle verzorgingsproducten.

Stinkende koelkast en knoflookhanden

De geur van gemalen, gebrande koffie is zó sterk, dat het geuren verwijdert uit je koelkast of je handen na het pellen van knoflook. Zet een pot met koffiedik achterin de koelkast zodat deze weer fris gaat ruiken. Om je handen te ontgeuren, was je handen met koffieprut en een beetje zeep.

Niet alleen voor huis-tuin- en keukenmiddeltjes wordt koffiedik ingezet, vertelt Marjet Breuren van het Rotterdamse Coffee Based, dat koffiedik op grote schaal inzamelt en verwerkt. "Oma's tips zijn prima om thuis uit te proberen, maar wij maken er biobased materialen van. Notitieblokken, koffiekopjes, plantenpotten. De koffie wordt ingezameld bij grote bedrijven en wij verwerken het hier tot gebruiksvoorwerpen."

Toch heeft Breuren een eigen koffietip: "Als je na het klussen vieze, vette vingers hebt; gooi dan een beetje bij de handzeep."