Dat wortels goed zijn voor je ogen is een gevleugeld uitspraak. Maar klopt het ook? Acht vragen over wortels aan Alida Melse-Boonstra, universitair hoofddocent aan de universiteit van Wageningen en specialist in vitaminetekorten.

Zijn wortels goed voor je ogen?

"In wortels zit bètacaroteen. Dit stofje wordt omgezet in vitamine A. Deze vitamine is heel belangrijk voor het goed functioneren van je ogen. Wortels bevatten zo'n hoge concentratie bètacaroteen, dat ze je ogen goed doen en bijdragen aan goed zicht."

Wat gebeurt er bij een tekort aan vitamine A?

"Als iemand niet genoeg vitamine A binnenkrijgt gaan je ogen slechter werken. Het eerste signaal van een tekort aan vitamine A is nachtblindheid. Als er dan niet gehandeld wordt, ontstaat er littekenweefsels op je hoornvlies, waardoor je slechter gaat zien. Uiteindelijk kan dit weefsel blindheid veroorzaken. Het eten van wortels kan slecht zien voorkomen."

Hoe groot is het risico op zo'n tekort?

"Vitamine A behoort tot de vitamines waarvan mensen wereldwijd het meest tekort komen. Een tekort aan vitamine A is de belangrijkste oorzaak van blindheid bij kinderen in ontwikkelingslanden. In Nederland loop je niet snel een risico op een tekort aan vitamine A, omdat onze voeding gevarieerd is. Bovendien wordt in ons land extra vitamine A toegevoegd aan margarine en halvarine."

Kun je wortels eten om je zicht te verbeteren?

"Als je merkt dat je nachtblind wordt kan dit nog worden verholpen, door bijvoorbeeld een supplement van vitamine A te nemen. Wortels eten kan zeker bijdragen, maar een supplement werkt wellicht makkelijker. Als het littekenweefsel al op je hoornvlies zit, kan dit niet meer opgelost worden met extra vitamine."

Maakt het uit hoe je de wortels eet?

"Ja, want het lichaam neemt minder makkelijk de bètacaroteen op uit rauwe wortels. Daarom werkt wortelsap drinken beter. Doordat de wortels zijn stukgemaakt, zit de bètacaroteen niet meer 'gevangen'. Wortels gekookt eten werkt ook goed, maar door de verhitting zit er wel weer minder bètacaroteen in de wortels."

"Het is een goed idee om de wortels met wat vets erbij te eten, zoals met boter of olie. Vet helpt voor de betere opname. Zo zie je maar weer, vet is niet alleen maar negatief."

Wortelsap zorgt voor een snelle opname van bètacaroteen. (Foto: 123RF)

Hoeveel wortels moet je eten?

"Als je 100 tot 250 gram gekookte wortels eet op een dag, krijg je genoeg vitamine A binnen. Van sap is dit 50 tot 100 milliliter. Van rauwe wortel is dat dit 150 tot 200 gram."

Kun je ook te veel wortels eten?

"Nee, ons lichaam regelt hoeveel bètacaroteen wordt omgezet in vitamine A. Bij te veel gaat gewoon de rem erop. Maar wat veel mensen misschien niet weten, is dat je oranje kunt kleuren als je te veel wortels eet. Een normale hoeveelheid zorgt voor een gezond kleurtje, maar door te veel wortels wordt je huid echt oranje. De bètacaroteen wordt namelijk ook opgeslagen in je huid."

Zijn er nog meer voedingsmiddelen goed voor je ogen?

"Er zit veel vitamine A in vlees en vooral lever zit er vol mee. Alle oranje vruchten bevatten bètacaroteen, zoals mango en pompoen. Ook sinaasappels dragen bij aan vitamine A. Daarnaast zijn groene bladgroenten goed, zoals boerenkool. Maar wortels bevatten het meeste bètacaroteen."