Van jongs af aan leren we dat vis goed is voor de gezondheid. Maar hoe verantwoord is het nou om vis te eten?

"Verantwoord vis eten is zeker mogelijk", zegt Geert Wiegertjes, hoogleraar Aquacultuur en Visserij aan de Wageningen Universiteit. "Er zijn wel een aantal zaken waarop je moet letten als je duurzame vis wil kopen."

"Let allereerst op de keurmerken op de verpakking", licht Wiegertjes toe. Hij doelt hiermee op de keurmerken van de Marine Stewardship Council (MSC) en Aquaculture Stewardship Council (ASC).

MSC is het keurmerk voor visproducten afkomstig uit de duurzame visserij. Het betekent dat visstanden duurzaam worden beheerd, het leven in de zee zo min mogelijk schade wordt toegebracht en er weinig bijvangst is.

ASC is vergelijkbaar met het MSC-keurmerk, maar dan voor kweekvis. Het keurmerk kent regels voor minder antibioticagebruik, duurzamer visvoer en betere arbeidsomstandigheden van het personeel.

Tips om verantwoord vis te eten:

"Deze keurmerken houden overigens geen rekening met het dierenwelzijn", benadrukt Wiegertjes. Dit is wel het geval bij het keurmerk 'biologisch'.

"Biologische vis is altijd gekweekte vis, aangezien de omstandigheden van wilde vis niet kunnen worden gecontroleerd. Bij biologische vis worden meer eisen aan dierenwelzijn gesteld. Bijvoorbeeld aan het aantal vissen per kubieke meter. Ook moeten de vissen bij de slacht bewusteloos en vrij van pijn zijn en is het gebruik van hormonen verboden."

Drie kwart van de supermarktvis heeft een keurmerk

Uit onderzoek van MSC en ASC blijkt dat 74 procent van de visproducten in de Nederlandse supermarkt een van deze twee keurmerken heeft. Bij ingeblikte vis is echter nog een hoop te winnen. Minder dan de helft (48 procent) heeft het MSC- of ASC-keurmerk. Dit percentage is de afgelopen jaren wel gestegen.

Opmerkelijk is verder dat van de diervoeding met vis slechts 28 procent een van de twee keurmerken heeft. Overigens bestaan er ook verschillen tussen producten van hetzelfde merk. Het ene blik kan wel een MSC- of ASC-keurmerk hebben, terwijl een ander blik van hetzelfde merk juist geen keurmerk heeft.

Verder hebben de meeste visconserven het Dolphine SAFE-logo. In een eerder interview met NU.nl noemen twee deskundigen dit keurmerk misleidend. Het gaat volgens deze experts over een probleem dat niet meer speelt. Jaren geleden was er inderdaad sprake van een problematische bijvangst van dolfijnen. Nu gebeurt dat nauwelijks meer.

Wie in de supermarkt vis koopt, kan letten op de keurmerken. Die zijn terug te vinden op de verpakking. (Foto: Pixabay)

Er is ook kritiek op de keurmerken

Toch is er ook regelmatig kritiek op het MSC- en ASC-keurmerk. Zo zou een aantal visserijen geen MSC-certificaat verdienen en zouden de financiële belangen enorm zijn. De Correspondent concludeerde twee jaar geleden dat het keurmerk inderdaad niet zaligmakend is, maar dat je toch het best wel vis met een van de twee keurmerken kunt kopen.

Vooral de tonijnvangst had de afgelopen jaren een slechte naam. Uit het project BESTTuna, waar ook de Wageningen Universiteit aan deelnam, blijkt dat een aantal tonijnpopulaties weer grotendeels is hersteld.

Wiegertjes: "Steeds vaker is de hoeveelheid gevangen tonijn weer acceptabel. En dit geldt zelfs weer voor de bonito, een tonijnsoort die wordt gevangen in de Middellandse Zee. Men is zich tegenwoordig wereldwijd steeds meer bewust van het feit dat we niet méér vis moeten vangen dan goed is voor het ecosysteem."

Land van herkomst en manier van vangen

Moet je vis zonder keurmerk daarom per definitie links laten liggen? "Een lastige vraag", zegt Wiegertjes. "Dat ligt ook aan het land van herkomst en de manier waarop de vis gevangen is." De hoogleraar vindt dan ook dat fabrikanten verplicht moeten worden om de herkomst en manier van vangst te vermelden op de verpakking.

De vis bij de visboer is vaak onverpakt en ligt op ijs, waardoor je niet in een oogopslag kunt zien of de vis het MSC- of ASC-keurmerk heeft. Je kunt de visboer hiernaar vragen en ieder geval vragen waar de vis vandaan komt.

Vervolgens kun je in de VISwijzer van de Good Fish Foundation nagaan hoe duurzaam de vis is.

Bijvangst uit de Noordzee die goed scoort op het gebied van duurzaamheid:

  • Schar
  • Wijting
  • Grauwe poon
  • Steenbolk
  • Bot
  • Heek
  • Koolvis
  • Witje (hondstong)
  • Harder
  • Schelvis
  • Zeekat

Bijvangst uit Noordzee die niet goed scoort op het gebied van duurzaamheid:

  • Horsmakreel
  • Mul
  • Wulk
  • Zeeduivel
  • Zonnevis
  • Haai
  • Rog

Bron: bijvangstwijzer.nl