Een bemoeierige moeder, een te verdelen erfenis of een raar berichtje op sociale media. Het kan zomaar de oorzaak zijn van een familieruzie. Is een etentje een goed moment om zo'n ruzie uit te praten? En dat uitpraten, hoe doe je dat eigenlijk?

Uit cijfers van de Familiemonitor van Netwerk Notarissen blijkt dat meer dan de helft van de Nederlanders geen contact meer heeft met één of meerdere familieleden.

En ruzie of niet, als familie ben je voor altijd met elkaar verbonden. Familiepsycholoog Dave Niks heeft daar in zijn praktijk dagelijks mee te maken.

Uit de peiling blijkt dat ruzies over een erfenis of lening belangrijke redenen zijn om het contact te verbreken. Niks ziet in zijn praktijk ook de 'typische' schoonfamilieruzies voorbijkomen: een moeder bemoeit zich - waarschijnlijk met de beste bedoelingen - te veel met het leven van haar volwassen zoon. Als haar schoondochter hier iets van zegt, barst de bom.

Volgens Niks golden tot die tijd vaak de 'ongeschreven' familieregels. "De zoon denkt: ik bewaar de vrede, ik weet hoe mijn moeder is. Maar zijn vrouw is het daar niet mee eens. Ze is niet zozeer de oorzaak van een ruzie, maar durft het probleem wél te benoemen."

Ruzie uitpraten tijdens een diner

Als presentator helpt Bert van Leeuwen in het tv-programma Het Familiediner gebroken families om hun ruzies weer bij te leggen. De bedoeling is dat beide partijen, op uitnodiging van een neutraal familielid, aan het einde van het programma samen verschijnen op het diner.

Ook Van Leeuwen heeft in twintig jaar van zijn programma heel wat ruzies voorbij zien komen. "Ik merk dat sociale media tegenwoordig een grotere rol spelen. Een tante komt niet opdagen op een feestje en meldt zich niet af, maar post wel op Facebook dat ze er 'even geen zin in had'."

“Een vriendschap kun je verbreken, maar een familieband blijft voor altijd”
Dave Niks, psycholoog

Volgens psycholoog Niks is het niet vreemd dat het na zo'n berichtje soms totaal uit de hand loopt. "Het is soms al lastig genoeg om 'live' iets te zeggen en te ontvangen, maar doe je dat online, dan betrek je er meteen de rest van de wereld bij. Zoiets werkt natuurlijk averechts."

Heb je ruzie met een vriend en kom je er niet uit, dan kun je ervoor kiezen om de vriendschap te verbreken. Bij familie is dat een stuk ingewikkelder, aldus Niks. "Iemand is voor altijd je vader of zus. Je blijft familie van elkaar, los van hoe je die band invult."

Ruzie uitpraten tijdens 'echt' gesprek

Voordat iets totaal escaleert, is het volgens zowel de psycholoog als de presentator zaak om een ruzie zo snel mogelijk uit te praten. Hoe klein het euvel ook is. En dus niet via sociale media of brieven, waar je dingen verkeerd kan interpreteren, maar in een 'echt' gesprek.

Volgens Van Leeuwen werkt het etentje in zijn programma vaker wel dan niet. "De mensen om wie het gaat hebben een zetje in de goede richting nodig; zij zouden die eerste stap niet nemen. Door aan te schuiven laten ze zien dat ze - soms diep weggezakt - de wil hebben om eruit te komen."

“Een diner is geen goed idee voor het uitpraten van een langlopend conflict”
Dave Niks, psycholoog

Niks vindt een diner geen goed idee als het gaat om een groot of langlopend conflict. "Zodra het contact tussen familieleden echt is verbroken, is er vaak veel meer aan de hand. Hen zomaar aan één tafel zetten, is dan niet verstandig. Helemaal niet als er ook alcohol wordt geschonken."

Volgens Van Leeuwen heeft het diner uit zijn programma niet direct als doel om een ruzie tot op de bodem uit te praten. "Het is een eerste stap tot verzoening. Zware onderwerpen worden pas na de opnames aangesneden tijdens het bemiddelingsgesprek dat we aanbieden, zonder camera's."

Ook Niks raadt aan om bij een groot conflict professionele hulp in te schakelen. "Denk aan een coach, psycholoog, maar ook een dominee of pastoor kan in sommige families een optie zijn. Zij zijn onafhankelijk en hebben vaak ervaring met groepsdynamica en bemiddeling."

Spreek af op neutraal terrein

Mocht je ervoor kiezen om zelf een familieruzie uit te praten, dan raadt Niks aan om op neutraal terrein af te spreken en zelfs een objectieve gespreksleider aan te stellen. "Het liefst iemand die geen onderdeel van het familiesysteem is en voldoende overwicht heeft om het gesprek te leiden."

De psycholoog adviseert verder om goed voorbereid het gesprek in te gaan. "Schrijf op waar het volgens jou fout is gegaan, wat jouw doel is en noteer alvast vragen. Tijdens het gesprek mag je best benoemen dat andere familieleden, zoals de (klein)kinderen, de dupe worden van een ruzie waar zij niets aan kunnen doen. Het kan een extra reden zijn om tot een oplossing te komen."

Stappenplan voor het uitpraten van een familieruzie:

  • Zorg voor een goede voorbereiding; schrijf op welke vragen je wilt stellen
  • Spreek af op neutraal terrein waar ook plek voor privacy is
  • Zorg voor een objectieve gespreksleider, liefst geen familielid
  • Laat personen die er niets mee te maken hebben thuis, vooral kinderen
  • Vermijd alcohol en laat elkaar uitpraten