Boodschappen doen zonder mens of milieu te schaden kan nog best lastig zijn. Wil je graag verantwoord kopen? Dit is waar je op moet letten in de supermarkt.

Wie een beetje verantwoord boodschappen wil doen, verdwaalt al snel in een woud van keurmerken. Volgens Milieu Centraal, een onafhankelijke voorlichtingsorganisatie op het gebied van duurzame keuzes, staat de teller inmiddels op 95. Deze keurmerken zouden de consument moeten helpen bij het kiezen van gezondere en meer duurzame producten.

In de praktijk zijn niet al die keurmerken even behulpzaam. Ten eerste omdat consumenten onmogelijk van al die 95 keurmerken kunnen onthouden wat waar voor staat. Bovendien is niet elk keurmerk even betrouwbaar. Als bedrijf of organisatie kun je namelijk vrij makkelijk zelf een keurmerk beginnen, of kreten als 'duurzaam' of 'groen' op de verpakking zetten.

“Zeker bij vlees, vis, zuivel en eieren is het slim om goed op de keurmerken te letten”
Corné van Dooren, expert duurzaam eten bij het Voedingscentrum

Om de consument te helpen, heeft Milieu Centraal, met medewerking van het Voedingscentrum, tien topkeurmerken geselecteerd die betrouwbaar zijn en onafhankelijk gecontroleerd worden. "Daarbij is gekeken naar de eisen die een keurmerk stelt op het gebied van milieu, eerlijke handel, dierenwelzijn, maar ook naar transparantie en controle", zegt Corné van Dooren, expert duurzaam eten bij het Voedingscentrum.

Top tien keurmerken

  1. ASC
  2. Beter Leven keurmerk (2 en 3 sterren)
  3. Demeter
  4. EKO
  5. Europees keurmerk voor biologische landbouw
  6. Fair Trade/Max Havelaar
  7. On the way to PlanetProof
  8. MSC
  9. Rainforest Alliance
  10. UTZ

Keurmerken helpen volgens Van Dooren namelijk wel degelijk bij het maken van verantwoorde keuzes in de supermarkt. "Zeker bij dierlijke producten als vlees, vis, zuivel en eieren is het slim om goed op de keurmerken te letten. Net als bij koffie, producten met cacao en groenten en fruit. Zo kun je dus een duurzame keuze maken, als je maar weet waar je precies op moet letten."

In de supermarkt kun je wel degelijk duurzame keuzes maken, als je weet waar je op moet letten. (Foto: ANP)

Wat betekenen keurmerken?

Keurmerken moeten voldoen aan bepaalde eisen, maar welke dat zijn, is per keurmerk verschillend. Er zijn keurmerken die voldoen aan eisen voor duurzaamheid, andere voldoen aan eisen voor herkomst en kwaliteit en sommige voldoen aan de eisen voor gezondheid. In de Keurmerkenwijzer van Milieu Centraal is eenvoudig te vinden welk keurmerk waarop controleert.

Over het algemeen deelt het Voedingscentrum keurmerken in drie categorieën in. Allereerst zijn er de duurzaamheidskeurmerken, die zich richten op dierenwelzijn, eerlijke handel en natuur en milieu.

Dan zijn er nog keurmerken op basis van herkomst en kwaliteit, waardoor je weet waar een product vandaan komt en hoe het gemaakt is. Ook halal en koosjer zijn keurmerken die hieronder vallen.

Tot slot zijn er nog gezondheidskeurmerken die helpen bij het maken van een gezondere keuze of bij het kiezen voor producten met een bepaalde samenstelling, bijvoorbeeld zonder gluten of 100 procent volkoren.

Keurmerken voor vis of fair trade

Sommige keurmerken uit de top tien zijn heel specifiek. Zo zul je MSC en ASC bijvoorbeeld alleen op vis tegenkomen. Beter Leven richt zich op dierlijke producten, zoals vlees, zuivel en eieren. Rainforest Alliance en UTZ vind je op producten die uit de tropen komen, zoals koffie, thee, chocola en bananen.

Fair Trade/Max Havelaar certificeert producten uit ontwikkelingslanden en heeft zodoende soms wat overlap met Rainforest Alliance en UTZ. Grote kans dat dit logo het meest herkenbaar voor je is. In de supermarkt vind je ook fairtraderijst, -honing, -noedels, -zout, -peper, -sambal, -bloemen en nog veel meer.

Het EKO-keurmerk en Europees keurmerk voor biologische landbouw zijn van toepassing op landbouwproducten, en PlanetProof kijkt naar de hele levenscyclus van een product.

Keurmerken (her)kennen

Door je te verdiepen in de verschillende keurmerken, wordt het een stuk makkelijker om verantwoord boodschappen te doen. "Vind je dierenwelzijn belangrijk? Zorg dan dat je vlees koopt met een keurmerk dat daarop controleert, zoals Beter Leven. Wil je vooral dat boeren een eerlijke prijs voor hun producten krijgen? Kies dan voor producten met een fairtradekeurmerk", zegt Van Dooren.

Van Dooren pleit ervoor dat kinderen op school al les in voedselvaardigheden krijgen. "Zo leren ze al op jonge leeftijd hoe ze een etiket moeten lezen, wat voor invloed marketing heeft en welke keurmerken er zijn en waar die voor staan." Een duurzame of gezonde keuze maken in de supermarkt wordt dan een stuk eenvoudiger.