Hoe kun je kinderen gezonde keuzes laten maken en meer groenten laten eten? Junilla Larsen is onderzoeker aan de Radboud Universiteit en schreef het boek Eetgedrag in balans: Een gezonde eetopvoeding.

Wat was de aanleiding voor dit boek?

"We leven in een wereld waarin ongezond eten alomtegenwoordig is. Overal worden we in de verleiding gebracht ongezonde voeding te kopen. Daar worden we dik van. Maatschappelijk en politiek bestaat de wens om er iets aan te veranderen, maar dat gaat langzaam."

"Daarom is het belangrijk om het in te steken vanaf de andere kant: ouders handvatten bieden waarmee ze thuis een gezonde eetomgeving kunnen creëren. En waarmee ze kinderen kunnen stimuleren gezondere keuzes te maken. Dat werkt door in hun latere leven: gezonde kinderen worden gezonde volwassenen."

Want die gezonde keuzes zijn dus aan te leren?

"Zeker. Er is veel wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de manier waarop we ervoor kunnen zorgen dat kinderen bijvoorbeeld meer groenten eten. Alleen bereikt veel van die informatie ouders en andere opvoeders niet. Met mijn boek wilde ik de beschikbare kennis voor een groot publiek toegankelijk maken. En de theorie vertalen in praktische handvatten."

Zo laat je kinderen meer groenten eten

Hoe kunnen ouders hun kinderen dan meer groenten laten eten?

"Bijvoorbeeld door het herhaaldelijk aan te bieden. Uit onderzoek blijkt dat kleine kinderen groenten gaan proberen én waarderen wanneer je het zeker acht tot tien keer op verschillende momenten aanbiedt."

“Wanneer een kind drie keer sperziebonen heeft geweigerd, denken ouders: Laat maar zitten.”
Junilla Larsen, onderzoeker Radboud Universiteit

"Maar veel ouders zijn dan allang gestopt. Wanneer een kind drie keer de sperziebonen heeft geweigerd, denken ouders: Laat maar zitten die sperziebonen. Die lust hij niet."

Is je eigen gedrag van invloed?

"Als je zelf blij kijkt als je iets proeft, zullen kinderen sneller geneigd ook een hapje te nemen. Er valt veel met kinderen te bespreken. Je kunt vertellen dat je broccoli zelf eerst ook niet lekker vond, maar dat je het door het vaak te proeven nu wel lust. En dat je door het eten van 'broccolibomen' bijvoorbeeld goed kunt leren fietsen."

Volgens Larsen moet je gezond eten wel acht tot tien keer aan blijven bieden op verschillende momenten. (Foto: 123RF)

Druk uitoefenen werkt averechts

Moet je als ouder druk uitoefenen? Moet je kinderen verplichten iets te eten?

"Druk uitoefenen werkt meestal averechts. Kinderen vanaf een jaar of twee zijn al autonome individuutjes. Die voelen haarfijn aan dat hun vader of moeder iets belangrijk vindt en komen daartegen in opstand. Gewoon aanbieden en als het niet lukt, later nog eens proberen."

“Laat peuters met hun eten spelen, ook als ze er een knoeiboel van maken.”
Junilla Larsen, onderzoeker Radboud Universiteit

"Het is belangrijk de autonomie van een kind te respecteren. Peuters spelen vaak met hun eten. 'Zelf doen' is een gevleugelde uitspraak onder tweejarigen. Láát ze het zelf doen. Ook als ze er een knoeiboel van maken."

"Kinderen willen groenten bijvoorbeeld samenknijpen en aflikken. Als je jonge kinderen de vrijheid geeft om groenten te ontdekken, zullen ze sneller geneigd zijn om van de groen­ten te proeven."

En bij oudere kinderen? Moet je daar wel druk uitoefenen? Bijvoorbeeld door regels te maken?

"In gezinnen waar regels omtrent eten gelden, lijken kinderen minder zwaar te worden. Vanaf hun zevende kunnen kinderen zich prima aan regels houden. Bovendien kun je met ze praten en uitleggen waarom je bepaalde regels invoert."

"Belangrijk is om het positief te houden. Dus niet teveel nee-regels opstellen. Niet zeggen: 'Je mag geen twee koekjes', maar: 'Je mag 1 koekje'. Of wanneer we het insteken vanaf de gezonde kant: 'We proeven minimaal één hap van de groente.'"

Druk uitoefenen werkt meestal averechts. (Foto: 123RF)

Gezond eten heeft een negatief imago

In je boek pleit je voor meer positiviteit rond gezond eten. Waarom is dat belangrijk?

"Gezond eten heeft een negatief imago. Groenten 'moeten', want ze zijn gezond. Dat imago moet eraf. Ouders kunnen eraan bijdragen door gezond eten leuk te maken. Bijvoorbeeld door verschillende soorten groenten in verschillende kleuren aan te bieden en kinderen zelf te laten kiezen. Of door het aan te bieden in leuke vormpjes of met een parasolletje erin als op een toetje."

Waarmee valt voor ouders direct de grootste gezondheidswinst te behalen?

"Met het overschakelen van limonade op water of thee zonder suiker. Uit onderzoek blijkt dat kinderen die water drinken in plaats van suikerhoudende dranken, minder dikke volwassenen worden. Veel ouders en andere opvoeders realiseren zich niet hoeveel extra en onnodige energie kinderen binnenkrijgen via suikerhoudende dranken."

Hoe beïnvloedt de opvoeding de gezonde eetgewoonten van kinderen nog meer?

"We leggen al vroeg de relatie tussen emoties of gedrag en eten. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer we pijn of verdriet hebben. Dan krijgen we een 'troostkoekje'. Ook als kinderen zich misdragen, geven we ze soms iets lekkers om ze stil te houden."

"Onbewust ontstaat het besef: 'Eten biedt troost'. Of: 'Als ik op een negatieve manier de aandacht trek, krijg ik iets lekkers'. Uit recent onderzoek blijkt dat kinderen die dit laatste sterk meekrijgen van thuis op langere termijn een hoger gewicht ontwikkelen. Beloon kinderen dus niet met eten."

Dr. Junilla Larsen is universitair docent en onderzoeker aan de Radboud Universiteit. Ze schreef het boek 'Eetgedrag in balans: Een gezonde eetopvoeding.'